Yushu Tibet Özerk Bölgesi
Yushu Tibet Özerk Bölgesi (Tibetçe adı: ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ།), Qinghai Eyaleti'ne bağlı özerk bir bölge olup, kısaltması "Yushu Bölgesi"dir ve başkenti Yushu şehrindedir.
Yushu Tibet Özerk Bölgesi
Yushu Tibet Özerk Bölgesi (Tibetçe adı: ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ།), Qinghai Eyaleti'ne bağlı özerk bir bölge olup, kısaltması "Yushu Bölgesi"dir ve başkenti Yushu şehrindedir. "Yushu" Tibet dilinde "harabeler" anlamına gelir. Bölgenin arazisi kuzey ve güneyde yüksek, ortada alçak, batıda yüksek ve doğuda alçaktır. Tipik bir dağ soğuk iklimine sahiptir. Bölgenin toplam alanı 267.000 kilometrekaredir. 2025 yılı sonu itibarıyla Yushu Tibet Özerk Bölgesi, 1 ilçe düzeyinde şehir ve 5 ilçeyi yönetmektedir. 2025 yılının sonu itibarıyla Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin daimi nüfusu 438.200'dür. Yushu Tibet Özerk Bölgesi, eşsiz plato doğal manzaraları ve halk gelenekleri, Yushu şarkı ve dansları, Tibet kıyafetleri ve kendine özgü adet ve görenekleri, Prenses Wencheng Tapınağı ve çok sayıda mezhebin Budist manastırları, Xinzhai Jiana Mani Taş Yığını ve Gangcha Manastırı salonundaki Tsongkhapa heykeli ile ulusal düzeyde bir Tibet Kültürü (Yushu) Ekolojik Rezervi'dir. Ayrıca "Sanjiangyuan", Longbaotan ve Hoh Xil olmak üzere üç ulusal düzeyde doğa rezervi bulunmaktadır. Bölgede 40'tan fazla turistik yer ve cazibe merkezi mevcuttur. Yushu'nun halk gelenekleri, görkemli Yushu At Yarışı Festivali ile benzersiz bir çekiciliğe sahiptir. 29 Aralık 2018'de, Devlet Etnik İşler Komisyonu tarafından Etnik Birlik ve İlerleme için Ulusal Örnek Bölgeler (Birimler) altıncı grubu olarak adlandırıldı. 2025 yılında, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin bölgesel GSYİH'si, sabit fiyatlarla yıllık %4,0 artışla 9,743 milyar yuan oldu.
Tarih
Eski zamanlarda Yushu, Batı Qiang'ın yak türünün anavatanıydı. Wei, Jin, Güney ve Kuzey Hanedanlıkları (220–589) döneminde Supi Krallığı'na aitti.
Sui Hanedanlığı (581–618) döneminde "Nüguo" (Kadınlar Krallığı) olarak adlandırılıyordu. Sui Hanedanlığı döneminde Supi ve Duomi krallıklarının yetki alanındaydı.
Tang Hanedanlığı döneminde (618–907), Tubo'nun Sunboru'su idi.
Song Hanedanlığı (960–1279) döneminde, burası Lizhou'nun yönetimi altındaki küçük Nangqian devletinin topraklarıydı.
Yuan Hanedanlığı (1271–1368) döneminde, Tubo Yolları Barış Komiserliği Ofisi'nin yetki alanındaydı.
Ming Hanedanlığı (1368–1644) döneminde, Do-Kham Barışlaştırma Komiserliği Ofisi'ne aitti. Ming Hanedanlığı'nın sonu ve Qing Hanedanlığı'nın (1644–1912) başlangıcında, çeşitli Yushu kabilelerinin reislerine Qinghai Moğollarının Khoshut kabilesi tarafından Taiji unvanı verildi.
Çing Hanedanlığı döneminde, Nangqian Bin Hanedanlığı'nın toprakları olup, bağımsız Yüz Hanedanlık gibi kabilelerin de yönetimi altında bulunduğu bölge, doğrudan Çinghai İşleri Bakanı'nın yetki alanındaydı.
Çin Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında, Qinghai İşleri Memurluğuna bağlıydı ve kısa süre sonra Moğol ve Tibet Barış Komiseri ile Ganbian Ninghai Garnizon Elçisine bağlı hale geldi. 1914'te Xining Bölgesi kuruldu. 1917'de (Çin Cumhuriyeti'nin altıncı yılı) Yushu Konseyi kuruldu ve 1929'da (Çin Cumhuriyeti'nin 18. yılı) Yushu İlçesi'ne dönüştürülerek bugünkü özerk bölgenin tamamını yönetti. Yushu, Nangqian ve Chengduo ilçeleri kuruldu ve hepsi Yushu İdari Denetim Komiserliği'nin yetki alanındaydı; ilçe düzeyinin altındaki bin ve yüz hanelik sistem ise eskisiyle aynı kaldı.
Ekim 1949'da, Qinghai Eyaleti Halk Kurtuluş Ordusu Askeri ve Siyasi Komitesi'ne bağlı Yushu Özel Komiserliği Ofisi kuruldu.
1949'da Yushu Özel Bölgesi kuruldu ve komiserlik ofisi Yushu İlçesinde yer aldı. Bu bölge 3 ilçeyi yönetiyordu: Yushu (Jiegu'da), Chengduo (Zhoujun'da) ve Nangqian (Xiangda'da).
25 Aralık 1951'de Yushu Özel Bölgesi, Chengduo ve Nangqian ilçelerini yöneten Yushu Tibet Özerk Bölgesi'ne dönüştürüldü; Yushu İlçe sistemi kaldırıldı. 1952'de Yushu İlçe sistemi, Yushu Tibet Özerk Bölgesi önderliğinde yeniden kuruldu. Yushu Tibet Özerk Bölgesi 3 ilçeyi yönetiyordu.
1953 yılında, Yushu ve Nangqian ilçelerinin batı kısımlarının birleştirilmesiyle Zhaduo İlçesi kuruldu; 4 ilçeyi yönetiyordu.
1954'te eski Zhaduo İlçesi, Zaduo İlçesi olarak değiştirildi (Yuriben'de konuşlanmıştı); Zhiduo İlçesi, Yushu İlçesi'nin (Jiajiboluoge'de konuşlanmıştı) bazı kısımlarından oluşturuldu; başlangıçta doğrudan eyalet yönetimine bağlı olan eski Qumalai Bölgesi, Qumalai İlçesi olarak yeniden düzenlendi ve Yushu Tibet Özerk Bölgesi'ne bağlandı; 6 ilçeyi yönetiyordu.
1955 yılında Yushu Tibet Özerk Bölgesi, Yushu İlçesi'nde bulunan İl Halk Komitesi ile Yushu Tibet Özerk Bölgesi olarak yeniden düzenlendi; bu bölge Yushu, Nangqian, Chengduo, Zaduo, Qumalai ve Zhiduo olmak üzere 6 ilçeyi yönetiyordu.
1959'da, Yushu, Nangqian, Zaduo ve Zhiduo ilçelerinin (Yangtze Nehri'nin güney kıyısında, Ganningshengduo'da bulunan) bazı kısımlarından Jiangnan İlçesi; Chengduo ve Zhiduo ilçelerinin (Yangtze Nehri'nin kuzey kıyısında, Kalongyun'da bulunan) bazı kısımlarından Tianhe İlçesi kuruldu; toplamda 8 ilçeyi yönetiyordu.
1960 yılında Jiangnan ilçesinin idari merkezi Ganningshengduo'dan Jiezong bölgesine taşındı.
1962'de Jiangnan İlçesi kaldırıldı ve Yushu İlçesi'ne dahil edildi; Tianhe İlçesi kaldırıldı ve Chengduo ve Qumalai ilçelerine dahil edildi; Yushu Tibet Özerk Bölgesi 6 ilçeyi yönetiyordu: Yushu (Jiegu'da), Chengduo (Zhoujun'da), Nangqian (Xiangda'da), Zaduo (Yuriben'de), Zhiduo (Jiajiboluoge'de) ve Qumalai (Sewugou'da).
3 Temmuz 2013 tarihinde, Devlet Konseyi'nin onayıyla Yushu İlçesi kaldırıldı ve yerine ilçe düzeyinde Yushu Şehri kuruldu; eski Yushu İlçesinin idari alanı da Yushu Şehrinin idari alanı oldu. Yushu Şehri, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin yetki alanındadır.
İdari Bölümler
2025 yılının sonu itibarıyla, Yushu Tibet Özerk Bölgesi, 1 ilçe düzeyinde şehir ve 5 ilçeyi (Yushu Şehri, Zaduo İlçesi, Chengduo İlçesi, Zhiduo İlçesi, Nangqian İlçesi ve Qumalai İlçesi) yönetmekte olup, 4 alt bölge, 11 kasaba ve 33 beldeden oluşmakta ve 258 köy ile 55 mahalleyi kapsamaktadır. Bölge Halk Hükümeti, Yushu Şehri, Jiegu Kasabası, Minzhu Yolu No. 14 adresinde yer almaktadır.
Coğrafi Çevre
Konum ve Sınırlar
Yushu Tibet Özerk Bölgesi, Qinghai-Tibet Platosu'nun kalbinde, Üç Nehir'in kaynağında, Qinghai Eyaleti'nin güneybatısında yer almaktadır. Bölgenin toplam alanı 267.000 kilometrekaredir ve coğrafi koordinatları 89°27′–97°39′ doğu boylamı ve 31°45′–36°10′ kuzey enlemi arasındadır. Kuzeyde 724 kilometrelik bir sınır hattıyla Haixi Moğol ve Tibet Özerk Bölgesi ile, kuzeybatıda 180 kilometrelik bir sınır hattıyla Sincan'ın Bayingolin Moğol Özerk Bölgesi ile, doğuda 240,6 kilometrelik bir sınır hattıyla Guoluo Tibet Özerk Bölgesi ile ve güneydoğuda 176 kilometrelik bir sınır hattıyla Sichuan Eyaleti'nin Garze Tibet Özerk Bölgesi ile komşudur. Güneybatısında Tibet Özerk Bölgesi'nin Qamdo ve Naqu şehirleriyle sınır komşusudur ve Qinghai-Tibet sınır hattı toplam 2.385,85 kilometredir.
Topografya ve Yer Şekilleri
Yushu Tibet Özerk Bölgesi, kuzeyde Kunlun Dağları ve Bayan Har Dağları ile çevrilidir, güneyde Tanggula Dağları'na bakar, doğuda batı Sichuan dağ vadileriyle ve batıda kuzey Tibet Platosu ile bağlantılıdır. Yangtze Nehri, Sarı Nehir ve Lancang Nehri'nin kaynağıdır. Genel arazi yapısı, kuzey ve güneyde yüksek, ortada alçak, batıda yüksek ve doğuda alçak olmak üzere iki sıradağ ile çevrilidir. Bölge dört jeomorfolojik bölgeyi kapsar: Yangtze Kaynağı Yüksek Ovası, Tanggula Yüksek Dağ Bölgesi, Bayan Har Platosu Bölgesi ve Kunlun-Jishi Yüksek Dağ Bölgesi; ilk üçü baskındır. Yoğun donma-çözülme süreçleriyle birlikte, toplam alanın %70'inden fazlasını oluşturan periglasiyal yer şekilleri son derece gelişmiştir.
Güneydoğudan kuzeybatıya doğru, arazi dört seviyede yükselir: Alp vadileri, plato dağları, alçak dağların geniş vadileri ve tepelik platolar; bu da yüksek dağlar, derin boğazlar, geniş düzlükler ve geniş vadilerden oluşan bir manzara oluşturur. Orta-batı ve kuzey bölgelerdeki geniş alanlar çoğunlukla plato benzeri olup, hafif dalgalanmalarla karakterize edilir ve alçak tepeler, geniş vadiler, göl havzaları ve düzlükler hakimdir. Merkezin doğusunda ve güneyinde yer alan bölgelerde ise plato dağları ve Alp vadileri yer şekilleri bulunur. Tüm ilin ortalama yüksekliği 4.200 metrenin üzerindedir; en yüksek zirve olan Bukadaban Zirvesi 6.860 metre, en alçak nokta ise Jinsha Nehri su yüzeyi 3.335 metredir. Çoğu alan 4.000 ile 5.000 metre arasında bir rakımdadır.
İklim
Yushu Tibet Özerk Bölgesi, yüksek rakımı, karmaşık arazisi, değişken iklimi ve sert çevresiyle tipik bir dağ soğuk iklimine sahiptir. Orta enlem bölgesinde yer alan bölgenin rakımı, troposferin üçte birinden fazlasına ulaşarak, Dünya'nın dönüşüne uyum sağlayan gezegen sistemlerinin kritik ölçeğini aşmakta ve bu da atmosferik dolaşımı büyük ölçüde etkileyerek benzersiz iklim koşulları oluşturmaktadır.
Yushu, güçlü güneş radyasyonu, uzun güneşlenme saatleri ve bol ışık enerjisiyle uzun güneş ışığı kuşağında yer almaktadır. Yıllık güneşlenme saatlerinin dağılım eğilimi, Chengduo, Yushu ve Xialaxiu'nun doğusundaki bölgelerde 2.500 saatin altında; orta bölgede, 2.500 saatten az olan Zaduo bölgesi hariç, geri kalan bölgelerde 2.500 ile 2.700 saat arasında; Moyun ve Zhahe'nin batısındaki ve Sewugou ile Maduo'nun kuzeyindeki bölgelerde ise 2.700 saatin üzerinde güneşlenme süresi göstermektedir.
Hidroloji
Yushu Tibet Özerk Bölgesi'ndeki nehirler, iç ve dış havzalı nehirler olmak üzere ikiye ayrılır. İç havzalı nehirler ağırlıklı olarak kuzeybatıda yer alır ve iç göllere akan kısa nehirlerle birlikte merkezcil bir drenaj sistemi oluşturur. Dış havzalı nehirler ise üç büyük su sistemine aittir: Yangtze Nehri, Sarı Nehir ve Lancang Nehri; toplam drenaj alanı 237.960,7 kilometrekaredir.
Yangtze Nehri sisteminin ana nehirleri Tongtian Nehri, Tuotuo Nehri, Dangqu (Akdamu Nehri), Buqu (Baidu Nehri), Gärqu (Deliechuka Nehri), Dongqu, Chumar Nehri, Ranchiqu, Moqu, Yagequ, Beilu Nehri, Kouqianqu, Sewuqu, Nieqiaqu, Dengequ, Dequ, Xiqu, Yiqu, Batang Nehri ve Yalong Nehri. (Zhaqu);
Sarı Nehir sisteminin ana nehirleri Yueguzongliequ, Zhaqu, Kariqu, Kariqu'nun batı kolu ve Duqu'dur;
Lancang Nehri sisteminin ana nehirleri Zhaqu, Ziqu, Jiqu, Baqu, Requ, Aqu, Zha'aqu, Gashao Nehri, Budangqu ve Caoqu'dur;
İç nehir sisteminin ana nehirleri Zengsongqu, Qie'erqia Zangbu, Paoniu Nehri ve Kusai Nehri'dir.
Yushu Prefektörlüğü, toplam 3.531,34 kilometrekarelik bir göl alanına sahip olup, (Sarı Nehir havzasındakiler hariç) alanı 1 kilometrekare veya daha büyük olan 287 adet tuzlu ve tatlı su gölüne ev sahipliği yapmaktadır.
Doğal Kaynaklar
Mineral Kaynakları
Yushu Tibet Özerk Bölgesi'ndeki mineral yatakları esas olarak demirli metaller, demirsiz metaller, değerli metaller, nadir metaller, yakıtlar, kimyasal hammaddeler ve diğer metal olmayan mineraller olarak sınıflandırılır. Ön araştırmalar sonucunda elde edilen mineral kaynakları arasında 261 oluşum bulunmakta olup, bunlar başlıca altın, gümüş, bakır, demir, alüminyum, kömür, kurşun-çinko, kükürt, kristal ve yeşim taşı olmak üzere 40'tan fazla tür ve toplam 30 milyar ton rezerv içermektedir. Nangqian İlçesi nispeten büyük tuz rezervlerine sahiptir.
Hayvan Kaynakları
Yushu Tibet Özerk Bölgesi, başta beyaz dudaklı geyik, kızıl geyik, misk geyiği, Tibet yaban eşeği, yaban yakı, Tibet antilobu, guatr ceylanı, mavi koyun, argali, kar leoparı, boz ayı, vaşak, kara boyunlu turna, Tibet kulaklı sülünü, kar tavuğu ve kuğu olmak üzere çeşitli nadir kuş ve hayvanlara ev sahipliği yapmaktadır. Yedi tür I. Sınıf ulusal koruma altında, 14 tür ise II. Sınıf ulusal koruma altındadır. Yushu bölgesindeki en baskın kuş türü, esas olarak Longbaotan Milli Doğa Rezervi ve batıdaki geniş bataklıklarda dağılım gösteren kara boyunlu turnadır. Ekolojik-coğrafi bir bakış açısıyla, bölgedeki yaban hayatının dağılımı dört ekolojik gruba ayrılabilir: yüksek dağ çölü ve yarı çöl, yüksek dağ çayırı otlakları, dağ ormanı-çalı-otlakları ve ekili tarım arazileri.
Bitki Kaynakları
Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin eşsiz coğrafi konumu, nispeten zengin bitki kaynaklarını beslemiştir. Bitki kaynakları, farklı kullanım alanlarına göre beş kategoriye ayrılabilir: yem bitkileri, tıbbi bitkiler, yenilebilir bitkiler, süs bitkileri ve el sanatları bitkileri. Yushu'da 65 familya, 348 cins ve 1440'tan fazla tohumlu bitki türü bulunmaktadır. Bölge, 808'i bitkisel ve 80'i hayvansal olmak üzere 913 çeşit Çin tıbbi kaynağıyla geniş bir yelpazede değerli tıbbi malzemeye sahiptir. Ünlü olanlar arasında Cordyceps sinensis, Swertia mussotii, geyik boynuzu, misk, Anemarrhena, Fritillaria, ravent, kar nilüferi ve astragalus bulunur. 80'den fazla yenilebilir bitki türü vardır; gümüş otu kökü, mantarlar ve Potentilla son derece besleyici birinci sınıf gıdalardır. Süs bitkileri ise çoğunlukla ağaçlar, çalılar ve sarmaşıklar olmak üzere 400'den fazla türe sahiptir. El sanatlarında kullanılan bitkiler arasında tanen bitkileri, lif bitkileri, aromatik bitkiler ve yağ bitkileri bulunur ve bunların tür sayısı nispeten azdır. Tanen elde etmek için uygun bitkiler arasında altın deniz lavantası, ladin, gül ve söğüt bulunur; kağıt yapımına uygun lif içeren bitkiler arasında ise Stellera chamaejasme ve Achnatherum yer alır.
Nüfus
Nüfus Büyüklüğü
2025 yılının sonu itibarıyla Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin daimi nüfusu 438.200 olup, bir önceki yılın sonuna göre 3.900 kişi artmıştır. Kent-kırsal dağılımına göre, kent nüfusu 241.400 olup, 5.600 kişi artmıştır; kırsal nüfus ise 196.800 olup, 1.700 kişi azalmıştır. Daimi nüfusun kentleşme oranı %55,09 olup, bir önceki yılın sonuna göre 0,80 puan artmıştır.
Etnik Bileşim
Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin toplam nüfusunun %98'ini Tibetliler oluşturmaktadır. Han, Hui, Tu, Moğol, Salar, Miao, Buyi, Zhuang, Mançu, Koreli ve diğer etnik gruplar toplam nüfusun %1,7'sini oluşturmaktadır. Çin'deki 30 etnik azınlık özerk bölgesi arasında ana etnik grubun oranının en yüksek olduğu özerk bölgedir.
Siyaset
Ekonomi
Genel Bakış
2025 yılında, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin gayri safi bölgesel hasılası, sabit fiyatlarla yıllık %4,0 artışla 9,743 milyar yuan olarak gerçekleşti. Bunun 5,236 milyar yuanı (%5,8 artış), 907 milyon yuanı (%10,9 düşüş) birincil sektör katma değeri; 3,6 milyar yuanı (%5,1 artış) ise üçüncül sektör katma değeri oldu. Üç sektörlü yapı oranı 53,7:9,3:37,0 şeklindeydi.
2025 yılında, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin sabit varlık yatırımları 4,263 milyar yuan olup, bir önceki yıla göre %6,7 düşüş göstermiştir. Bunun %38,5'i özel sektör yatırımlarından kaynaklanmaktadır. Sektörlere göre, birincil sektör yatırımları 321 milyon yuan olup %38,3 artış göstermiştir; ikincil sektör yatırımları 1,376 milyar yuan olup %46,7 artış göstermiştir; üçüncül sektör yatırımları ise 2,566 milyar yuan olup %24,5 düşüş göstermiştir.
2025 yılında, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin genel kamu bütçesi geliri, yeni mali sistem reformu kapsamında yıllık bazda %6,3 artışla 351 milyon yuan oldu. Genel kamu bütçesi giderleri ise yıllık bazda %1,7 düşüşle 16,09 milyar yuan olarak gerçekleşti.
Birincil Sanayi
2025 yılında, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'ndeki toplam ekili alan 207.800 mu olup, bir önceki yıla göre %0,01 artış göstermiştir. Bunun 112.300 mu'luk kısmı tahıl ekim alanı olup, %0,03 azalmıştır. Tahıl ürünleri arasında: patates ekim alanı 16.200 mu olup, %12,55 artış göstermiştir; yüksek rakımlı arpa 95.000 mu olup, %2,4 azalmıştır; bezelye 600 mu olup, bir önceki yıla göre değişmemiştir. Yağlı tohumlu bitki ekim alanı 5.000 mu olup, %0,2 azalmıştır; sebze ekim alanı 4.900 mu olup, %0,32 artmıştır; diğer ürünlerin ekim alanı 85.500 mu olup, %0,04 artmıştır. Tarımsal üretim açısından: toplam tahıl üretimi 17.400 ton olup, %1,39 artmıştır; Yüksek rakımlı bölgelerde arpa üretimi 12.500 ton olup %2,02 düşüş gösterdi; patates üretimi 4.700 ton olup %9,73 artış gösterdi; toplam yağlı tohum bitkisi üretimi 400 ton olup %6,52 düşüş gösterdi; sebze üretimi ise 5.600 ton olup %3,5 düşüş gösterdi.
2025 yılında, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'ndeki büyükbaş hayvan sayısı, bir önceki yıla göre %2,14 artışla 1.752.900 baş olarak gerçekleşti. Bu sayıya %3,9 artışla 1.578.000 sığır, %12,83 düşüşle 156.400 koyun ve %2,78 artışla 18.500 at dahildir. Satılan hayvan sayısı ise %4,56 artışla 415.500 baş oldu. Bu sayıya %9,6 artışla 365.400 sığır ve %21,74 düşüşle 50.100 koyun dahildir. Et üretimi %8,93 artışla 37.500 ton olarak gerçekleşti. Bu sayıya %10 artışla 36.600 ton sığır eti ve %21,53 düşüşle 900 ton koyun eti dahildir.
İkincil Sanayi
2025 yılında Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin sanayi katma değeri 224 milyon yuan olup %1,4 artış göstermiştir; inşaat sektörünün katma değeri ise 683 milyon yuan olup %14,1 düşüş göstermiştir.
Üçüncü Sektör
2025 yılında, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin toptan ve perakende katma değeri 258 milyon yuan olup %2,7 artış göstermiştir; ulaşım, depolama ve posta hizmetleri katma değeri 106 milyon yuan olup %6,4 artış göstermiştir; konaklama ve yiyecek-içecek katma değeri 169 milyon yuan olup %2,2 artış göstermiştir; finans sektörü katma değeri 103 milyon yuan olup %1,1 düşüş göstermiştir; gayrimenkul katma değeri 79 milyon yuan olup %3,1 artış göstermiştir; ve diğer hizmetler katma değeri 2,882 milyar yuan olup %5,7 artış göstermiştir.
2025 yılında, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nde tüketim mallarının toplam perakende satışları %1,0 artışla 2,438 milyar yuan olarak gerçekleşti. Satış sektörlerine göre dağılım şu şekildedir: toptan satışlar %0,9 artışla 1,619 milyar yuan; perakende satışlar %3,0 artışla 1,142 milyar yuan; konaklama gelirleri %1,5 düşüşle 93 milyon yuan; ve yeme-içme gelirleri %3,1 artışla 351 milyon yuan oldu.
2025 yıl sonu itibarıyla, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'ndeki tüm finans kuruluşlarının toplam mevduatı 17,113 milyar yuan olup, %9,68 artış göstermiştir. Toplam krediler ise 10,654 milyar yuan olup, %9,79 artış göstermiştir.
Sosyal İşler
Eğitim
2025 yılında Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nde okul öncesi eğitimine brüt kayıt oranı %90,01 olmuştur. Dokuz yıllık zorunlu eğitimin tamamlanma oranı %97,51'dir. Lise eğitimini tamamlama oranı %70,23'tür. Normal lise öğrencisi sayısı 9.629; meslek lisesi öğrencisi sayısı 8.686'dır. Bölge dışında normal lise okuyan öğrenci sayısı 2.474'tür (bunlardan 472'si bölge içinde, 2.002'si bölge dışında); bölge dışında meslek lisesi okuyan öğrenci sayısı ise 424'tür.
Kültür
2025 yılında Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nde 7 radyo ve televizyon istasyonu, 7 radyo yayın baz istasyonu, 10.567 kablolu TV abonesi, 93.200 "köyden köye" ve "haneden haneye" kullanıcı, %99,18'lik kapsamlı TV nüfus kapsama oranı ve %98,89'luk radyo kapsama oranı bulunmaktaydı. Ayrıca 1 sanat kurumu ve 7 kitle kültürü kurumu ile 6 kütüphane mevcuttu.
Sağlık hizmeti
2025 yılında Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nde 347 kamu sağlık ve tıp kurumu bulunmaktaydı; toplam 3.917 sağlık personeli, 3.721 onaylı yatak, 3.142 boş yatak, 1.000 daimi ikamet eden kişi başına 8,65 yatak, 1.000 kişi başına 3,34 pratisyen (asistan) hekim, 1.000 kişi başına 3 kayıtlı hemşire, 1.000 kişi başına 1,x Tibet tıbbı pratisyen (asistan) hekim, 1.000 kişi başına 1,19 halk sağlığı personeli, 1,10:1 doktor-hemşire oranı, 2,85:1 yatak-hemşire oranı, 100.000'de 19,13 anne ölüm oranı, 17 kategoride bildirilebilir bulaşıcı hastalık, toplam 4.892 bildirilebilir bulaşıcı hastalık vakası ve toplam vaka oranı 1.127,14 idi. 100.000.
Sosyal Güvenlik
2025 yılında, Yushu Tibet Özerk Bölgesi, %71,7 artışla 18.034 kırsal kesimdeki fazla işçiyi kente transfer etti; %68,5 artışla 2.196 yeni kent işi yaratıldı; kentte kayıtlı işsizlik oranı %2,9 oldu. Kent ve kırsal kesim sakinleri için temel emeklilik sigortası 238.700 kişiyi kapsadı, bu da %2,3'lük bir düşüş anlamına geliyor; kırsal kesim sakinleri için asgari geçim ödeneği 69.600 kişiyi kapsadı, bu da %4,0'lık bir artış anlamına geliyor; kent sakinleri için asgari geçim ödeneği 12.600 kişiyi kapsadı, bu da %3,3'lük bir artış anlamına geliyor; kent çalışanları için temel sağlık sigortası 32.900 kişiyi kapsadı, bu da %6,5'lik bir artış anlamına geliyor; kent ve kırsal kesim sakinleri için temel sağlık sigortası 369.400 kişiyi kapsadı, bu da %0,6'lık bir düşüş anlamına geliyor.
Toplu taşıma
Otoyollar
Yushu Tibet Özerk Bölgesi, ana yolları omurga olarak kullanan ve 6 şehre (ilçeye), 40 kasabaya (kasabaya) ve 4 ormanlık alana yayılan bir karayolu ağı oluşturmuştur.
İl, Jiegu Kasabası merkezli bir karayolu ulaşım ağı oluşturmuştur; ana çerçeve olarak 214 numaralı Ulusal Karayolu, yan dallar olarak ise ilçe ve kasaba yolları kullanılmıştır. Bu ağ, Xining'e veya Sichuan'a, oradan da Chengdu'ya doğrudan erişim sağlamaktadır. Güney ve batıda, 213 numaralı Tibet Karayolu üzerinden doğrudan Ganze'ye bağlanırken, kuzeyde ise 109 numaralı Ulusal Karayolu'na bağlanmaktadır.
2025 yılında Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nde karayolu yolcu taşımacılığı hacmi 274.300 kişi-seyahat olarak gerçekleşti ve %0,1 artış gösterdi; karayolu yük taşımacılığı hacmi ise 156.900 ton olarak gerçekleşti ve %7,8 artış gösterdi.
Havacılık
Yushu Havalimanı 1 Ağustos 2009'da tamamlanarak trafiğe açıldı.
2025 yılında, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nde 4.094 uçuş hareketi gerçekleşti ve bu da %3,6'lık bir düşüş anlamına geliyor; yolcu sayısı 405.500 kişi-seyahat olarak gerçekleşti ve bu da %1,5'lik bir düşüşe işaret ediyor; bu sayıya %1,4'lük bir düşüşle 199.900 gelen yolcu ve %1,6'lık bir düşüşle 205.600 giden yolcu da dahil. Hava kargo ve posta miktarı ise %1,1'lik bir artışla 1.095,30 ton oldu.
Manzara Noktaları
Dangka Manastırı, Jiegu kasabasının yaklaşık on kilometre doğusunda, dağın yamacına inşa edilmiştir.
Tuotuo Nehri ve Dangqu Nehri, Tuotuo Nehri Köprüsü'nün 60 kilometre aşağısındaki Nangjibalong bölgesinde birleşerek Tongtian Nehri'ni oluşturur. Yangtze Nehri'nin ana kaynağı olan Tuotuo Nehri, Geladandong'dan doğar. Tongtian Nehri, Yangtze Nehri'nin Yushu bölgesinden geçerken aldığı isimdir; 800 kilometre uzunluğundaki nehir, Tanggula Dağları ve Kunlun Dağları arasındaki geniş vadilerden akar.
Zachu Nehri'nin kaynağı olan Qunguo Zhaxi Ovası, karmaşık bir arazi yapısına sahiptir. Ormanlık alan, Zabai Nehri'nin batı kıyısında yer aldığından "Jiangxi Orman Çiftliği" adını almıştır.
Tang-Bo Antik Yolu, Tang Hanedanlığı'nın başkenti Chang'an'dan (günümüzdeki Xi'an, Şaanxi Eyaleti) Tubo Lhasa'ya (günümüzdeki Lhasa, Tibet Özerk Bölgesi) uzanan eski bir geçitti. Tibet dilinde "Buddha'yı Karşılama Yolu" olarak adlandırılır. Oluşumunun 1300 yılı aşkın bir geçmişi vardır ve Çin'in üç büyük antik geçidinden biri olarak kabul edilir.
Prenses Wencheng Tapınağı, Yushu Tibet Özerk Bölgesi sınırları içinde yer almaktadır. Hem Tang Hanedanlığı sanat tarzını hem de Tibet düz çatılı mimari özelliklerini taşıyan eski bir yapıdır. Ulusal düzeyde koruma altına alınmış kültürel miras alanı olarak listelenmiştir. Prenses Wencheng Tapınağı, "Shajia Prenses Tapınağı" olarak da bilinmektedir.
"Leba Vadisi" Tibet dilinde "güzel vadi" anlamına gelir. Vadinin girişinde Prenses Wencheng Tapınağı'nın tarihi ve kültürel alanı bulunmaktadır. Vadinin içinde bir düzineden fazla kaya resmi vardır. Leba Vadisi kaya resimlerinde ağırlıklı olarak Budalar, bodhisattvalar, hacılar ve uğurlu hayvanlar tasvir edilmiştir. Ayrıca Jiegu Manastırı, Zhujie Manastırı, Lingguo Manastırı ve Mani Taş Duvarı da dahil olmak üzere ondan fazla tarihi yer bulunmaktadır.
Yerel Lezzetler
Qinghai Cordyceps sinensis, Qinghai Eyaleti'ne özgü bir ürün olup Çin Ulusal Coğrafi İşaretli bir üründür. Qinghai Cordyceps sinensis yaklaşık %25 ham protein, %11,1-%13,6 doymuş yağ asitleri ve %80,2-%82,5 doymamış yağ asitleri içerir. Stearik asit, palmitik asit, oleik asit, linoleik asit, 14-metilpentadekanoik asit, pentadekanoik asit, heksadekanoik asit, 3-oktadekanoik asit, 9-heksadesenoik asit, 14-metilheksadekanoik asit, 9-oktadesenoik asit ve 11-eikosenoik asit dahil olmak üzere 12 tanımlanmış organik asit çeşidine sahiptir. Aktif bileşenler arasında mannitol, adenozin bileşikleri ve Cordyceps polisakkaritleri bulunur. 24 Mayıs 2010 tarihinde, eski Kalite Denetimi, Muayene ve Karantina Genel Müdürlüğü, "Qinghai Cordyceps sinensis" için coğrafi işaretli ürün korumasını onayladı.
Yushu gümüşotu kökü, Çin'in Qinghai eyaletine bağlı Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin özel bir ürünü olup, ulusal bir tarımsal ürün coğrafi işaretidir. Yushu gümüşotu kökü meyveleri neredeyse yuvarlak veya tepesi içbükey, iğne şeklinde olup, boyutları değişkendir. Yüzeyi kahverengi olup, uzunlamasına kırışıklıklara sahiptir. Sert ve kırılgandır, düz bir kesite sahiptir, beyazımsı renktedir ve sarı ve beyaz konsantrik halkalar birbirini takip eder. Yushu gümüşotu kökü tozu, bol miktarda nişasta granülü içeren grimsi beyaz renktedir. 31 Mart 2016'da, eski Çin Halk Cumhuriyeti Tarım Bakanlığı, "Yushu gümüşotu kökü" için tarımsal ürün coğrafi işaret tescil korumasını resmen onaylamıştır.
Yushu yakı, Qinghai Eyaleti, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin özel bir ürünü ve ulusal bir tarımsal ürün coğrafi işaretidir. Yushu yak üretim alanı, en geniş yerinde doğudan batıya 738 kilometre ve kuzeyden güneye 406 kilometre uzanmakta olup, toplam 203.000 kilometrekarelik bir alanı kapsamakta ve eyaletin toplam alanının %28,2'sini oluşturmaktadır. Yushu yakları, uzun zamandır 4.000 metrenin üzerindeki dağlık bölgelerde, geleneksel göçebe otlatma yönetimi altında yetiştirilmektedir. Yushu yakları hızlı büyür, yüksek kesim ve net et verimine sahiptir. Karkas kasları parlak ve pürüzsüzdür, et koyu kırmızı, yağ açık sarıdır ve kas lifleri belirgin mermerleşme göstererek net ve esnektir. Et elastik, yüzeyi nemli, yapışkan olmayan ve kokusuzdur. Yushu yak eti lezzetli, yüksek protein içeriğine, zengin amino asitlere ve eksiksiz çeşitliliktedir. 31 Mart 2016'da eski Tarım Bakanlığı, "Yushu yak" için tarımsal ürün coğrafi işaret tescil korumasını resmen onayladı.
Yushu siyah dağ arpası, Qinghai Eyaleti, Yushu Tibet Özerk Bölgesi'nin özel bir ürünü ve ulusal bir tarımsal ürün coğrafi işaretidir. Yushu siyah dağ arpası, koyu kahverengi, oval, dolgun ve homojen taneli kabuksuz bir üründür. "Tsampa" üretiminde ana bileşendir, "dağ arpa şarabı" ve diğer içeceklerin yapımında kullanılabilir ve ayrıca niangpi gibi çeşitli özel yiyeceklerin işlenmesinde de ana hammaddedir. Yushu siyah dağ arpası soğuğa, kuraklığa, neme dayanıklıdır ve orta derecede tuz-alkali toleransına sahiptir, ayrıca yatma direnci de iyidir. Yushu siyah dağ arpası %60'ın üzerinde nişasta, %10'un üzerinde protein, %10'un üzerinde diyet lifi, %1,4'ün üzerinde yağ içerir ve ayrıca niasin, selenyum ve mineraller içerir, bu da onu oldukça besleyici kılar. 31 Mart 2016'da, eski Tarım Bakanlığı "Yushu siyah dağ arpası" için tarımsal ürün coğrafi işaret tescil korumasını resmen onaylamıştır.
Ünlü Kişiler
Nima Zhuoma, kadın, Tibetli, Ekim 1962 doğumlu, Qinghai'nin Yushu şehrinden. Ağustos 1981'de çalışmaya başladı ve Nisan 1985'te Çin Komünist Partisi'ne katıldı. Merkez Parti Okulu'ndan üniversite diplomasına sahip. Şu anda Qinghai Eyaleti Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkan Yardımcısı olarak görev yapmaktadır.
Onursal Unvanlar
12 Nisan 2018'de Yushu Tibet Özerk Bölgesi, "Çin'de Seyahat İçin En İyi 100 Şehir" listesinde kısa listeye alındı.
Aralık 2018'de, 2018 Yılı Büyüleyici Çin Şehri, Büyüleyici Kültürel Turizm ve Yoksulluğu Azaltma Şehri ödülünü aldı.
29 Aralık 2018'de, Devlet Etnik İşler Komisyonu tarafından Etnik Birlik ve İlerleme için Ulusal Uygulama Alanları (Birimleri) altıncı grubu olarak adlandırıldı.
2022 yılında, Çevre ve Ekoloji Bakanlığı tarafından yayınlanan "14. Beş Yıllık Plan" "Sıfır Atık Şehir" inşaat listesine seçildi.
18 Kasım 2022'de, Çevre ve Ekoloji Bakanlığı tarafından altıncı dönem Ekolojik Medeniyet İnşası Gösteri Alanları listesine dahil edildi.
Ocak 2024'te, Ulusal Etnik Birlik ve İlerleme Örnek Bölgeleri ve Birimleri'nin 11. grubu olarak adlandırıldı.
Seyahat bilgileri değişebilir. Seyahate çıkmadan önce güncel açılış saatlerini, rezervasyonları ve giriş koşullarını kontrol edin.




Gezgin sohbetleri
Sohbete faydalı bir ipucu veya bir soruyla başlayın.