Xinjiang: Cywilizacyjne skrzyżowanie Eurazjatyckiego Serca
Xinjiang: Cywilizacyjne skrzyżowanie serca EurazjiPrzegląd prowincjiPatrząc z wysokości dziesięciu tysięcy metrów nad kontynentem euroazjatyckim, wzrok przyciąga rozległa kraina, w której przeplatają się ochrowa żółć i śnieżnobiałość.

Xinjiang: Cywilizacyjne skrzyżowanie Eurazjatyckiego Serca
Przegląd prowincjonalny

Patrząc z wysokości dziesięciu tysięcy metrów nad kontynentem euroazjatyckim, wzrok przyciąga rozległy ląd, gdzie przeplatają się ochrowa żółć i śnieżnobiałość. To Xinjiang – największy chiński region administracyjny na szczeblu prowincji, zajmujący jedną szóstą terytorium kraju. Głęboko w sercu kontynentu euroazjatyckiego, z dala od oceanów, nigdy nie był oddalony od centrum wydarzeń historycznych. Trzy wielkie pasma górskie – Ałtaj, Tienszan i Kunlun – przecinają go z północy na południe, oskrzydlając kotliny Junggar i Tarim, tworząc klasyczny topograficzny szkielet „trzech gór z dwoma kotlinami”. Góry Tienszan niczym kręgosłup biegną przez środek, naturalnie dzieląc Xinjiang na umiarkowanie ciepłe tereny trawiaste północnego Xinjiangu i rozległe oazy południowego Xinjiangu. Szczyty Bogda i Tomur pokryte są śniegiem przez cały rok, a wody topniejącego lodowca stanowią pożywkę dla rozproszonych korytarzy życia.
Ten obszar zajmuje około 1,66 miliona kilometrów kwadratowych – obszar równy powierzchni Francji, Niemiec i Holandii razem wziętych. W 2023 roku jego stała populacja wynosiła około 25,98 miliona, obejmując 47 grup etnicznych, w tym Hanów, Ujgurów, Kazachów, Hui, Kirgizów i Mongołów – mikrokosmos chińskiej jedności w różnorodności. Administracyjnie Sinciang jest jednym z pięciu etnicznych regionów autonomicznych Chin, oficjalnie Regionem Autonomicznym Sinciang-Ujgur, ze stolicą w Urumczi. System ten ucieleśnia konstytucyjną zasadę etnicznej autonomii regionalnej; tradycje kulturowe, języki, pisma i wierzenia religijne mniejszości etnicznych, w tym Ujgurów, są chronione prawnie i cieszą się one pełnym udziałem w samorządzie lokalnym.
Sinciang ma wiele przydomków, z których każdy odzwierciedla jego unikalne znaczenie historyczne i geograficzne. Najsłynniejszym jest „Xiyu” (Regiony Zachodnie), koncepcja geograficzna używana od czasów dynastii Han, pierwotnie odnosząca się do rozległego obszaru na zachód od przełęczy Yumen i Yangguan, co sugeruje związek z cywilizacją Równin Centralnych, który był zarówno odrębny, jak i ściśle powiązany. Cesarz Qianlong z dynastii Qing nadał nazwę „Sinciang”, co oznacza „dawne terytorium niedawno odzyskane”, kończąc separatystyczne rządy Chanatu Dzungar i przywracając „starą ziemię Han-Tang” pod skuteczne rządy centralne. Ponadto, ponieważ obfituje w winogrona, melony Hami i inne słodkie owoce, Sinciang znany jest jako „Kraina Owoców i Melonów”; ze względu na ujgurską sztukę muqam oraz tradycję pieśni i tańca wśród wszystkich grup etnicznych, nazywany jest również „Krainą Pieśni i Tańca”. A naukowe ustalenie „geograficznego centrum kontynentu euroazjatyckiego” – położonego we wsi Baojiao Caozi na południowo-zachodnich przedmieściach Urumczi – z niezwykłą precyzją plasuje Xinjiang w światowej stolicy ery potęgi lądowej. Ürümqi w języku mongolskim oznacza „piękne pastwisko”, co trafnie podsumowuje oazowe dziedzictwo i koczownicze dziedzictwo tego słynnego miasta na Jedwabnym Szlaku.
Kontekst historyczny
Historia Xinjiangu to wspaniała opowieść o zderzeniu i integracji różnorodnych cywilizacji. Jego historię miejską można prześledzić aż do osadnictwa epoki brązu, ale jego ukształtowanie się jako odrębnego regionu administracyjnego jest głęboko zakorzenione w wielkich planach dynastii Han i Tang w zarządzaniu Regionami Zachodnimi. W 138 roku p.n.e. misja Zhang Qiana w Regionach Zachodnich otworzyła oczy dworu Han na ogrom „państw północno-zachodnich”. W 60 roku p.n.e. Zachodni Han ustanowił Protektorat Regionów Zachodnich w mieście Wulei w Luntai, a Zheng Ji został pierwszym Protektorem Generalnym, co formalnie przypieczętowało włączenie Xinjiangu do terytorium Chin. Przez kolejne dwa tysiąclecia, pomimo okresów podziałów i przeszkód, suwerenność lub zwierzchnictwo dynastii centralnych nad Regionami Zachodnimi pozostało dominującym elementem.
W 640 roku n.e. cesarz Tang Taizong wysłał ekspedycję na zachód pod pretekstem, że Królestwo Gaochang blokuje Jedwabny Szlak, ustanawiając kolejno Protektorat Anxi i Protektorat Beiting. Pierwszy z nich początkowo miał siedzibę w Xizhou (dzisiejsze Jiaohe, Turpan), a później przeniósł się do Kucha (dzisiejsze Kuqa), zarządzając obszarem na południe od Tienszanu aż po Suyab; drugi miał siedzibę w Tingzhou (dzisiejsze Jimsar), zarządzając obszarem na północ od Tienszanu. System wież sygnalizacyjnych „Czterech Garnizonów Anxi” (Kucha, Kaszgar, Khotan i Karaszahr) rozprzestrzenił potęgę dynastii Tang aż po Płaskowyż Pamirski. Słynne wersy poety Cen Shena – „Jakby wiosenny wiatr zawiał w nocy, a tysiące grusz rozkwitło” – powstały podczas jego urzędowania jako asystenta urzędnika administracyjnego w obwodzie Beiting. Ruiny Jiaohe, Gaochang i malowidła ścienne w jaskiniach Tysiąca Buddów Kizil wciąż utrwalają w pamięci buddyjskie śpiewy i karawany wielbłądów z tamtej epoki.
Dynastia Qing była okresem założycielskim dla ustanowienia Xinjiangu jako prowincji. W latach 1755–1759 cesarz Qianlong sukcesywnie pacyfikował przywódcę Dzungarów Dawaqiego i bunty braci Khoja, jednocząc obszar na północ i południe od Tianshan oraz ustanawiając generała Ili, który nadzorował wszystkie sprawy wojskowe i administracyjne. W 1884 roku, na wniosek Zuo Zongtanga, rząd Qing formalnie zatwierdził ustanowienie Xinjiangu jako prowincji, z Liu Jintangiem jako jej pierwszym gubernatorem, a stolicą początkowo była Dihua (obecnie Ürümqi). Od tego czasu „Xinjiang” stał się stałą nazwą prowincji, a skala imigracji i rekultywacji terenów kontynentalnych była bezprecedensowa. Starożytne miasto Huiyuan w Ili, Meczet Id Kah w Kaszgarze i Pagoda Czerwonej Góry w Ürümqi są pamiątkami konsolidacji tego zjednoczonego, wielokulturowego państwa.
W połowie XX wieku, w ramach systemu etnicznej autonomii regionalnej, 1 października 1955 roku proklamowano Ujgurski Region Autonomiczny Sinciang, którego pierwszym przewodniczącym został Saifuddin Azizi. To historyczne wydarzenie było nie tylko zmianą lokalnej struktury administracyjnej, ale także przełomowym momentem w chińskim systemie instytucjonalnym rozwiązywania problemów etnicznych. Utworzenie regionu autonomicznego zagwarantowało równe prawa wszystkim grupom etnicznym oraz sprzyjało rozwojowi gospodarczemu i kulturalnemu. Dziś zrekultywowane miasta Shihezi i Aral, zbudowane przez Korpus Produkcji i Budownictwa Sinciang, nadal piszą nowe rozdziały w historii rekultywacji i obrony granic, a latarnie morskie, starożytne miasta, jaskinie i forty rozsiane po całym regionie służą jako niewzruszone świadectwa historycznej, brzemiennej w skutki więzi łączącej tę ziemię z ojczyzną.
Dziedzictwo kulturowe
Dziedzictwo kulturowe Xinjiangu jest niczym oaza zasilana topniejącym śniegiem z Tienszanu – liczne strumienie płynące razem i tętniące życiem. Nie ma tu jednego „dialektu”; Chińczycy posługują się głównie odmianą języka lanyin mandaryńskiego, używanego w północnym Xinjiang, z rosnącą intonacją i nutą śmiałości. Bardziej charakterystyczna jest jednak symfonia języków ojczystych – ujgurski, kazachski, kirgiski i mongolski to prawnie uznane języki potoczne, powszechnie używane w życiu codziennym, edukacji, a także w radiofonii, filmie i telewizji. Ujgurski należy do tureckiej gałęzi rodziny języków ałtajskich; jego dialekty kaszgarski i ili oddają niuanse życia w oazie poprzez długie śpiewy dastanów (poematów narracyjnych).
Tradycje ludowe są głęboko zakorzenione w wierzeniach religijnych i rolniczo-pasterskich źródłach utrzymania. Dla Ujgurów, Kazachów, Hui i innych muzułmańskich grup etnicznych najhuczniej obchodzone święta to Eid al-Adha (Qurban) i Eid al-Fitr (Rozah). Rankiem w Eid al-Adha mężczyźni udają się do meczetu na zbiorowe modlitwy, zabijają bydło, odwiedzają krewnych i przyjaciół oraz dzielą się ręcznie chwytaną baraniną i smażonymi skręconymi ciastami. Meshrep to najbardziej reprezentatywna forma rozrywki ludowej wśród Ujgurów, łącząca śpiew, taniec, opowiadanie historii i gry. Przy dźwiękach dombry i bębnów ręcznych ludzie tańczą spontanicznie i radośnie aż do świtu. Spotkania recytatorskie pieśni akyn u Kazachów i recytacje epików Manas u Kirgizów ucieleśniają kult bohatera i filozoficzną refleksję ludów stepowych. W obrzędach zaślubin i pogrzebów ujgurskich główny nacisk położony jest na ceremonię nika (kontraktu małżeńskiego) z śpiewami i ucztą, która może trwać kilka dni. Pogrzeby odbywają się zgodnie z islamskimi zasadami szybkiego pochówku, prostego pochówku i pochówku w ziemi.
W dziedzinie sztuki Sinciang to prawdziwa „Kraina Pieśni i Tańca”. Najjaśniejszym klejnotem jest ujgurska sztuka muqam, a zwłaszcza Dwanaście Muqamów, które łączą w sobie muzykę, literaturę, taniec i dramat, i które są okrzyknięte „Perłą Muzyki Wschodu”. Ta obszerna suita składa się z trzech części – Chong Neghme (duże dzieła), Dastan (poematy narracyjne) i Meshrep (pieśń i taniec) – i jej pełne wykonanie zajmuje ponad dwadzieścia cztery godziny. W 2005 roku została wpisana na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. Ponadto tadżycki taniec orła, mongolski taniec Shavurden i taniec Xibe Beren – każdy z nich ma swój własny urok. W dziedzinie sztuki i rzemiosła dywany Hotan są znane na całym świecie jako „dywany orientalne”; Wyroby ceramiczne z Kaszgaru i kucie noży z Jengisaru praktykowane są od tysiącleci; ujgurski perkal z nadrukiem blokowym i jedwab z Atlasu nadają ubraniom blask topoli pustynnych i tęcz oaz.
Na liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego Xinjiang może poszczycić się trzema wielkimi eposami: Manas (kirgiski), Jangar (mongolski) i Gesar (mongolski, zintegrowany ponad granicami prowincji) – wszystkie stanowiące szczytowe osiągnięcia światowej literatury ustnej. Razem tworzą one wspaniały obraz różnorodności kulturowej Xinjiangu w ramach jedności, a pod ochroną etnicznego systemu autonomii regionalnej są nadal przekazywane jako żywe tradycje.
Architektura i krajobraz miejski
Spacerując po Xinjiang, architektura przypomina zamrożony pamiętnik czasu. Mądrość tradycyjnej architektury jest głęboko zakorzeniona w klimacie i życiu codziennym: ujgurskie domy w stylu ajwan w południowych oazach skupiają się na wewnętrznym dziedzińcu, z wysokimi oknami bocznymi wpuszczającymi światło i grubymi ścianami z suszonej cegły chroniącymi przed upałem; filary werandy często zdobią kunsztowne drewniane rzeźby i gipsowe ornamenty. Kazachskie jurty z filcu przypominają białe grzyby rozrzucone po łąkach, a ich drewniane kratownice podtrzymują filcową kopułę, którą łatwo zdemontować i przenieść w rytm nomadów. Kirgizi budują na płaskowyżu Pamir kamienne domy z płaskimi dachami, znane jako taszm. Architektura sakralna, reprezentowana przez meczet Id Kah w Kaszgarze, ukazuje powściągliwą powagę architektury islamskiej poprzez żółte ceglane ściany, zielone glazurowane płytki i schodkowe minarety. Minaret Emin (Sugongta) w Turpan, w ziemistych barwach, pokryty jest ponad tuzinem geometrycznych wzorów z cegieł i jest najwyższym starożytnym minaretem w Xinjiang.
Nowoczesna architektura świadczy o integracji Xinjiangu ze współczesnymi Chinami. Pagoda Czerwonej Góry w Urumczi, zbudowana za panowania Qianlonga z dynastii Qing, to ośmiokątna, czerwona, kamienna budowla górująca nad miastem i stała się jego totemem. Wokół „Wielkiego Krzyża” budynki w stylu radzieckim z lat 50. XX wieku – takie jak Teatr Ludowy i Muzeum – kontrastują z nowoczesnymi wieżowcami, które powstały później. Jednak najbardziej reprezentatywną częścią współczesnej tkanki miejskiej jest dzielnica Erdaoqiao. Skupiony wokół Międzynarodowego Wielkiego Bazaru w Xinjiang, zajmującego powierzchnię 40 000 metrów kwadratowych, odtwarza przestrzenną istotę tradycyjnego targu islamskiego – 80-metrową wieżę widokową, gęste pasaże i sklepiki z kopułą, wszystkie w ziemistych barwach z misternymi ceglanymi rzeźbieniami, tworząc egzotyczny labirynt handlowy. Nieopodal, z minaretem Meczetu Hantengri przy Bramie Południowej, rozciąga się widok na ulicę, na nowoczesne budynki biurowe ze szklanymi ścianami kurtynowymi – klasyczny przykład wielokulturowego współistnienia Ürümqi.
Tkanina miejska Xinjiangu jest niezwykle charakterystyczna: miasta-oazy, takie jak Kaszgar i Hotan, charakteryzują się gęstymi, labiryntowymi uliczkami (typowe są tu domy na wysokich platformach w Kaszgarze), wijącymi się wzdłuż konturów, z glinianymi domami ułożonymi jedna na drugiej; osiedlowe stawy wodne, meczety i warsztaty rzemieślnicze tworzą niezależne mikrospołeczności. Nowe miasta korpusu, takie jak Shihezi i Wujiaqu, charakteryzują się standardowym układem siatki – ulicami prostymi, poziomymi i pionowymi – z Muzeum Rekultywacji Wojskowej i placami opowiadającymi historię tych pionierskich lat. Wśród charakterystycznych dzielnic, ulica Koziqiyabexi (Ulica Garncarska) i bazar rzemieślniczy w starej części Kaszgaru wciąż zachowują wielowiekową atmosferę rzemieślniczą; obszar turystyki ludowej Kazanqi w Yining, z niebieskimi ujgurskimi dziedzińcami, został nazwany „Marokiem Xinjiangu”; A ulica Restan Old Street w Kuqa (starożytnej Kucha) z kolorowymi drzwiami skrywa historie dawnych rodzin. Razem te budynki i dzielnice tworzą wielowarstwową historię cywilizacji, od namiotów koczowników i oaz po współczesne miasta.
Kultura kulinarna
Kuchnia Xinjiangu to doskonały kompromis między rolnictwem oazowym a tradycjami nomadów, osiągnięty w kuchni. Zakorzeniona w zasadach diety halal, jej trzy filary to baranina, pszenica i owoce. Metody gotowania są śmiałe i wyrafinowane, a smaki wyraziste, z głębokim przywiązaniem do kminu rzymskiego. Ogólnie rzecz biorąc, kuchnia ta należy do stylu północno-zachodniego, ale tworzy własną szkołę, wchłaniając wpływy z Azji Środkowej, Nizin Centralnych, a nawet Hui z Shaanxi i Gansu. Narodziny dapanji (dużego kurczaka) w Xinjiang w regionie Ürümqi-Changji są tego doskonałym przykładem: narodziło się z połączenia pikantnego kurczaka po syczuańsku z makaronem z północno-zachodniego pasa; po przetestowaniu przez podniebienia kierowców ciężarówek dalekobieżnych, ostatecznie stało się sycącym daniem, w którym kurczak, ziemniaki i papryczki chili wspaniale łączą się w bogatym sosie.
Dania, których nie można przegapić: Cała pieczona jagnięcina, z kastrowanej jagnięciny lub jagnięciny w ciągu pierwszego roku, jest panierowana pastą z żółtka jaja, osolonej wody, kurkumy i kminu rzymskiego, a następnie pieczona w tandirze (piecu dołkowym). Skórka jest złota i chrupiąca, mięso delikatne i soczyste — najwyższa forma gościnności. Szaszłyki jagnięce są już znane na całym świecie; duże kawałki mięsa z nogi na szaszłykach z czerwonej wierzby, posypane chili w proszku i nasionami kminu rzymskiego nad węglem drzewnym, z naprzemiennymi warstwami tłuszczu i chudego mięsa, dym niesie unikalny zapach Gobi. Pilaw (polo) to sztuka powolnego gotowania ryżu z marchewką, baraniną i cebulą w oleju; ryż jest błyszczący i półprzezroczysty, golonki jagnięce rozpływają się w ustach, często podawane z dodatkiem kwaśno-pikantnej poszatkowanej kapusty, aby przełamać bogactwo smaku. Naan, czyli mąka w najwyższej postaci, najczęściej z sezamem lub cebulą, jest wciskany w wewnętrzne ścianki tandiru; wysoka temperatura natychmiast zatrzymuje aromat pszenicy, a po wysuszeniu można go przechowywać ponad miesiąc – to podstawa racji żywnościowych podróżnych. Wśród przekąsek znajdują się pieczone bułki (samsa) nadziewane siekaną jagnięcą nogą, kminem i czarnym pieprzem, pieczone na ściankach tandiru, aż spód będzie chrupiący, a wierzch złocisty; szarpany makaron (laghman) podawany jest z pikantnym sosem, sprężysty i gładki; duży talerz kurczaka z ręcznie robionym makaronem, nasączonym sosem, to idealne danie poprawiające nastrój. Z napojów, herbata mleczna z Xinjiang powstaje przez gotowanie herbaty w cegłach z solą i świeżym mlekiem; pasterze piją ją, aby wspomóc trawienie i zapobiec przeziębieniom. Ręcznie robiony jogurt jest gęsty jak budyń, posypany cukrem lub suszonymi owocami, to idealny letni orzeźwienie.
Zwyczaje kulinarne noszą głębokie piętno islamu: wieprzowina, martwe mięso i krew są zakazane; na bankietach młodsze pokolenie nie może jeść, zanim nie zaczną jeść starsi. Przed posiłkami obowiązuje zwyczaj recytowania basmali („W imię Allaha”). Naan jest święty w kulturze Xinjiangu; nie należy go wyrzucać ani deptać. Za jedzeniem kryje się regionalny charakter – uczciwość, gościnność i otwartość. Gospodarz częstuje honorowymi gośćmi najwykwintniejszym mięsem z głowy; hojne porcje odzwierciedlają hojność trawiastych terenów; a swobodne łączenie elementów kuchni różnych grup etnicznych na miejskim stole jest współczesną projekcją tysiącletniej kulinarnej fuzji Jedwabnego Szlaku.
Rozwój nowoczesny i współczesny
Nowożytna historia Xinjiangu rozpoczęła się od potknięcia pod koniec XIX wieku, pośród kryzysów granicznych i ambicji obcych mocarstw. Chińsko-rosyjski traktat handlowy z 1851 roku w Ili i Tarbagatai otworzył Ili i Tacheng, a na południowym zachodzie Kaszgar stopniowo stał się wysypiskiem towarów brytyjskich i rosyjskich. Jednak to zakrojona na szeroką skalę budowa po powstaniu Republiki Ludowej naprawdę nadała ton współczesnemu rozwojowi. W 1954 roku utworzono Korpus Produkcji i Budownictwa Xinjiangu, aby odzyskać nieużytki i strzec granicy, uprawiając prawie dziesięć milionów mu ziemi uprawnej i budując podstawowe gałęzie przemysłu, takie jak hutnictwo, tekstylia i maszyny. W 1958 roku odkryto pole naftowe Karamay — pierwsze duże pole naftowe Nowych Chin, z którego wydobywano ropę naftową; Wiceprzewodniczący Zhu De osobiście umieścił na niej napis „Brama Skoku”, a to miasto naftowe na wyspie Gobi stało się ważnym węzłem energetycznym na północnym zachodzie, produkując do 1960 roku jedną czwartą krajowej produkcji ropy naftowej. W 1962 roku do Ürümqi doprowadzono linię kolejową Lanzhou-Xinjiang, kończąc tym samym historię Xinjiangu bez kolei; jej gwizdek obudził ducha nowoczesności Jedwabnego Szlaku.
Od czasu reform i otwarcia, Sinciang przekształcił się z zamkniętego zaplecza śródlądowego w przyczółek otwierający się na zachód. W 1981 roku ponownie otwarto porty Horgos i Torugart; w 1990 roku w pełni otwarto drugi Eurazjatycki Most Lądowy, dzięki czemu Przełęcz Alataw stała się węzłem kolejowym łączącym Kazachstan, z rocznym przeładunkiem przekraczającym dziesiątki milionów ton. W XXI wieku sukcesywnie wdrażano Zachodnią Strategię Rozwoju i Inicjatywę Pasa i Szlaku, uwalniając atuty lokalizacyjne Sinciang. W 2011 roku rozpoczęto budowę Kolei Dużych Prędkości Lanzhou-Xinjiang – pierwszej linii dużych prędkości w Sinciang; odcinek Ürümqi-Hami otwarto w 2014 roku, a pociągi dużych prędkości mkną wzdłuż starożytnego Jedwabnego Szlaku. W tym samym roku zatwierdzono Kaszgarską Strefę Rozwoju Gospodarczego i Strefę Rozwoju Gospodarczego Horgos, a także specjalne strategie przyciągające przemysł. Pociągi towarowe relacji Chiny–Europa odjeżdżają z centrum rozrządowego w Ürümqi i docierają do ponad dwudziestu krajów w Azji Środkowej i Europie; w 2023 r. liczba pociągów towarowych relacji Chiny–Europa przejeżdżających przez porty Sinciang przekroczy 10 000, co odmieni łańcuch dostaw na całym kontynencie euroazjatyckim.
Obecnie pozycjonowanie urbanistyczne Xinjiangu jest jasne i ambitne: jako centralny obszar Pasa Ekonomicznego Jedwabnego Szlaku, Urumczi przekształca się w regionalne centrum handlu międzynarodowego, węzeł transportowy i centrum finansowe. Jego powierzchnia zabudowana rozrosła się z ponad dwudziestu kilometrów kwadratowych do ponad pięciuset kilometrów kwadratowych; dzielnice szybkiej kolei i targowiska są teraz usiane wieżowcami. Cztery południowe prefektury (Kashgar, Hotan, Aksu i Kizilsu) koncentrują się na łagodzeniu ubóstwa i rewitalizacji obszarów wiejskich, z pomocą wsparcia partnerów w modernizacji przemysłu owocowo-warzywnego i tekstylnego. W sektorze energetycznym, odkrycia ropy naftowej i gazu w dorzeczach Tarim i Junggar, wraz z projektem gazociągu Zachód-Wschód, uczyniły z Xinjiangu ważny strategiczny obszar sukcesji energetycznej i krajowy korytarz energetyczny. W 2023 roku PKB regionu przekroczyło 1,7 biliona juanów, a tempo wzrostu należało do najwyższych w kraju. Zaczyna kształtować się otwarta granica z Azją Środkową, Południową i Zachodnią, połączona z chińsko-pakistańskim korytarzem gospodarczym. W ramach systemu etnicznej autonomii regionalnej, historyczny proces współpracy, walki i wspólnego rozwoju wszystkich grup etnicznych stale postępuje.
Transport i podróże
Jako największy region administracyjny Chin na szczeblu prowincji, sieć transportowa Sinciangu nie tylko wpływa na codzienne życie mieszkańców, ale także pełni strategiczną misję otwarcia kraju na Zachód. Po dziesięcioleciach budowy, w dużej mierze ukształtował się trójwymiarowy system transportowy z Urumczi jako centrum, łączący region w obrębie kraju i poza nim, promieniując na kraje sąsiednie. Jego strategiczny status transportowy jest szczególnie widoczny w ramach inicjatywy Pasa i Szlaku.
Transport zewnętrzny jest kluczowym elementem sieci połączeń w Xinjiang. W lotnictwie, Międzynarodowy Port Lotniczy Ürümqi-Diwopu jest krajowym węzłem komunikacyjnym, oferującym bezpośrednie połączenia do Azji Środkowej, Azji Zachodniej, Europy i głównych miast krajowych – najwygodniejszą bramę do Xinjiang. Roczna przepustowość pasażerów przekracza 20 milionów. Koleje tworzą korytarz „jedna linia główna, dwie linie skrzydłowe” wychodzący z regionu: linia dużych prędkości Lanzhou-Xinjiang (w pełni otwarta w 2014 roku) łączy Urumczi z Lanzhou, Xi'an i Pekinem, a pociągi dużych prędkości odjeżdżają rano i przyjeżdżają wieczorem; linia konwencjonalna Lanzhou-Xinjiang, wraz z liniami kolejowymi Linhe-Hami i Golmud-Korla, tworzy arterię wschód-zachód, którą towary płyną dniem i nocą do północnych i wschodnich Chin. W skali międzynarodowej porty kolejowe Przełęcz Ałataw i Horgos to odpowiednio jedne z największych na świecie kolejowych stacji przeładunkowych oraz porty z podwójnym kodem Chiny-Kazachstan; pociągi towarowe z Chin do Europy, odjeżdżające przez te porty, mogą dotrzeć do europejskich węzłów komunikacyjnych, takich jak Małaszewicze w Polsce i Duisburg w Niemczech. W transporcie drogowym, droga ekspresowa G30 Lianyungang-Khorgas biegnie ze wschodu na zachód; port Horgos jest najbardziej ruchliwym portem lądowym między Chinami a Kazachstanem, z ruchem pojazdów przez cały rok; z paszportem lub przepustką graniczną można wygodnie doświadczyć „jednego kroku przez dwa kraje”. Ponadto korytarze lotnicze i drogowe z Kaszgaru do Islamabadu i z Urumczi do Biszkeku zacieśniają sieć połączeń z Azją Środkową i Południową.
Transport wewnątrzregionalny ma swoje własne, charakterystyczne cechy. Rozwój „regionalnego klastra lotnisk” jest godny uwagi: w Xinjiang działa obecnie 25 lotnisk cywilnych, w tym w Kaszgarze, Hotanie, Yining, Korli, Ałtaju i Fuyun – najwięcej spośród wszystkich regionów Chin. Loty regionalne znacznie skracają ogromne odległości; przelot z Urumczi do Kaszgaru zajmuje zaledwie 1 godzinę i 40 minut, podczas gdy podróż samochodem zajmuje 20 godzin. W transporcie drogowym główny korytarz północ-południe tworzą droga ekspresowa G30 Lianyungang-Khorgas oraz droga ekspresowa Turpan-Hotan, łączące miasta-oazy. Najbardziej legendarna jest „najpiękniejsza droga w Chinach” – autostrada Duku (G217, z Duszanzi do Kuqa), o długości 561 kilometrów, przecinająca Tienszan i przechodząca przez cztery pory roku w ciągu jednego dnia, z ośnieżonymi górami, kanionami i trawiastymi równinami rozciągającymi się naprzemiennie. Jest otwarta od początku czerwca do początku października i stanowi szlak pielgrzymkowy dla miłośników jazdy samochodem.
Niepowtarzalne wrażenia z podróży tkwią w samym krajobrazie, który staje się podróżą. Przeprawa przez Gobi nocnym pociągiem sypialnym, obserwowanie zimnego księżyca goniącego piasek za oknem; lot z Yining do Ürümqi wczesnym rankiem, obserwowanie złotego szczytu Bogda przebijającego się przez morze chmur za iluminatorem – to niezapomniane chwile. W Ürümqi BRT i linia metra nr 1 (otwarta w 2018 roku) ułatwiają dojazdy do pracy, a nocne autobusy z Erdaoqiao do placu Nanhu pozwalają zajrzeć w prawdziwe, codzienne życie tego wielokulturowego miasta.
Wskazówki dotyczące podróży
Piękno Xinjiangu jest tak ogromne, że zapiera dech w piersiach. Planując podróż przez tak rozległy kraj, warto poznać lokalne realia.
Najlepsze pory roku na podróż: wiosna i jesień są najlepsze, lato jest na drugim miejscu, a zima oferuje swoje własne, niepowtarzalne przyjemności. Od połowy kwietnia do maja dolina kwitnących różowych moreli w dolinie rzeki Ili jest niczym sen, a jezioro Sayram dopiero zaczyna rozmarzać; od czerwca do sierpnia to złota pora dla łąk – Nalati i Bayanbulak pokrywają się zielonymi dywanami i dzikimi kwiatami – ale także szczyt sezonu z mnóstwem turystów; od końca września do połowy października to wizualny szczyt Xinjiangu – lasy brzozowe Kanas i Hemu mienią się złotem, a lasy topolowe wzdłuż rzeki Tarim płoną złotym ogniem. Pogoda jest chłodna, a fotografowie zbierają się. Zima (od grudnia do lutego) w Ałtaju to kolebka narciarstwa, z doskonałym puchem śnieżnym i temperaturami spadającymi do minus 20–30°C, ale to właśnie tam można doświadczyć najczystszej baśni lodu i śniegu. Jeżeli czasu jest mało, priorytet należy dać wiośnie lub jesieni.
Atrakcje i doświadczenia, które trzeba zobaczyć: po pierwsze, Międzynarodowy Wielki Bazar w Urumczi, będący zarówno architektonicznym punktem orientacyjnym, jak i tętniącym życiem targowiskiem – można tu kupić autentyczne pamiątki, takie jak noże Yengisar i jedwab Atlas, a nocą obejrzeć pokaz dawaz (skoków na linie). Niebiańskie Jezioro Tianshan znajduje się zaledwie 110 kilometrów od Urumczi; szczyt Bogdy odbija się w tym wysokogórskim jeziorze barierowym, a legenda o Królowej Matce Zachodu nadaje mu mitologiczną aurę; można spacerować po leśnych pomostach lub wybrać się na wycieczkę łodzią. Jezioro Kanas i wioska Hemu, w górach Ałtaj w północnym Xinjiang, słyną z legendy o „potworze z jeziora” i zmieniających kolor wód jeziora; koniecznie trzeba wybrać się na wędrówkę wzdłuż trzech zatok (Zatoki Nieśmiertelnego, Zatoki Księżycowej i Zatoki Przyczajonego Smoka); Wioska Hemu, z drewnianymi chatami spowitymi poranną mgłą i dymem kominów, wygląda jesienią niczym obraz olejny. Wąwóz Kuqa i Jaskinie Tysiąca Buddów Kizil to zachwycające miejsca na południowym Jedwabnym Szlaku: czerwone klify Wielkiego Kanionu Kuqa płoną jak ogień; Jaskinie Tysiąca Buddów Kizil to rodzinne miasto Kumaradźiwy, a ich malowidła ścienne są starsze niż te z Dunhuang – z lapis lazuli, błękitem oraz motywami muzyki i tańca Kucha widocznymi w otwartych jaskiniach. Mając więcej czasu, warto wybrać się na samodzielną przejażdżkę autostradą Duku przecinającą Tienszan, spacer po starym mieście Kaszgar i odpoczynek w jego wiekowych herbaciarniach, a także podziwiać dziką przyrodę Pamiru – jezioro Baisha (Białe Jezioro Piasku) i Muztagh Ata.
Praktyczne wskazówki: W Xinjiang różnica czasu geograficznego w stosunku do Pekinu wynosi około dwóch godzin, ale wszędzie obowiązuje chiński czas standardowy; latem zachód słońca przypada około 22:00, więc można odpowiednio zaplanować dzień. W regionie przeprowadzane są liczne kontrole bezpieczeństwa; zawsze należy mieć przy sobie dowód tożsamości. Klimat jest suchy; krem z filtrem i krem nawilżający są niezbędne; wahania temperatur w ciągu dnia są duże – „rano noś futro, a w południe gazę” to bez przesady. Kuchnia jest w przeważającej mierze halal; odwiedzając meczet, należy zdjąć buty, a kobiety powinny zakryć włosy; nie fotografuj miejscowych bez pozwolenia. W dużych miastach powszechnie mówi się po mandaryńsku; w wioskach południowego Xinjiangu niektórzy starsi ludzie mogą mówić tylko w swoim ojczystym języku, więc uśmiech i gesty to uniwersalna przepustka.
Szczególne uwagi: Infrastruktura turystyczna w Xinjiang jest już bardzo dobrze rozwinięta, ale należy pamiętać, że siła sygnału może być słaba na terenach trawiastych, w kanionach i innych obszarach; w regionach przygranicznych, takich jak Baihaba i Taxkorgan, wymagane jest zezwolenie graniczne, które można uzyskać w miejscu zamieszkania lub w Xinjiang. Szanuj zwyczaje mniejszości etnicznych; szczególnie w czasie Ramadanu nie jedz ani nie pij publicznie w obecności muzułmanów. Jeśli zabierasz ze sobą drona, przestrzegaj przepisów; niektóre malownicze obszary zabraniają lotów. Na koniec, przyjedź z otwartym i wyrozumiałym sercem, aby poczuć głębię i ciepło tej „Krainy Pieśni, Tańca, Owoców i Melonów”. Xinjiang nie jest odległym, obcym krajem – jest nieodłączną częścią wspaniałej granicy Chin, czekającą na każdego podróżnika, który dostrzeże jej ogrom swoimi krokami i dotknie jej ciepła z szczerością.
Informacje dotyczące podróży mogą ulec zmianie. Przed podróżą sprawdź aktualne godziny otwarcia, rezerwacje i wymagania wjazdowe.




Rozmowy podróżników
Rozpocznij rozmowę od przydatnej wskazówki lub pytania.