Miasto Qamdo
Miasto QamdoMiasto Qamdo (tyb. chab mdo), dawniej znane jako „Kham” lub „Kemu”, znane również jako Kamba lub „Perła Wschodniego Tybetu”, to miasto o randze prefektury w Tybetańskim Regionie Autonomicznym. Położone we wschodnim Tybecie, w górnych rejonach
Miasto Qamdo
Miasto Qamdo (tyb. chab mdo), dawniej znane jako „Kham” lub „Kemu”, znane również jako Kamba lub „Perła Wschodniego Tybetu”, jest miastem o randze prefektury w Tybetańskim Regionie Autonomicznym. Położone we wschodnim Tybecie, w górnym biegu rzeki Lancang, u zbiegu trzech rzek (Ang Qu, Za Qu, Se Qu) i rzeki Lancang, stanowi wschodnią bramę Tybetu. Panuje tu klimat płaskowyżu podumiarkowanego, półwilgotnego: zimny i suchy na północnym zachodzie, łagodny i wilgotny na południowym wschodzie. Powierzchnia całkowita: 109 830 kilometrów kwadratowych. Według stanu na styczeń 2024 roku miasto administruje 1 dystryktem i 10 powiatami. Na koniec 2022 roku liczba ludności wynosiła 759 312 osób. Qamdo oznacza po tybetańsku „zbieg wód”. Od czasów starożytnych było to kluczowe miasto we wschodnim Tybecie, położone na skrzyżowaniu Syczuanu, Qinghai i Junnanu, na trasie autostrad Syczuan-Tybet i Junnan-Tybet oraz na starożytnym Szlaku Herbaciano-Konnym. W 2014 roku prefektura Qamdo została zlikwidowana, a na jej miejscu powstało miasto Qamdo. W 2024 roku produkt regionalny brutto wyniósł 38,601 miliarda juanów, co oznacza wzrost o 6,4%.
Historia
Qamdo ma długą historię. Stanowiska neolityczne (Karuo i Xiao'enda) wskazują na osadnictwo ludzkie sprzed ponad 5000 lat, z uprawą prosa, udomowieniem świń i polowaniami. W okresie Tubo (VII–IX wiek) Qamdo było siedzibą „Wschodniego Królestwa Kobiet” (Dongnüguo) i Królestwa Supi. W XIII wieku dynastia Yuan (1271–1368) utworzyła Biuro Komisarza Pacyfikacji Do-Kham. Za panowania dynastii Ming (1368–1644) utworzono Regionalną Komisję Wojskową Do-Kham. Za panowania dynastii Qing (1644–1912) obszarem zarządzali amban i Dalajlama. W 1950 roku Qamdo zostało wyzwolone. W 1960 roku utworzono Specjalny Dystrykt Qamdo. W 2014 roku utworzono miasto Qamdo z dystryktem Karub.
Podział administracyjny
Szczegóły dywizji
Od stycznia 2024 roku Qamdo administruje 1 dystryktem (Karub) i 10 powiatami (Jomda, Markam, Gonjo, Baxoi, Zogang, Banbar, Lhorong, Riwoqe, Dengqen, Chagyab), obejmującymi 28 miast i 110 gmin. Siedzibą władz miejskich jest dystrykt Karub.
Środowisko geograficzne
Lokalizacja
Qamdo leży we wschodnim Tybecie, nad górną rzeką Lancang, między 93°6'–99°2' długości geograficznej wschodniej a 28°5'–32°6' szerokości geograficznej północnej. Graniczy z Syczuanem, Junnanem, Nyingchi, Nagqu i prefekturą Yushu w prowincji Qinghai. Powierzchnia całkowita: 109 830 kilometrów kwadratowych (8,9% powierzchni Tybetu).
Topografia
Teren jest wyższy na północnym zachodzie (do 5460 m n.p.m.) i niższy na południowym wschodzie (do ok. 3100 m n.p.m.), ze średnią wysokością powyżej 3500 m n.p.m. Główny szczyt Nyenchen Tanglha osiąga 7111 m n.p.m. Trzy główne rzeki (Nu, Lancang, Jinsha) płyną równolegle między trzema pasmami górskimi z zachodu na wschód: pasmo Boshula-rzeka Nu, pasmo Taniantaweng-rzeka Lancang oraz pasmo Damala-Ningjing-rzeka Jinsha. To właśnie tutaj powstaje spektakl „Trzech Równoległych Rzek”.
Klimat
Klimat płaskowyżu, subumiarkowany, półwilgotny. Średnia temperatura roczna: 7,6°C. Roczne opady: 400–600 mm. Złożony teren tworzy charakterystykę „czterech pór roku na jednej górze, odmiennej pogody na dziesięciu litach”.
Hydrologia
Rzeki należą do systemów Oceanu Spokojnego i Indyjskiego. Rzeka Nu (górny Salween) wpływa do Oceanu Indyjskiego; Lancang (górny Mekong) i Jinsha (górny Jangcy) wpływają do Pacyfiku. Jezioro Ranwu na południowym zachodzie jest źródłem Parlung Zangbo (systemu Yarlung Tsangpo). Trzy wielkie rzeki zbiegają się tutaj, tworząc cud „Trzech Równoległych Rzek”.
Zasoby naturalne
Zasoby gruntowe
Ogółem: 163,01 mln mu. Pastwiska: 84,33 mln (51,74%); lasy: 44,64 mln (27,4%); grunty uprawne: 1,5 mu na mieszkańca. 19,7% jest tymczasowo nieprzydatne do użytku.
Zasoby leśne
Drugi co do wielkości obszar leśny Tybetu. Powierzchnia lasów: 3,82 mln hektarów. Zalesienie: 34,78%. Zasób drewna na pniu: 261 mln metrów sześciennych.
Zasoby roślinne
Ponad 1200 gatunków roślin leczniczych, w tym Cordyceps, Fritillaria, rabarbar, lotos śnieżny, różeniec górski i szafran. Ponad 750 użytecznych gatunków leczniczych. Główne gatunki drzew: świerk, jodła, sosna alpejska i różne gatunki liściaste. Bogate źródła grzybów, w tym matsutake i grzyb czubaty.
Zasoby zwierzęce
17 gatunków objętych ochroną klasy I i 54 gatunki klasy II. Ssaki obejmują makaka, roksadę, cyjon, piżmowca, niedźwiedzia czarnego, niedźwiedzia brunatnego, lamparta, irbisa, rysia, jelenia białowargiego i argali. Ptaki obejmują bociana czarnego, orła przedniego, sępa, ułaka tybetańskiego, bażanta tybetańskiego i bażanta krwistego. Ryby obejmują różne gatunki Schizothoracinus.
Zasoby mineralne
37 potwierdzonych typów minerałów z 96 wystąpieniami (23 duże, 24 średnie). Główne minerały: złoto, srebro, miedź, żelazo, chrom, molibden, uran, cyna, węgiel, kryształ, marmur i wapień. Kopalnia miedzi Yulong w okręgu Jomda to jedna z dwóch największych kopalni miedzi w Chinach, z zasobami 6,5 miliona ton i drugim co do wielkości złożem miedzi porfirowej w Chinach.
Populacja
Wielkość populacji
Według siódmego spisu powszechnego (1 listopada 2020 r.): 760 966. Na koniec 2022 r.: 759 312 (mężczyźni 389 735, kobiety 369 577).
Skład etniczny
Tybetańczycy: ponad 95% ogółu ludności, w tym 41 grup etnicznych, w tym Han, Naxi, Dong, Miao, Li, Bai, Tujia, Yao i Buyi.
Polityka
Gospodarka
Przegląd
Przed 1959 rokiem Qamdo znajdowało się w feudalnym systemie pańszczyźnianym. Po reformach demokratycznych w 1959 roku i reformach po 1978 roku gospodarka przekształciła się z jednolitego, prymitywnego rolnictwa w zróżnicowaną strukturę. W 2024 roku regionalny produkt brutto wyniósł 38,601 mld juanów, co stanowi wzrost o 6,4%. Według sektora: sektor pierwotny 4,908 mld juanów, wzrost o 11,8%; sektor wtórny 14,928 mld juanów, wzrost o 7,6%; sektor trzeci 18,765 mld juanów, wzrost o 4,3%. Struktura: 12,7:38,7:48,6. PKB na mieszkańca: 50 464 juanów, wzrost o 14,8%. Inwestycje w aktywa trwałe wzrosły o 21,2% (sektor prywatny o 17,2%). Dochody budżetu państwa: 3,207 mld juanów, wzrost o 27,4%. Wydatki budżetu państwa: 32,566 mld, wzrost o 0,3%.
Przemysł podstawowy
Całkowita produkcja rolna: 7,764 mld juanów, wzrost o 12,5%. Powierzchnia upraw zbożowych: 48 820 hektarów. Produkcja zboża: 211 000 ton. Pogłowie zwierząt gospodarskich: 2 532 300 sztuk (bydło: 1 873 800, wzrost o 55 000; owce: 370 400, spadek o 12 100). Produkcja mięsa: 85 600 ton, wzrost o 3,0%. Mleko: 150 200 ton, wzrost o 4,4%.
Przemysł wtórny
Produkcja przemysłowa: 15,142 mld juanów, wzrost o 26,9%. Produkcja na skalę przemysłową: 14,545 mld juanów, wzrost o 35,5%. Główne produkty: ruda żelaza 941 300 ton (wzrost o 33,0%); cement 4,1041 mln ton (wzrost o 11,3%); miedź rafinowana 4654,7 ton (spadek o 13,6%); piwo 25 843,78 kilolitrów (wzrost o 16,2%); zawartość miedzi 159 100 ton (wzrost o 39,1%). Wartość dodana w budownictwie: 7,832 mld juanów, wzrost o 0,6%.
Przemysł usługowy
Całkowita sprzedaż detaliczna: 9,574 mld juanów, wzrost o 6,9% (na obszarach miejskich: 7,499 mld juanów, wzrost o 6,8%; na obszarach wiejskich: 2,075 mld juanów, wzrost o 6,9%). Całkowita wartość depozytów: 53,318 mld juanów, wzrost o 4,1%. Całkowita wartość kredytów: 76,247 mld juanów, wzrost o 17,6%.
Sprawy społeczne
Nauka i technologia
2 krajowe, 5 autonomicznych i 2 miejskie platformy innowacji. 40 małych i średnich przedsiębiorstw działających w oparciu o technologię, 3 przedsiębiorstwa wielkoskalowe, 1 przedsiębiorstwo high-tech. Ponad 500 wizyt ekspertów obejmujących 138 gmin, z których skorzystało 200 000 osób.
Edukacja
2 średnie szkoły zawodowe (5254 uczniów), 23 szkoły średnie (16551 liceów, 34952 gimnazjów), 207 szkół podstawowych (84262), 466 przedszkoli (25121), 1 szkoła specjalna (168). Liczba uczniów w szkołach podstawowych: 99,93%. Gimnazjum: 100,74%. Liceum: 91,73%.
Kultura
1 centrum sztuki masowej, 2 muzea, 1 biblioteka publiczna, 11 powiatowych zespołów artystycznych, 138 gminnych stacji kulturalnych, 1051 wiejskich ośrodków kulturalnych, 1 profesjonalny zespół artystyczny (Kham Culture Art Troupe), 1115 wiejskich zespołów artystycznych. Zasięg radiowy: 99,50%, zasięg telewizyjny: 99,65%.
Opieka zdrowotna
1396 placówek służby zdrowia (3 miejskie, 32 powiatowe, 138 gminnych, 134 kliniki, 12 CDC, 1077 klinik wiejskich). 4087 łóżek (5,3 na 1000). 4972 pracowników służby zdrowia (6,5 na 1000).
Lekkoatletyka
Utrzymano 9 ścieżek fitness. Zgłoszono 52 projekty sportowe. 100% otwartych obiektów sportowych. 12 zawodów gminnych (258 sesji, 2512 sportowców). 57 zawodów powiatowych (33 858 sportowców). Odbyły się pierwsze zawody sportowe osób niepełnosprawnych i zawody sportowe pracowników. Utworzono ligę koszykówki „Kham BA”. Zawodnicy z Qamdo zdobyli 2 złote medale i inne medale na 14. Zimowych Igrzyskach Narodowych.
Ubezpieczenie społeczne
Koszty opieki medycznej dla pracowników: 60 000. Koszty opieki medycznej w obszarach miejskich i wiejskich: 684 300. Koszty macierzyństwa: 50 800. Bezrobocie: 36 900. Urazy przy pracy: 111 900. Emerytura w obszarach miejskich i wiejskich: 376 700. Minimalne wynagrodzenie w mieście: 4559. Minimalne wynagrodzenie na wsi: 74 200. 11 scentralizowanych ośrodków opieki, 2 domy dziecka (674 sieroty, 308 w pieczy zastępczej). 100% scentralizowanej opieki dla osób chętnych i sierot. Sprzedaż loterii: 68,43 mln juanów.
Transport
Przegląd
W 2024 r.: przewóz ładunków: 6,618 mln ton (spadek o 4,4%), pasażerowie: 470 900 (wzrost o 38,4%), lotnictwo: 5168 lotów (wzrost o 14,5%), 454 600 pasażerów (wzrost o 7,4%), 1748,30 ton ładunków (wzrost o 2,9%).
Autostrady
Sieć drogowa oparta na trasach Syczuan-Tybet, Qinghai-Tybet i Junnan-Tybet. Autostrady krajowe 317, 318, 214 oraz prowincjonalne 303, 302. Łączny przebieg: 20 128,334 km (2023).
Lotnictwo
Lotnisko Qamdo Bangda: Obsługuje samoloty Boeing. Trasy do Chengdu i Lhasy, 5 lotów w obie strony tygodniowo. W maju 2025 roku przeprowadzono tu pierwsze w Chinach lotnicze badanie lodowców morskich.
Historia i kultura
Przegląd
Qamdo to miejsce narodzin kultury Kham. Khamowie przejęli wpływy kultur mniejszości doliny Żółtej Rzeki, Ba-Shu, Jangcy i Junnanu, tworząc odrębną kulturę Kham o zróżnicowanych, wieloetnicznych cechach i silnych elementach religijnych. Mężczyźni Kham są znani ze swojej śmiałości, pasji, odwagi i lojalności.
Rezydencje w Kham różnią się w zależności od regionu: na terenach pasterskich używa się namiotów (tkanych z wełny jaka, pięknych i praktycznych); na terenach rolniczych stosuje się dwupiętrowe gliniano-drewniane konstrukcje ze schowkami pod spodem i pomieszczeniami mieszkalnymi nad nim.
Trzy główne tradycje taneczne: Dingqen Reba (kompleksowa sztuka performatywna łącząca mowę, śpiew, taniec i akrobatykę), Qamdo Drok (taniec w kręgu Guozhuang) i Markam Xianzi (taniec z skrzypcami z rogu wołu). Trzy szkoły malarstwa: Meining, Meisha i Gaxue Gazhi. Drzeworytniczy druk świętych w Boluo Guze w okręgu Jomda jest znany w całym Tybecie jako „ojczyzna drzeworytnictwa”.
Pochodzenie nazwy
W czasach dynastii Qing obszar ten nazywano „Chamdo” (fonetycznie po tybetańsku). Gubernator Syczuanu Yin Changheng zmienił nazwę na „Changdu”, zachowując tybetańską wymowę i dodając „Chang” ze swojego imienia i „Du” ze swojego tytułu, co oznacza „Miasto Dobrobytu”.
Tradycyjny strój
Tradycyjny strój Kham obejmuje ręcznie robione szaty z wełny i owczej skóry. Mężczyźni z Kham noszą scyzoryki i „warkocze bohatera” (czarny lub czerwony jedwab wpleciony we włosy, zawinięty na głowie). Strój kobiet z Kham słynie z luksusu, z jedwabną bielizną, futrami z wydry i misterną biżuterią (z kamieniami dziewięcioocznymi, koralami, turkusami, bursztynami), wartą często setki tysięcy, a nawet miliony juanów.
Literatura ludowa
Epos o królu Gezarze to najpopularniejsza aktywność kulturowa. W Qamdo znajduje się wiele miejsc i legend związanych z Gezarem, a także najwięcej bardów Gezara w Tybecie (odkryto 19 z 39 w 1986 roku). Pieśni ludowe, opowieści i legendy są bogate – ponad 500 pieśni pochodzi od jednego artysty ludowego.
Taniec ludowy
Trzy główne tradycje taneczne: Dingqen Reba (kompleksowa sztuka z akrobatyką), Qamdo Drok/Guozhuang (taniec w kręgu, trzy rodzaje: rolniczy, pasterski, monastyczny) oraz Markam Xianzi (taniec z skrzypcami z rogu wołu). Reba wywodzi się z Dingqen, znanego jako „Miasto rodzinne Reby”.
Festiwale
Tybetański Nowy Rok (Losar): Przygotowania rozpoczynają się w 12. miesiącu kalendarza tybetańskiego od uprawy kiełków jęczmienia i przygotowania „kema” (mieszanki masła, jęczmienia i cukru).
Festiwal Zhongque: Odbywa się 15. dnia szóstego miesiąca tybetańskiego w Riwoqe, a jego początki sięgają 1320 roku, aby uczcić ukończenie budowy Wielkiej Hali Chajema. Obecnie jest to święto religijne i handlowe.
Zwyczaje pogrzebowe
Dziewięć rodzajów pochówku: stupa, kremacja, pochówek w niebie, pochówek w wodzie, pochówek w ziemi, pochówek wtórny, pochówek w ścianie, pochówek wspólny i pochówek w śniegu.
Etykieta
Ofiarowanie Hady: Najpopularniejszy tybetański gest ceremonialny podczas ślubów, pogrzebów, świąt i powitań. Biała hada symbolizuje czystość i pomyślność. Przedstawiana obiema rękami na wysokości ramion, a następnie wyciągnięta do przodu z ukłonem.
Pokłon: pobożna buddyjska praktyka pełnego pokłonu z recytacją sześciosylabowej mantry „Om Mani Padme Hum”.
Język honorowy: Język tybetański ma trzy poziomy mowy (zwykły, honorowy, najbardziej honorowy). Dodanie „la” po imieniu wyraża szacunek (np. „Gesang-la”).
Etykieta gościa: Gospodarz serwuje wino jęczmienne (15–20% alkoholu); gość bierze trzy łyki, po każdym gospodarz dolewa, a następnie wypija pełną filiżankę. Herbatę maślaną podaje się dopiero po tym, jak gospodarz wręczy ją gościowi. Wręczanie prezentów jest ważne, a wartość prezentów zwrotnych jest zazwyczaj podwajana.
Szacunek dla starszych: Głęboko zakorzeniona tradycja. W Sylwestra najstarszy zasiada do posiłku; o świcie w Nowy Rok najmłodsza kobieta pierwsza przynosi wodę, aby zaparzyć herbatę z masłem dla starszych.
Malownicze miejsca
Przegląd
Qamdo stanowi serce regionu Kham, z Trzema Równoległymi Rzekami, alpejskimi krajobrazami, pastwiskami na płaskowyżu, starożytnymi klasztorami i różnorodną kulturą etniczną. Znajdują się tam również 2 narodowe rezerwaty przyrody, 1 narodowy park leśny, 5 narodowych parków bagiennych i 1 autonomiczny rezerwat bagienny.
Główne miejsca widokowe
Lokalne specjały
Przegląd
Qamdo produkuje kordyceps, lotos śnieżny, różeniec górski, szafran i inne zioła lecznicze z płaskowyżu. Owoce to m.in. Baxoi, czyli „pijana gruszka”. Rękodzieło obejmuje tybetańskie noże, odzież etniczną oraz wyroby inspirowane stylem tybetańskim, han, mongolskim, naxi, nepalskim i indyjskim.
Główne specjalności
Tytuły honorowe
Trzecia edycja Narodowego Miasta Demonstracyjnego Budowy Cywilizacji Ekologicznej (2019). Obszar pilotażowy zarządzania drogami wiejskimi (2020). Narodowe Miasto Higieniczne (2021). Modelowe Miasto Podwójnego Wsparcia Tybetańskiego Regionu Autonomicznego (2021). Modelowe Miasto Podwójnego Wsparcia Narodowego (2025).
Informacje dotyczące podróży mogą ulec zmianie. Przed podróżą sprawdź aktualne godziny otwarcia, rezerwacje i wymagania wjazdowe.




Rozmowy podróżników
Rozpocznij rozmowę od przydatnej wskazówki lub pytania.