เส้นทางสายไหม
หน้าหลัก > คู่มือจีน > เส้นทางสายไหม คำว่า เส้นทางสายไหม (Seidenstrassen ในภาษาเยอรมัน) ถูกบัญญัติขึ้นครั้งแรกโดยนักภูมิศาสตร์ชาวเยอรมัน เฟอร์ดินานด์ ไฟรเฮอร์ ฟอน ริชโทเฟน (ค.ศ. 1833-1905) ซึ่งเป็นลุงของมันเฟรด ฟอน ริชท์ นักบินรบชาวเยอรมันผู้โด่งดังในสงครามโลกครั้งที่ 1

เส้นทางสายไหม
คำว่า เส้นทางสายไหม (ไซเดนสตรัสเซนในภาษาเยอรมัน) ได้รับการประกาศเกียรติคุณครั้งแรกโดยนักภูมิศาสตร์ชาวเยอรมัน Ferdinand Freiherr von Richthofen (1833-1905) ลุงของนักบินรบชาวเยอรมันผู้โด่งดัง "Great War" (WWI) Manfred von Richthofen หรือที่รู้จักในชื่อ "Red Baron" ในหนังสือของ Ferdinand von Richthofen "จีน: Ergebnisse eigener Reisen und darauf gegrundeter Studien" ("ประเทศจีน: ผลลัพธ์จากการเดินทางและการศึกษาค้นคว้าของฉัน(ตีพิมพ์ในปี 1877) อย่างไรก็ตาม เส้นทางสายไหมที่ระบุโดยฟอน ริชโทเฟนนั้นเป็นเส้นทางที่จำกัดกว่าเส้นทางสายไหมที่นักตะวันออกศึกษารุ่นหลังอย่าง ดร. อัลเบิร์ต เฮอร์มันน์ (1886-1945) จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดในสหรัฐอเมริกา ได้สำรวจและทำแผนที่ไว้
เพื่อเป็นการแก้ต่างให้ฟอน ริชโทเฟน นักภูมิศาสตร์ชื่อดังผู้นี้ได้กำหนดเส้นทางสายไหมโดยอาศัยแหล่งข้อมูลจากจีนจำนวนมาก แต่บางทีอาจจะไม่เข้มงวดเท่าในเชิงประวัติศาสตร์ (ฮันซู นักภูมิศาสตร์; Hanshu ชีวประวัติของ Xiyu(เป็นต้น) เกี่ยวกับเส้นทางการค้าเชื่อมระหว่างตะวันออกและตะวันตก ซึ่งเชื่อมต่อจีนตะวันตกในปัจจุบัน (เขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์ในปัจจุบัน หรือซินเจียง) กับยุโรปผ่านบูคาราและซามาร์คันด์ เมืองโบราณของชาวซอกเดียทั้งสองแห่งซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิเปอร์เซีย แต่ปัจจุบันอยู่ในประเทศอุซเบกิสถาน ซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้านทางเหนือของอัฟกานิสถาน ในทางตรงกันข้าม เฮอร์มันน์อาศัยงานเขียนของคลอเดียส ปโตเลเมอุส (ค.ศ. 90-168) หรือที่รู้จักกันในชื่อปโตเลมี นักภูมิศาสตร์ นักคณิตศาสตร์ นักดาราศาสตร์ และนักโหราศาสตร์ชาวกรีก ในการระบุเส้นทางสายไหมของเขา
นอกจากนี้ เราสามารถพูดได้อย่างถูกต้องว่ามีเส้นทางสายไหมทางบกและเส้นทางสายไหมทางทะเล เพราะทั้งสองเส้นทางเคยมีอยู่จริง ตามความเชื่อดั้งเดิม เส้นทางสายไหมทางทะเลเกิดขึ้นจากการเสื่อมถอยของเส้นทางสายไหมทางบก ซึ่งโดยทั่วไปเชื่อกันว่าการเสื่อมถอยนั้นเป็นผลมาจากความขัดแย้งในระดับท้องถิ่นและภูมิภาคที่เพิ่มมากขึ้น นำไปสู่การแตกแยกของเอเชียกลางออกเป็นรัฐเล็กๆ ซึ่งส่งผลให้ค่าธรรมเนียมที่เรียกเก็บจากกองคาราวานที่ผ่านไปมาเพิ่มสูงขึ้นอย่างมาก เนื่องจากหัวหน้าเผ่าท้องถิ่นแต่ละคนต่างต้องการส่วนแบ่ง และทันใดนั้นก็มีหัวหน้าเผ่าจำนวนมากขึ้น เมื่อพิจารณาจากข้อเท็จจริงที่ว่าเอเชียกลางในเวลานั้น (ศตวรรษที่ 13-14) กำลังแตกแยกออกเป็นกลุ่มชาติพันธุ์และภาษาเล็กๆ การเกิดค่าธรรมเนียมการผ่านแดนที่สูงเกินไปจึงฟังดูสมเหตุสมผล ซึ่งเมื่อรวมกับการแพร่ระบาดของกาฬโรคไปยังประเทศจีนในปี ค.ศ. 1330 ก็อาจทำให้การใช้เส้นทางสายไหมทางบกลดลงได้
เส้นทางสายไหมทางบกถูกสร้างขึ้นได้อย่างไรและเพราะเหตุใด
การอภิปรายอย่างจริงจังเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของเส้นทางสายไหมจำเป็นต้องกล่าวถึงคำถามที่ว่า เส้นทางสายไหมเกิดขึ้นได้อย่างไรและเพราะเหตุใด "เหตุผล" ของเส้นทางสายไหมนั้นเป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นเป็นลำดับขั้นตอน คำอธิบายที่สั้นที่สุดก็คือ ด้านการค้าของการเปิดประเทศจีนสู่โลกภายนอกเมื่อกว่า 2,000 ปีก่อนนั้นเกิดขึ้นโดยบังเอิญ กล่าวคือ ด้านการค้าเป็นเพียงส่วนประกอบที่เกิดขึ้นควบคู่ไปกับเหตุการณ์อื่น ๆ ที่เกิดขึ้นในประเทศจีนในสมัยราชวงศ์ฉิน (ค.ศ. 221-207 ก่อนคริสต์ศักราช) และราชวงศ์ฮั่น (ค.ศ. 206 ก่อนคริสต์ศักราช - ค.ศ. 220)...
ชนเผ่าซยงหนู (ชนเผ่าเตอร์กิก แม้ว่าต่อมาซยงหนูจะถูกเรียกว่าฮั่น เมื่อพวกเขารุกราน/อพยพไปทางตะวันตก เข้าสู่ยุโรปเหนือ จากนั้นจึงเข้าสู่ยุโรปใต้ และยังเข้าปล้นสะดมกรุงโรมในปี ค.ศ. 451 ภายใต้การนำของอัตติลา (ฮั่น) หรือที่รู้จักกันในนามภัยพิบัติแห่งพระเจ้า) จากทางเหนือได้เคลื่อนเข้ามาในภูมิภาคที่ตั้งอยู่ทางเหนือของจีนในปลายศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช (โปรดทราบว่าในขณะที่ศตวรรษที่ 3 หลังคริสต์ศักราช หมายถึงช่วงปี ค.ศ. 200-300 ศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช หมายถึงช่วงปี ค.ศ. 300-200 ก่อนคริสต์ศักราช) ขับไล่ชนเผ่าเย่ว์จือที่อาศัยอยู่ในบริเวณนั้น ซึ่งรักษาความสัมพันธ์อันดีกับเพื่อนบ้านชาวจีนฮั่น ในทางตรงกันข้าม ชนเผ่าซยงหนูมีความเป็นปรปักษ์ต่อชาวจีนฮั่นที่เป็นเพื่อนบ้านอย่างมาก ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้จักรพรรดิฉิน จักรพรรดิองค์แรกของจีนแห่งราชวงศ์ฉิน สร้างกำแพงเมืองจีนขึ้นเป็นครั้งแรกในปี 214 ก่อนคริสต์ศักราช กำแพงนี้ในตอนแรกเป็นกำแพงชั่วคราวที่สร้างขึ้นจากเศษวัสดุที่หาได้ในท้องถิ่น จึงต้องมีการซ่อมแซมอยู่ตลอดเวลา โดยมีจุดประสงค์เพื่อป้องกันกลุ่มโจรซยงหนูที่รุกรานหมู่บ้านทางเหนือสุดของจีน
ในที่สุด จักรพรรดิอู่ตี้แห่งราชวงศ์ฮั่น ผู้ปกครองระหว่างปี ค.ศ. 140-87 ก่อนคริสต์ศักราช ได้วางแผนอันชาญฉลาดที่จะรวมชาวฮั่นและชาวต้าเยว่จือ (หรือที่เขียนว่า ต้าเยว่จือ) ซึ่งชาวต้าเยว่จือยังคงมีความบาดหมางกับชาวซยงหนูอยู่ เพื่อต่อต้านชาวซยงหนูเอง แต่แผนการของจักรพรรดิอู่ตี้นั้นกว้างขวางกว่าการเป็นพันธมิตรระหว่างชาวต้าเยว่จือกับชาวจีนธรรมดาๆ พระองค์ทรงปรารถนาที่จะสร้างภาพในใจเกี่ยวกับลักษณะของชนเผ่าที่อาศัยอยู่ทางตะวันตก รูปแบบสังคมที่พวกเขาอาศัยอยู่ รูปแบบการปกครอง พวกเขาผลิตอะไร กินอะไร อาศัยอยู่ในบ้านแบบไหน ฯลฯ
ด้วยเหตุนี้ จางเฉียน นักการทูตผู้มีความรู้ความสามารถ จึงถูกส่งไปทางทิศตะวันตกใต้ของพื้นที่ที่อยู่ภายใต้การปกครองของชาวซยงหนู ส่วนหนึ่งเพื่อค้นหาชาวต้าเย่ว์จือ และอีกส่วนหนึ่งเพื่อสำรวจภูมิภาค เรียนรู้เกี่ยวกับวิถีชีวิตของผู้คนต่าง ๆ และบันทึกเรื่องราวทั้งหมดนี้เพื่อถวายแด่จักรพรรดิ ในขณะเดียวกัน จางเฉียนก็ทำหน้าที่เป็น "ทูต" หรือตัวแทนต้นแบบของประเทศจีนต่อเจ้าภาพต่าง ๆ ด้วย
เป็นเวลาหลายปี เกือบหลายสิบปี ก่อนที่จางเฉียนจะกลับไปยังราชสำนักของจักรพรรดิอู่ตี้เพื่อนำเสนอ "ข้อค้นพบ" ของเขา (แต่จักรพรรดิครองราชย์ยาวนานมาก ดังนั้นพระองค์จึงยังอยู่ที่นั่นเมื่อทูตของพระองค์กลับมา) ในระหว่างนั้น จักรพรรดิได้หมดความสนใจในพันธมิตรกับต้าเย่ว์จือไป ส่วนใหญ่เป็นเพราะปัญหาซยงหนูถูกควบคุมไว้ได้ด้วยป้อมปราการที่ใหญ่และดีกว่าตามแนวกำแพงเมืองจีนปักกิ่งใหม่ (อาจมีทฤษฎีหนึ่งที่กล่าวว่าการรุกคืบ/การอพยพไปทางตะวันตกของซยงหนูและฮั่นนั้นเป็นเพราะการรุกคืบไปทางตะวันออกถูกสกัดกั้นโดยกำแพงเมืองจีน)
จักรพรรดิทรงสนใจเป็นอย่างยิ่งในสิ่งที่ทูตของพระองค์สามารถบอกเล่าเกี่ยวกับประเทศเพื่อนบ้านของจีนทางทิศตะวันตก (เอเชียกลาง) และทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ (อินเดีย) จึงมีการส่งทูตไปยังเมืองหลวงเหล่านั้นมากขึ้น พร้อมของขวัญต่างๆ รวมถึงผ้าไหม และความสนใจในสินค้าแปลกใหม่จากจีนก็ค่อยๆ แพร่กระจายไปยังสถานที่ห่างไกล เช่น เมืองหลวงนิซาของอาณาจักรพาร์เธีย (ตั้งอยู่ใกล้เมืองอัชกาบัตในประเทศเติร์กเมนิสถานปัจจุบัน ใกล้ชายแดนอิหร่านในปัจจุบัน) และกรุงโรม บันทึกการเดินทางและ "สิ่งที่ค้นพบ" ของจางเฉียนปรากฏอยู่ในพงศาวดารสมัยราชวงศ์ฮั่นตอนต้น บันทึกของนักประวัติศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่ (หรือเรียกอีกอย่างว่า) ชิจิ(รวบรวมโดยซือหม่าเฉียน นักประวัติศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่แห่งศตวรรษที่ 1 ก่อนคริสต์ศักราช หรือที่รู้จักกันในนามบิดาแห่งประวัติศาสตร์จีน ผู้ซึ่งบันทึกประวัติศาสตร์โบราณของจีนตั้งแต่ยุคแรกเริ่ม คือตั้งแต่สมัยจักรพรรดิเหลืองผู้เป็นตำนาน หรือที่รู้จักกันในนามบิดาแห่งจีน จนถึงสมัยจักรพรรดิอู่ตี้)
"วิธีการ" ของเส้นทางสายไหม (ที่มาที่ไปของเส้นทางสายไหม) นั้นไม่ซับซ้อนนัก แต่ก็แยกไม่ออกจาก "เหตุผล" ของเส้นทางสายไหมเช่นกัน นั่นคือ ชาวจีนในสมัยราชวงศ์ฉินและฮั่นได้กลายเป็นช่างฝีมือชั้นยอด เชี่ยวชาญในศิลปะการทอผ้าและศิลปะการเลี้ยงไหม ซึ่งต้องอาศัยการปลูกและการดูแลต้นหม่อนอย่างระมัดระวัง (วงศ์หม่อน) วงศ์โมราซี) - ซึ่งใบของต้นไม้ชนิดนี้เป็นอาหารของตัวอ่อนไหม ทำให้เกิดเป็นผ้าไหมซึ่งเป็นผ้าที่มหัศจรรย์ที่สุด ชาวจีนฮั่นยังเป็นช่างฝีมือชั้นยอดในการใช้โลหะมีค่า อัญมณี และงาช้างในการสร้างสรรค์งานศิลปะที่งดงาม กล่าวอีกนัยหนึ่ง เมื่อกษัตริย์แห่งยุโรปและเจ้าชายแห่งพาร์เธียได้เห็นผ้าไหม ได้ลิ้มรสชาติอันน่าตื่นเต้นของเครื่องเทศ และได้เห็นผลงานศิลปะจีนที่ประณีตบรรจงทำจากทองคำ เงิน หยก และงาช้าง พวกเขาก็ปรารถนาสิ่งของแปลกใหม่เหล่านี้
ปัจจัยย่อยอีกสองประการที่มีบทบาทสำคัญในการเปิดเส้นทางการค้าสายไหมทางบก ได้แก่ ข้อเท็จจริงที่ว่าเส้นทางที่เกือบสมบูรณ์ได้ถูกเปิดขึ้นแล้วจากตะวันตกไปตะวันออกโดยอเล็กซานเดอร์มหาราช ไปจนถึงเมืองอเล็กซานเดรีย เอสคาเต ("อเล็กซานเดรียที่ไกลที่สุด") หรือที่รู้จักกันในชื่อ คูจันด์ ในประเทศทาจิกิสถานในปัจจุบัน ซึ่งอยู่ห่างจากทาชเคนต์ในประเทศคีร์กีสถานในปัจจุบันไปทางทิศใต้-ตะวันตกเฉียงใต้ประมาณ 100 กิโลเมตร และการได้มาซึ่งม้าที่มีขนาดใหญ่ขึ้น
Khujand ตั้งอยู่ทางเข้าด้านตะวันตกของหุบเขา Fergana ซึ่งอยู่ทางเหนือของเทือกเขา Alay ที่แคบและทอดยาวจากตะวันออกไปตะวันตก ซึ่งแบ่งหุบเขา Fergana ออกจากหุบเขา Kyzyl Suu โดยที่ Herrmann กล่าวไว้ (ดังที่เราจะเห็นในส่วนถัดไป) ว่าหุบเขาหลังนี้เป็นที่ตั้งของหนึ่งในเส้นทางแรก ๆ ของเส้นทางสายไหมทางบก
ปัจจัยรองอีกประการหนึ่งที่มีบทบาทสำคัญในการเปิดเส้นทางการค้าสายไหมทางบกคือข้อเท็จจริงที่ว่าพ่อค้าชาวจีนเหล่านั้นได้ม้าขนาดใหญ่มาจากชาวต้าหยวนที่อาศัยอยู่ในหุบเขาเฟอร์กานาที่กล่าวถึงข้างต้น ในขณะที่ขบวนคาราวานการค้าของชาวเลแวนต์ใช้ 낙타 (อูฐ) เนื่องจากต้องข้ามทะเลทรายอันกว้างใหญ่ แต่พ่อค้าชาวจีนกลับนิยมใช้ม้า
ชาวต้าหยวนเป็นชนชาติที่มีรูปร่างใหญ่ ผมสีทอง และไม่ได้มีเชื้อสายเติร์กหรือจีน ข้อเท็จจริงนี้ ประกอบกับข้อเท็จจริงที่ว่าพวกเขาเพาะพันธุ์ม้าขนาดใหญ่ ทำให้บรรดานักประวัติศาสตร์เชื่อว่าชาวต้าหยวนเป็นลูกหลานของอเล็กซานเดอร์มหาราช ผสมผสานกับชาวแบกเทรียนท้องถิ่น (จึงเป็นที่มาของชื่อ "กรีก-แบกเทรียน") ซึ่งเป็นผู้อพยพชาวอินโด-ยุโรปที่เข้ามาในบางส่วนของอินเดีย (อินเดียในเวลานั้นมีขนาดใหญ่กว่าอินเดียในปัจจุบันมาก) และชายแดนทางตะวันออกเฉียงเหนือของดินแดนที่ต่อมากลายเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิเปอร์เซียอันยิ่งใหญ่
ต้นกำเนิดของเส้นทางสายไหมทางบก
มีเส้นทางสายไหมโบราณสองเส้นทางในประเทศจีนที่ยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ ข้อพิพาทนี้เกี่ยวข้องกับชื่อและที่ตั้งของหมู่บ้านหรือเมืองที่เป็นจุดสิ้นสุดทางตะวันตกของขบวนคาราวานการค้าของจีน หรือจุดนัดพบที่ใช้แลกเปลี่ยนสินค้าระหว่างภูมิภาคเลแวนต์ (ตะวันออกกลาง) และ... เซริค ตามที่ปโตเลมีกล่าวไว้ คือขบวนคาราวาน (ที่บรรทุกผ้าไหม กล่าวคือ ชาวจีน)
ทฤษฎีหนึ่งกล่าวว่า เส้นทางสายไหมสายแรกนั้นทอดยาวจากเมืองคัชการ์ในซินเจียงปัจจุบัน ไปยังหมู่บ้านคีซิลซูริมฝั่งแม่น้ำคีซิลซูในหุบเขาคีร์กีซชื่อเดียวกัน ซึ่งอยู่ห่างจากทะเลสาบคาราคูลในประเทศทาจิกิสถานปัจจุบันไปทางเหนือประมาณ 75 กิโลเมตร (วัดตามเส้นตรง) นี่คือเส้นทางสายไหมที่อัลเบิร์ต เฮอร์มันน์ ผู้เชี่ยวชาญด้านตะวันออกชาวเยอรมันผู้มีชื่อเสียงได้เสนอไว้ในปี 1910 เฮอร์มันน์จึงเชื่อว่าหมู่บ้านคีซิลซูเป็นจุดตะวันตกสุด หรือจุดสิ้นสุดของกองคาราวานสายไหมของจีน นอกจากนี้ แม่น้ำคีซิลซู (หรือที่รู้จักกันในชื่อแม่น้ำวัคช์หรือแม่น้ำซูร์คอบ) และแม่น้ำปันจ์ (หรือที่รู้จักกันในชื่อแม่น้ำปยันจ์) ต่างก็เป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำอ็อกซัสโบราณในงานเขียนของปโตเลมี ซึ่งปัจจุบันรู้จักกันในชื่อแม่น้ำอามูดาร์ยาหรือแม่น้ำอามู
ทฤษฎีอีกทฤษฎีหนึ่ง ซึ่งเสนอโดยโจเซฟ แฮคกิน (1896-1941) นักสำรวจจีน นักโบราณคดี และพนักงานประจำพิพิธภัณฑ์กีเมต์ในปารีส (ซึ่งในที่สุดเขาก็ได้ดำรงตำแหน่งภัณฑารักษ์) ผู้มีชื่อเสียงซึ่งเกิดในลักเซมเบิร์ก ระบุว่าเส้นทางจากคัชการ์ไปทางทิศตะวันตกสู่เมืองทาช-เคอร์กัน หรือทักซ์กอร์กัน ทาจิก ในซินเจียงในปัจจุบัน ซึ่งเมืองโบราณแห่งนี้อยู่ห่างจากเมืองคัชการ์ไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ประมาณ 250 กิโลเมตร (วัดตามเส้นตรง) ทฤษฎีนี้จะวางจุดนัดพบระหว่างกองคาราวานชาวเลแวนต์และชาวจีนไว้ทางด้านตะวันออกของเทือกเขาปามีร์ แทนที่จะอยู่บนยอดเขา
ตามคำกล่าวของปโตเลมีเอง จุดนัดพบคือหอคอยหิน (ลิธิโนส ไพร์กอสตั้งอยู่บริเวณเชิงเขา "โคเมได" ซึ่งนักประวัติศาสตร์หลายคนเชื่อว่าเป็นเมืองอีร์เคชตามในประเทศคีร์กีสถานในปัจจุบัน เมืองที่ตั้งอยู่เกือบบนสันเขาของเทือกเขาปามีร์ (แต่บางทีอาจอยู่เชิงเขาใดเขาหนึ่งของเทือกเขานี้ เนื่องจากยอดเขาต่างๆ ย่อมก่อให้เกิดหุบเขา แม้จะเล็กและตื้นก็ตาม) ติดกับชายแดนระหว่างคีร์กีสถานและซินเจียง เสน่ห์ของสถานที่แห่งนี้ นอกเหนือจากการเป็นจุด "กึ่งกลาง" ที่แบ่งลาดเขาด้านตะวันออกและตะวันตกของเทือกเขาปามีร์แล้ว คือการที่มันอยู่บนเส้นทางเดียวกันระหว่างเมืองคัชการ์และหมู่บ้านคีซิลซูที่เฮอร์มันน์เสนอไว้
ต้นกำเนิดของแม่น้ำคีซิลซู ซึ่งอยู่สูงบนเนินเขาทางตะวันตกของเทือกเขาปามีร์ ถูกคั่นด้วยต้นกำเนิดของแหล่งน้ำ (เดิมเป็นทะเลสาบยาว หรืออ่างเก็บน้ำธรรมชาติบนภูเขา กล่าวคือ หุบเขาปิด) ซึ่งในที่สุดก็กลายเป็นแม่น้ำเคซิเลซูที่ไหลไปทางทิศตะวันออก และต่อมากลายเป็นแม่น้ำไวคูเกะทางใต้ของเมืองคัชการ์ โดยมีระยะทางห่างกันเพียงเล็กน้อยกว่า 40 กิโลเมตร หากวัดตามเส้นตรง และเป็นเส้นทางราบ แม้ว่าภูมิประเทศในบริเวณนี้จะไม่ราบเรียบเลยก็ตาม (ลองนึกภาพรูปตัว "V" คว่ำ - ทางหลวง A371 ในปัจจุบันเชื่อมระหว่างเมืองอีร์เคชตัมและคีซิลซู และเลียบไปตามหุบเขาซึ่งในที่สุดก็กลายเป็นหุบเขาแม่น้ำคีซิลซู)
กล่าวอีกนัยหนึ่ง ขบวนคาราวานค้าผ้าไหมของจีนอาจใช้เส้นทางหุบเขาแม่น้ำเคซิเลซูซึ่งทอดยาวขึ้นไปบนเทือกเขาปามีร์จากทางด้านตะวันออก ในขณะที่ขบวนคาราวานค้าผ้าไหมของชาวเลแวนต์เดินทางมาและกลับผ่านหุบเขาแม่น้ำคีซิลซูทางด้านตรงข้ามหรือด้านตะวันตกของเทือกเขาปามีร์ และบริเวณที่แม่น้ำคีซิลซูไหลไปบรรจบกับแม่น้ำปันจ์ที่เชิงเขาด้านตะวันตกของเทือกเขาปามีร์ ใกล้กับเมืองคุนดุซในอัฟกานิสถานในปัจจุบัน ก่อนที่แม่น้ำปันจ์จะไหลลงสู่แม่น้ำอามู หรือแม่น้ำอ็อกซัสของปโตเลมี
เนื่องจากมีเส้นทางสายไหมสาขาท้องถิ่นมากมายนับไม่ถ้วน จึงไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ที่ในที่สุดจะมีเส้นทางดังกล่าวสองเส้นทางที่ทอดผ่านเทือกเขาปามีร์ เส้นทางผ่านทาช-เคอร์กันน่าจะมุ่งหน้าไปทางทิศตะวันตกผ่านหุบเขาแคบๆ (ระเบียงวาคาน) ซึ่งเป็นส่วนที่ยื่นยาวไปทางทิศตะวันออกในมุมตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศอัฟกานิสถานในปัจจุบัน โดยระเบียงแคบๆ นี้ตั้งอยู่บนละติจูดเดียวกับเมืองคุนดุซที่อยู่ทางตะวันตก (จากเมืองเอชคาเชมที่ "ปาก" ของระเบียงวาคานไปยังเมืองคุนดุซทางทิศตะวันตกเป็นระยะทางประมาณ 200 กิโลเมตรในแนวเส้นตรง)
การขยายตัวไปทางทิศตะวันตกของเส้นทางสายไหมทางบก
เส้นทางสายไหมทางบก ไม่ว่าจะเชื่อมต่อกับเมืองคัชการ์ผ่านหุบเขาแม่น้ำคีซิลซู หรือผ่านระเบียงวาคาน ก็ทอดยาวไปทางตะวันออกสู่เมืองหลวงโบราณของจีนอย่างฉางอาน ซึ่งปัจจุบันคือเมืองซีอาน มณฑลฉานซี ที่ซึ่งสินค้าทางการค้าของจีนจำนวนมากที่จะถูกขนส่งไปทางตะวันตกโดยกองคาราวานถูกรวบรวมไว้ ต่อมา เมืองหลวง – และด้วยเหตุนี้ จุดเริ่มต้นของเส้นทางการค้าสายไหมทางบก – จึงย้ายไปอยู่ที่ลั่วหยางในมณฑลเหอหนาน จากลั่วหยาง/ฉางอาน เส้นทางไปทางตะวันตกก็ไปยังหลานโจวในมณฑลกานซู ผ่านระเบียงเหอซีของมณฑล (ซึ่งในสมัยโบราณเป็นทางเข้าทางเหนือเพียงแห่งเดียวของจีนจากทางบก) ต่อไปยังด่านหยูเหมิน ("ประตูหยก") ของมณฑล จากด่านนี้ เส้นทางสายไหมจึงแยกออกเป็นสองเส้นทาง
จากช่องเขาหยูเหมิน (ซึ่งเป็นชื่อที่เขียนกันทั่วไปในปัจจุบัน) เส้นทางจะแยกออกเป็นสองทาง คือทางเหนือและทางใต้ อ้อมพื้นที่กว้างใหญ่ของทะเลทรายทากลิมากัน เส้นทางสายใต้เลียบไปตามแนวเทือกเขาคุนหลุนทางตอนเหนือ (กล่าวคือ เลียบขอบด้านใต้ของทะเลทรายทากลิมากัน) ไปยังเมืองโบราณตุนหวง มณฑลกานซู จากนั้นไปยังเมืองลอปนูร์ (ตั้งชื่อตามทะเลสาบชื่อเดียวกัน) มณฑลซินเจียง แล้วผ่านเมืองสำคัญต่างๆ บนเส้นทางสายไหมของมณฑล เช่น โหลวหลาน ซึ่งปัจจุบันถูกฝังอยู่ใต้ผืนทราย (หากต้องการเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับเมืองโบราณโหลวหลาน คลิกที่นี่) มิรัน เมืองหลวงโบราณของอาณาจักรโหลวหลาน คาร์กิลิก คาร์คาน ("ฉีโม" ในภาษาจีน โดย "คาร์คาน" เป็นชื่อโบราณของชาวอุยกูร์) นีย่า ซึ่งปัจจุบันก็ถูกฝังอยู่ใต้ผืนทรายและดูเหมือนว่าจะถูกทิ้งร้างอย่างเร่งรีบ (หากต้องการเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับเมืองโบราณนีย่า คลิกที่นี่) เคริยา โคตัน เมืองโบราณอีกแห่งหนึ่งบนเส้นทางสายไหมที่ถูกฝังอยู่ใต้ผืนทราย (หากต้องการเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับเมืองโบราณโคตัน คลิกที่นี่) ยาร์คันด์ เมืองพุทธโบราณและที่ตั้งของอาณาจักรพุทธขนาดเล็ก แม้ว่าปัจจุบันยาร์คันด์จะถูกฝังอยู่ใต้ผืนทรายแล้วก็ตาม เมืองนี้ (หรือเขียนว่า "Yarkant") มีประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิมอุยกูร์ และยังเป็นศูนย์กลางของเส้นทางสายไหมที่ทอดลงใต้ไปยังอินเดีย (แคชเมียร์) ผ่านช่องเขาคาราโครัม และต่อไปยังเมืองคัชการ์ (หากต้องการเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับเมืองโบราณคัชการ์)
เส้นทางทิศเหนือเลียบไปตามแนวขอบด้านใต้ของเทือกเขาเทียน หรือขอบด้านเหนือของทะเลทรายทากลิมากัน จากเมืองหยูเหมิน เส้นทางจะตัดผ่านทางเข้าด้านตะวันออก หรือคอคอดของทะเลทรายทากลิมากัน ซึ่งอยู่ทางตะวันตกสุดของทะเลทรายโกบี จากนั้นจะอ้อมไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือตามขอบด้านเหนือของทะเลทรายทากลิมากันไปยังเมืองโบราณฮามิ (ปัจจุบันคือเมืองคูมุล ซึ่งในอดีตถือเป็นประตูตะวันออกของซินเจียง) และจากที่นั่นไปยังเมืองทูร์ปาน คาราชาห์ร (หรือเขียนอีกแบบว่า Karaxahr หรือ "Yanqi" ในภาษาจีน) คูฉา (หรือเขียนอีกแบบว่า Kucha หรือ "Qiuci" ในภาษาจีน) อักซู ซึ่งเป็นศูนย์กลางหรือจุดเชื่อมต่อระหว่างเส้นทางทากลิมากันตอนเหนือและเส้นทางสายไหมที่แยกออกไปทางเหนือโดยตรงผ่านช่องเขามูซาร์ต (และขึ้นไปบนเทือกเขาเทียนและภูมิประเทศที่หนาวเย็นและโหดร้าย (ธารน้ำแข็ง) จากนั้นเข้าสู่ประเทศคีร์กีสถานและคาซัคสถานในปัจจุบัน) จากนั้นไปยังทุมซุกก่อนที่จะมาถึงเมืองคัชการ์
เส้นทางสายไหมทางบก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ได้พัฒนาเป็นเส้นทางย่อยและเส้นทางระดับภูมิภาคที่ซับซ้อนมากมาย ซึ่งเหตุผลนั้นไม่ค่อยมีการกล่าวถึง แต่ก็สามารถคาดเดาได้ว่าอาจมีหลายสาเหตุด้วยกัน เช่น สภาพอากาศเลวร้ายในปีใดปีหนึ่ง (เช่น ภัยแล้งรุนแรง ทำให้แหล่งน้ำสำคัญแห้งเหือด) บังคับให้ขบวนคาราวานต้องหาเส้นทางอื่น หรืออาจเป็นเพราะมีโจรอยู่ตามเส้นทางปกติ หรืออาจเป็นเพราะผู้บุกเบิกที่ตัดสินใจลองเส้นทางใหม่เพื่อดูว่าทำได้หรือไม่ และเส้นทางใหม่นั้นอาจจะง่ายกว่าหรือไม่ก็ได้ แต่ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม มันก็จะเปิดโอกาสใหม่ๆ ในการขายสินค้าที่ส่งกลับมาจากอาระเบีย เปอร์เซีย และอินเดีย รวมถึงตลาดใหม่สำหรับการขายสินค้าที่ส่งกลับมาจากโรมด้วย
ทางทิศตะวันตก further ในเอเชียกลาง และทางทิศใต้ (ไปยังอินเดีย) และทางทิศเหนือ มีเส้นทางสายไหมยุคแรกหลายเส้นทางที่เป็นทางเลือก ไม่ต่างจากเส้นทางสายไหมในประเทศจีน ที่ลักษณะภูมิประเทศตามธรรมชาติในท้องถิ่นและภูมิภาค มักเป็นตัวกำหนดเส้นทางที่แน่นอน โดยมีเส้นทางทางเลือกหลายเส้นทางให้เลือก ที่ปลายสุดด้านตะวันตกของเส้นทางสายไหมทางบกที่มุ่งหน้าไปทางตะวันตก เส้นทางอื่นๆ แยกออกไปทางเหนือ (ไปยังยุโรปตอนกลางและตอนเหนือ) และทางใต้ (ไปยังอาระเบียและในที่สุดก็ไปยังแอฟริกา) การค้าขายสินค้าตามเส้นทางเหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นการค้าสองทาง โดยมีสัตว์แปลกใหม่มากมายจากอาระเบียและแอฟริกาเข้ามาในประเทศจีน นอกจากนี้ยังมีการ "ค้าขาย" ทางความคิด (การแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม) อย่างคึกคักตามเส้นทางสายไหม ซึ่งเป็นหัวข้อของส่วนถัดไป
การแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมบนเส้นทางสายไหมสองทาง
การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมจากตะวันออกสู่ตะวันตก
ในยุคเส้นทางสายไหม ความรู้เกี่ยวกับสิ่งประดิษฐ์อันเป็นเอกลักษณ์ของจีนมากมายได้ถูกถ่ายทอดจากตะวันออกสู่ตะวันตก เช่น ความรู้เกี่ยวกับดินปืน การถลุงทองสัมฤทธิ์ การทำกระดาษ การทำเครื่องเคลือบดินเผา (รวมถึงเทคนิคการทำเครื่องเคลือบสีเขียวมรกตอันทรงคุณค่า) ตลอดจนศิลปะการแกะสลักเครื่องปั้นดินเผาโดยทั่วไป (เช่น กองทัพทหารดินเผา แม้ว่าตัวอย่างเครื่องปั้นดินเผาแกะสลักของจีนเหล่านี้จะถูกค้นพบในยุคหลังๆ) การใช้เงินกระดาษ ศิลปะการพิมพ์ เข็มทิศ ศิลปะการรักษาด้วยสมุนไพร ศิลปะการต่อสู้ และการเลี้ยงไหมเพื่อผลิตเส้นไหม เป็นต้น การแพร่กระจายความรู้เหล่านี้ไปยังประเทศเพื่อนบ้านของจีน โดยเฉพาะญี่ปุ่น ในสมัยราชวงศ์ถัง ทำให้จีนได้รับชื่อเสียงในฐานะอารยธรรมที่เจริญก้าวหน้าและควรค่าแก่การเลียนแบบ
การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมจากตะวันตกสู่ตะวันออก
ไม่น่าแปลกใจเลยที่ความรู้มากมายเดินทางไปตามเส้นทางสายไหมในทิศทางตรงกันข้าม นั่นคือจากโลกภายนอกสู่ประเทศจีน หนึ่งใน "แนวคิด" แรกๆ ที่เดินทางไปตามเส้นทางสายไหมคือพุทธศาสนา ซึ่งปรากฏขึ้นในประเทศจีนในช่วงราชวงศ์ฮั่นตะวันตก (206 ปีก่อนคริสตกาล - 009 ปีคริสตกาล) ในขณะที่เส้นทางสายไหมยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น แม้ว่าพุทธศาสนาในประเทศจีนจะแพร่หลายมากขึ้นหลังจากที่พระภิกษุชาวจีนรูปหนึ่งได้แปลพระสูตรสำคัญๆ และใส่ความเป็นจีนเข้าไป (ตัวอย่างเช่น พุทธศาสนาแบบจีน แทนที่จะต่อต้านระบบความเชื่อที่มีอยู่ของจีน (ลัทธิเต๋า และลัทธิขงจื๊อในระดับที่น้อยกว่า) กลับนำเอาองค์ประกอบสำคัญของระบบความเชื่อเหล่านั้นมาใช้ (แม้ว่าลัทธิขงจื๊อจะเป็นปรัชญามากกว่าระบบความเชื่อ) ทำให้พุทธศาสนาเป็นมิตรกับชาวจีนเป็นอย่างมาก
ควรสังเกตด้วยว่าพุทธศาสนาในจีนได้ถูกส่งออกไปยังประเทศเพื่อนบ้านอย่างเกาหลีและญี่ปุ่น กล่าวคือ พุทธศาสนาที่แพร่กระจายไปทั่วสองประเทศนี้มีพื้นฐานมาจากการแปลพระสูตรของอินเดียเป็นภาษาจีน ไม่ใช่จากพระสูตรดั้งเดิมของอินเดียเอง
ความเชื่อและ/หรือแนวคิดสำคัญอื่นๆ ที่เข้ามาสู่ประเทศจีนผ่านทางเส้นทางสายไหม ได้แก่ ศาสนาคริสต์นิกายเนสตอเรียน ศาสนาอิสลาม ดาราศาสตร์ ปฏิทินเกรกอเรียน (แม้ว่าจนถึงทุกวันนี้ จีนยังคงใช้ปฏิทินจันทรคติสำหรับวันหยุดราชการ) และคณิตศาสตร์ รวมถึงดนตรีและศิลปะจากอินเดีย เปอร์เซีย และยุโรป
การเสื่อมถอยของเส้นทางสายไหมหนึ่งเส้นทาง
การเสื่อมถอยของเส้นทางการค้าสายไหมทางบก
การค้าทางบกบนเส้นทางสายไหมประสบกับความรุ่งเรืองและตกต่ำมากมายตลอดประวัติศาสตร์อันยาวนาน ในช่วงปลายราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618-907) การค้าทางบกบนเส้นทางสายไหมที่กำลังเฟื่องฟูได้เริ่มเสื่อมถอยลง แต่ก็ฟื้นตัวขึ้นมาอีกครั้งในช่วงราชวงศ์ซ่ง (ค.ศ. 960-1279) แล้วก็เสื่อมถอยลงอีกจนกระทั่งการขึ้นมาของราชวงศ์หยวน (ค.ศ. 1279-1368) ผู้ปกครองมองโกลแห่งราชวงศ์หยวนกระตือรือร้นที่จะยอมรับชาวมุสลิมในจีนและศาสนาของพวกเขา ส่งผลให้ศาสนาอิสลามได้รับอนุญาตให้แพร่กระจายอย่างเสรีทั่วจีนผ่านเส้นทางสายไหมทางบก (แม้ว่าการแพร่กระจายของศาสนาอิสลามจะจำกัดอยู่เฉพาะในภาคตะวันตกของจีน ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของชนกลุ่มน้อยชาวเติร์กในจีน และไม่ได้แพร่หลายมากนักเมื่อเทียบกับพุทธศาสนา ลัทธิเต๋า (ซึ่งถูกพุทธศาสนาเข้ามาแทนที่) หรือลัทธิขงจื๊อ (ซึ่งถูกห้ามโดยจักรพรรดิหลายพระองค์ในอดีต)) และพ่อค้าคนกลางชาวมุสลิมจากเอเชียกลางได้ควบคุมการค้าทางบกบนเส้นทางสายไหม ซึ่งในตอนแรกนั้นเป็นที่พอใจของทุกฝ่าย
อนิจจา ความสามัคคีนี้ก็แตกสลายไปในไม่ช้า เมื่อภูมิภาคนี้แตกแยกออกเป็นหน่วยการเมืองเล็กๆ และการเกิดขึ้นของขุนศึกท้องถิ่นผู้ทรงอำนาจ ซึ่งยิ่งเพิ่มภัยคุกคามต่อการค้าขายบนเส้นทางสายไหมที่เคยเฟื่องฟู ไม่เพียงแต่จะมีการเพิ่มขนาดและความถี่ของ "ค่าธรรมเนียมผ่านแดน" ที่ต้องจ่ายเพื่อข้ามทุ่งหญ้าสเตปป์ในเอเชียกลางเท่านั้น แต่ "สินค้า" เอง ซึ่งรวมถึงไม่เพียงแต่ผ้าไหม เครื่องเทศ อัญมณี โลหะมีค่า (ทองคำและเงิน) งาช้าง สัตว์และพืชแปลกใหม่ ตลอดจนสมุนไพรทางการแพทย์ แต่ยังรวมถึงทาสด้วย ก็เสี่ยงต่อการถูกยึดโดยตรง
อีกปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลให้เส้นทางการค้าสายไหมทางบกต้องล่มสลายคือ การระบาดของกาฬโรค (หรือที่รู้จักกันในชื่อโรคระบาดดำ) ในประเทศจีนเมื่อปี ค.ศ. 1330 ซึ่งทำให้เมืองทั้งเมืองถูกทำลายล้าง และการกักกันโรคที่เกิดขึ้นทำให้การค้าขายบนเส้นทางสายไหมแทบเป็นไปไม่ได้ (นอกจากนี้ ไม่เพียงแต่ทางการจะห้ามปรามการติดต่อค้าขายดังกล่าวเท่านั้น แต่ประชาชนทั่วไปเองก็หลีกเลี่ยงการค้าขายบนเส้นทางสายไหมด้วยความกลัวว่าจะติดโรค)
อย่างไรก็ตาม นักวิชาการรุ่นใหม่โต้แย้งข้ออ้างที่ว่าเส้นทางสายไหมทางทะเลเกิดขึ้นครั้งแรกจากการเสื่อมถอยของเส้นทางสายไหมทางบก นักวิชาการเหล่านี้อ้างว่าเส้นทางสายไหมทางทะเลมีอยู่ควบคู่ไปกับเส้นทางสายไหมทางบกมาเกือบตั้งแต่เริ่มต้น แม้ว่าเส้นทางสายไหมทางทะเลอาจจะพัฒนาได้น้อยกว่าในตอนแรก และแม้ว่ามันจะกลายเป็นเส้นทางที่โดดเด่นหลังจากเส้นทางสายไหมทางบกเสื่อมถอยลงก็ตาม
การเจริญรุ่งเรืองของเส้นทางการค้าสายไหมทางทะเล
ตั้งแต่สมัยราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618-907) มีเส้นทางการค้าทางทะเลของจีน (โดยทั่วไปแล้วไม่ถือว่าเป็นเส้นทางการค้าสายไหม) ซึ่งเริ่มต้นที่ปากแม่น้ำฮ่อง ("แม่น้ำแดง") ในประเทศเวียดนามปัจจุบัน ใกล้กับเมืองฮานอยในปัจจุบัน เส้นทางนี้อ้อมคาบสมุทรอินโดจีน ผ่านคาบสมุทรไทย-มาเลย์ แล้วมุ่งหน้าไปทางตะวันตกเฉียงเหนือผ่านช่องแคบมะละกาไปยังศรีลังกาและอินเดีย และในที่สุดก็ข้ามทะเลอาหรับ (มหาสมุทรอินเดียในปัจจุบัน) ไปยังคาบสมุทรอาหรับ โดยเส้นทางหนึ่งเลียบไปตามแนวชายฝั่งตะวันออกของคาบสมุทรอาหรับขึ้นไปตามอ่าวเปอร์เซียถึงเมืองอัลบัสราห์ (เมืองบัสราในอิรักปัจจุบัน) ในขณะที่อีกเส้นทางหนึ่งอ้อมคาบสมุทรอาหรับและต่อไปยังทะเลแดง
เส้นทางเดินเรือทะเลแดงเส้นหนึ่งสิ้นสุดที่เมืองสุเอซ ซึ่งเป็นเมืองปลายทางของการขนส่งสินค้า โดยสินค้าจะถูกขนส่งทางบกไปยังกรุงไคโร จากนั้นจึงล่องเรือลงไปตามแม่น้ำไนล์ไปยังเมืองอเล็กซานเดรีย และข้ามทะเลเมดิเตอร์เรเนียนไปยังคาบสมุทรซิซิลี จากที่นั่นสินค้าจะถูกค้าขายไปทั่วทวีปยุโรป อีกเส้นทางหนึ่งสิ้นสุดใกล้กับเมืองโบราณเปตราของชาวนาบาเทียน (ลองนึกภาพ: อินเดียน่า โจนส์ กับสงครามครูเสดครั้งสุดท้ายจากนั้นสินค้าจะถูกขนส่งไปยังเมืองท่าต่างๆ ของนับบาเตียตามแนวชายฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียน และต่อไปยังซิซิลี ในช่วงเวลานั้น ตะวันออกกลางส่วนใหญ่ยังคงอยู่ภายใต้การปกครองของโรมัน แม้ว่าเมื่อศาสนาอิสลามภายใต้การนำของศาสดามูฮัมหมัด (ค.ศ. 632-732) แพร่หลายออกไป ดินแดนส่วนใหญ่ของตะวันออกกลาง รวมถึงซีเรีย เมโสโปเตเมีย และอาระเบีย ก็ถูกแย่งชิงมาจากโรมันได้สำเร็จ
พ่อค้าที่ขนส่งสินค้า "ตะวันออก" ข้ามทะเลเมดิเตอร์เรเนียนในช่วงเวลานั้น อาจเป็นลูกหลานของชาวฟีนิเชียโบราณ ซึ่งทำการค้าขายข้ามทะเลเมดิเตอร์เรเนียนตั้งแต่ปี 1500 ก่อนคริสต์ศักราช ถึงปี 300 ก่อนคริสต์ศักราช ก่อนที่ชาวฟีนิเชียจะถูกโรมันพิชิตในที่สุด ฟีนิเชียประกอบด้วยดินแดนแถบกว้างใหญ่ซึ่งปัจจุบันคือประเทศอิสราเอล รวมทั้งบางส่วนของซีเรียโบราณและเลบานอนในปัจจุบัน ส่วนนาบาเทียตั้งอยู่ทางใต้ของดินแดนนี้ ในส่วนที่ปัจจุบันคือประเทศเลบานอน
แน่นอนว่าชาวอียิปต์และชาวนาบาเทียนเองก็เป็นผู้บริโภคสินค้าจากเส้นทางสายไหมรายใหญ่ และในช่วงปลายของเส้นทางการค้าสายไหม (ซึ่งยังคงมีอยู่ในปัจจุบัน) ผ้าไหมที่ส่งออกจากจีนส่วนใหญ่เป็นผ้าไหมดิบที่ส่งไปยังตะวันออกกลางเพื่อแปรรูปเป็นเสื้อผ้าที่ประณีตยิ่งขึ้น เพื่อตอบสนองความต้องการที่เพิ่มขึ้นสำหรับเสื้อผ้าที่ละเอียดอ่อนและสวยงามมากขึ้น อันเป็นผลมาจากการอิ่มตัวของตลาด – ดังที่นักเศรษฐศาสตร์ในปัจจุบันจะกล่าวไว้ – ด้วยเสื้อผ้าไหมทั่วไป (ลองนึกถึง: ผ้าไหม) ดามัสก์ซึ่งมีที่มาของชื่อมาจากชื่อเมืองดามัสกัส)
ในช่วงกลางศตวรรษที่ 15 เพียงไม่ถึงศตวรรษหลังจากเส้นทางสายไหมทางบกเสื่อมถอยลง การค้าทางน้ำบนเส้นทางสายไหมก็หยุดชะงักลงเป็นส่วนใหญ่เช่นกัน อย่างไรก็ตาม การค้าทางน้ำบนเส้นทางสายไหมยังคงดำเนินต่อไปอย่างจำกัด โดยเฉพาะสินค้าชั้นเลิศของราชวงศ์หมิงและชิง โดยเฉพาะอย่างยิ่งสินค้าอย่างเครื่องลายครามและเฟอร์นิเจอร์เคลือบแล็กเกอร์นั้นได้รับความนิยมในราชสำนักของกษัตริย์และราชินีแห่งยุโรป และในบ้านของชนชั้นกลางที่กำลังเติบโต
มรดกแห่งเส้นทางสายไหม
แม้ว่าเส้นทางสายไหมดั้งเดิมอาจจะหายไปแล้ว (เครื่องปั้นดินเผาจำลองสมัยราชวงศ์หมิงและชิงยังคงผลิตและได้รับความนิยมอยู่ แม้ว่าตลาดสินค้าจำลองจะถูกออกแบบมาเพื่อดึงดูดผู้บริโภคทั่วไปมากกว่าก็ตาม) แต่เส้นทางสายไหมก็ได้ทิ้งมรดกที่ยั่งยืนไว้บนโลก เครื่องปั้นดินเผาของอิตาลีส่วนใหญ่ในช่วงศตวรรษที่ 14-17 เริ่มตั้งแต่ยุคเรเนสซองส์ตอนต้น มีอิทธิพลจากจีนอย่างชัดเจน ในทำนองเดียวกัน ศิลปะการเคลือบไม้ก็มีอิทธิพลอย่างมากต่อการผลิตเฟอร์นิเจอร์ในยุคเรเนสซองส์ของยุโรป โดยเฉพาะเฟอร์นิเจอร์สำหรับราชสำนัก สำหรับข้าราชการระดับสูง และชนชั้นกลางที่ร่ำรวยขึ้นเรื่อยๆ รวมถึงการผลิตกล่องขนาดเล็กที่ออกแบบมาเพื่อเก็บรักษาของใช้ส่วนตัวต่างๆ ตั้งแต่กล่องใส่ยาสูบไปจนถึงกล่องใส่เครื่องประดับ ซึ่งกล่องใส่เครื่องประดับนั้นสามารถเล่นดนตรีได้ นับเป็นการพัฒนาแนวคิดโบราณของจีนให้มีความประณีตในแบบตะวันตก
คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส (ค.ศ. 1451-1506) ผู้ค้นพบอเมริกาโดยบังเอิญ (หากไม่นับเอริก เดอะ เรด (ค.ศ. ประมาณ 950-1003) ไวกิ้งชาวนอร์เวย์ผมแดง ที่เป็นผู้ค้นพบโดยบังเอิญ) ออกเดินทางไปทางทิศตะวันตกโดยหวังว่าจะพบเส้นทางที่สั้นกว่าและเร็วกว่าไปยังประเทศจีน ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นการเปิดเส้นทางสู่ทวีปอเมริกา หรืออย่างน้อยก็เป็นการค้นพบอเมริกาเสียเอง ซึ่งการค้นพบครั้งนี้ได้ส่งผลกระทบอย่างลึกซึ้งต่อประวัติศาสตร์โลก ในทำนองเดียวกัน วิลเลียม บาเรนซ์ (ค.ศ. 1550-1597) นักสำรวจชาวดัตช์ ได้ออกเดินทางไปทางเหนือจากอัมสเตอร์ดัมโดยหวังว่าจะข้ามทวีปอเมริกาเหนือผ่านเส้นทางที่ต่อมาเรียกว่า เส้นทางตะวันตกเฉียงเหนือ โดยหวังว่าจะพบเส้นทางที่สั้นกว่าไปยังประเทศจีนเช่นกัน การสำรวจทั้งหมดนี้เป็นพยานยืนยันว่ายังคงมีการค้าขายสินค้าที่ผลิตในประเทศจีนอย่างคึกคัก
แน่นอนว่า มาร์โค โปโล (ค.ศ. 1254-1324) เป็นหนึ่งในนักเดินทางชื่อดังกลุ่มแรกๆ ที่เดินทางไปจีน และกลับมายังยุโรปพร้อมคำชมเชยอย่างล้นหลามต่อทุกสิ่งทุกอย่างที่เป็นของจีน บุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์อื่นๆ เช่น ก็อตฟรีด วิลเฮล์ม ไลบ์นิซ (ค.ศ. 1646-1716) และอดัม สมิธ (ค.ศ. 1723-1790) ก็ชื่นชมงานหัตถกรรมของจีนในทำนองเดียวกัน ดังที่เห็นได้จากคำกล่าวต่อไปนี้:
"ทุกสิ่งที่งดงามและน่าชื่นชมล้วนมาจากหมู่เกาะอินเดียตะวันออก..."
"นักปราชญ์หลายท่านได้กล่าวไว้ว่า ในโลกนี้ไม่มีการค้าใดเทียบได้กับการค้าของจีน"
บทความเพิ่มเติมเกี่ยวกับเส้นทางสายไหมโบราณ
- เหตุใดเส้นทางสายไหมจึงมีความสำคัญมาก
- ประวัติศาสตร์ของเส้นทางสายไหมโบราณ
- เส้นทางสายไหมทางทะเล
- เรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับเส้นทางสายไหม
- สถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยมบนเส้นทางสายไหม
ข้อมูลการเดินทางอาจมีการเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจสอบเวลาเปิดทำการ การสำรองที่นั่ง และข้อกำหนดในการเข้าประเทศก่อนเดินทาง




พูดคุยเรื่องเที่ยว
เริ่มต้นบทสนทนาด้วยเคล็ดลับที่เป็นประโยชน์หรือคำถาม