จิ่วฉวน
จิ่วฉวน (Jiuquan) หรือชื่อเดิมซูโจว (Suzhou) เป็นเมืองระดับจังหวัดในมณฑลกานซู ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของมณฑล ระหว่างลองจิจูด 92°23′–100°21′ ตะวันออก และลองจิจูด 38°05′–42°43′ เหนือ มีพื้นที่ 192,000 ตารางกิโลเมตร และมีเมืองขนาดใหญ่หลายแห่ง
จิ่วฉวน
จิ่วฉวน หรือชื่อเดิม ซูโจว เป็นเมืองระดับจังหวัดในมณฑลกานซู ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของมณฑล ระหว่างลองจิจูด 92°23′–100°21′ ตะวันออก และลองจิจูด 38°05′–42°43′ เหนือ มีพื้นที่ 192,000 ตารางกิโลเมตร และมีสภาพภูมิอากาศแบบทวีปอบอุ่นทั่วไป ณ เดือนมิถุนายน 2026 จิ่วฉวนบริหารจัดการ 1 อำเภอ 4 ตำบล และ 2 เมืองระดับตำบล โดยมีที่ทำการเทศบาลตั้งอยู่ที่เลขที่ 29 ถนนฟู่คัง อำเภอซูโจว ณ สิ้นปี 2025 มีประชากรอาศัยอยู่ถาวร 1.0482 ล้านคน เมืองระดับจังหวัดแห่งนี้ก่อตั้งขึ้นครั้งแรกในปี 1958 ปรับโครงสร้างใหม่เป็นจังหวัดจิ่วฉวนในปี 1969 และได้รับการสถาปนาขึ้นใหม่เป็นเมืองระดับจังหวัดอีกครั้งในเดือนมิถุนายน 2002 จิ่วฉวนตั้งอยู่บนจุดเชื่อมต่อของมณฑลกานซู ซินเจียง ชิงไห่ และมองโกเลียใน ทำหน้าที่เป็นจุดเชื่อมต่อสำคัญบนเส้นทางคมนาคมยูเรเซีย เป็นแหล่งกำเนิดของศิลปะตุนหวง และเป็นที่ตั้งของวัฒนธรรมเส้นทางสายไหม วัฒนธรรมการบินและอวกาศ วัฒนธรรมชายแดน และวัฒนธรรมของชนเผ่าต่างๆ ในปี 2025 จิ่วฉวนมีผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ระดับภูมิภาคอยู่ที่ 110.36 พันล้านหยวน (ประมาณ 15.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ) เติบโตขึ้น 6.3% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า
ที่มาของชื่อ
ชื่อ "จิ่วฉวน" (แปลตรงตัวว่า "บ่อน้ำไวน์") มาจากตำราภูมิศาสตร์สมัยราชวงศ์ฮั่น ซึ่งระบุว่า "ใต้เมืองมีบ่อน้ำสีทองที่มีน้ำรสชาติเหมือนไวน์ จึงได้ชื่อว่าจิ่วฉวน" ตำนานพื้นบ้านเล่าว่า นายพลฮั่วฉู่ปิงแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันตก หลังจากเอาชนะชาวซงหนูที่จิ่วฉวนแล้ว ได้รับรางวัลเป็นไวน์ถังใหญ่จากจักรพรรดิหวู่ ด้วยความเชื่อว่าชัยชนะเป็นของทหารทุกคน และไวน์นั้นน้อยเกินไปที่จะแบ่งให้แต่ละคน เขาจึงเทไวน์ลงในบ่อน้ำข้างเมืองเพื่อให้ทุกคนได้ดื่มด้วยกัน บ่อน้ำแห่งนั้นจึงกลายเป็นที่รู้จักในชื่อ "บ่อน้ำไวน์" และต่อมาชื่อนี้ก็ถูกนำมาใช้เรียกสถานที่นั้น ในปี 121 ก่อนคริสต์ศักราช จักรพรรดิหวู่แห่งราชวงศ์ฮั่นได้สถาปนาเมืองจิ่วฉวนขึ้น
ประวัติศาสตร์
ยุคก่อนราชวงศ์ฉิน
พื้นที่จิ่วฉวนเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศจีนที่มีหลักฐานการอยู่อาศัยของมนุษย์ ย้อนกลับไปกว่า 10,000 ปีถึงยุคหินเก่า ในช่วงสมัยราชวงศ์เซี่ย ราชวงศ์ชาง และราชวงศ์โจวตะวันตก พื้นที่นี้เป็นที่อยู่อาศัยหลักของชาวฉางและชาวหรง ในช่วงสมัยราชวงศ์ชุนชุมและราชวงศ์สงคราม พื้นที่นี้เป็นทุ่งเลี้ยงสัตว์ของชาวเย่ว์จือ ชาวอู๋ซุน และชาวซงหนู
ราชวงศ์ฉิน-ฮั่น จนถึงราชวงศ์เหนือและใต้
ในปี 221 ก่อนคริสต์ศักราช ฉินซีฮวงได้รวมจีนเป็นหนึ่งเดียว แต่การปกครองของเขาไม่ได้ครอบคลุมถึงพื้นที่จิ่วฉวน ในช่วงต้นราชวงศ์ฮั่นตะวันตก ภูมิภาคนี้อยู่ภายใต้การปกครองของซยงหนู ในปี 121 ก่อนคริสต์ศักราช แม่ทัพฮั่วฉู่ปิงได้ยึดระเบียงเหอซีคืนมา ทำให้พื้นที่นี้อยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ฮั่น จักรพรรดิอู่ได้ก่อตั้งมณฑลอู่เหวยและจิ่วฉวน และในปี 111 ก่อนคริสต์ศักราช ได้มีการแบ่งมณฑลจางเย่และตุนหวงออกมา ซึ่งรวมกันเรียกว่า "สี่มณฑลเหอซี" ในช่วงราชวงศ์จินตะวันออก พื้นที่นี้อยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์เหลียงก่อน ราชวงศ์ฉินก่อน ราชวงศ์เหลียงตอนปลาย ราชวงศ์เหลียงตะวันตก และราชวงศ์เหลียงเหนือ ตามลำดับ ในปี 400 คริสต์ศักราช หลี่ฮ่าวได้ก่อตั้งราชวงศ์เหลียงตะวันตกโดยมีเมืองหลวงอยู่ที่ตุนหวง ต่อมาได้ย้ายไปที่จิ่วฉวนในปี 405 คริสต์ศักราช
สมัยราชวงศ์สุ่ย-ถัง ถึงราชวงศ์ซ่ง-หยวน
ในปี ค.ศ. 583 ราชวงศ์สุยได้ก่อตั้งค่ายทหารจิ่วฉวนขึ้นภายใต้การปกครองของกานโจว ในปี ค.ศ. 602 ได้เปลี่ยนชื่อเป็นมณฑลซูโจว ซึ่งเป็นที่มาของชื่อซูโจวในสมัยราชวงศ์ถัง ในสมัยนั้นซูโจวปกครองสามอำเภอ หลังจากการกบฏของอันลู่ซาน พื้นที่นี้ก็ตกอยู่ภายใต้การปกครองของชาวทิเบตในปี ค.ศ. 766 และต่อมาก็ตกอยู่ภายใต้การปกครองของกองทัพกุ้ยอี้และระบอบการปกครองของชาวอุยกูร์ ในปี ค.ศ. 1036 กองทัพซีเซี่ยได้ยึดครองซูโจว ในปี ค.ศ. 1226 มองโกลเข้าควบคุม และในปี ค.ศ. 1271 เส้นทางซูโจวได้ถูกก่อตั้งขึ้นในสมัยราชวงศ์หยวน
สมัยหมิง-ชิง
ในปี ค.ศ. 1372 กองทัพหมิงได้ปราบปรามเส้นทางเหอซีและจัดตั้งค่ายทหาร รวมถึงกองทหารรักษาการณ์ซูโจว ในสมัยราชวงศ์ชิง พื้นที่ดังกล่าวได้รับการจัดระเบียบใหม่เป็นมณฑลและอำเภอ ในปี ค.ศ. 1772 ได้มีการจัดตั้งเขตปกครองอันซูขึ้น โดยดูแลมณฑลซูโจวและอันซีที่อยู่ภายใต้การควบคุมโดยตรง
สมัยสาธารณรัฐจีน
ในปี ค.ศ. 1912 เขตปกครองซูโจวและอันซีถูกแทนที่ด้วยเขตปกครองอันซู ในปี ค.ศ. 1936 จิ่วฉวนกลายเป็นที่ตั้งของสำนักงานตรวจราชการที่เจ็ด ซึ่งปกครองเจ็ดอำเภอ
หลังการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน
เมื่อวันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2492 อำเภอจิ่วฉวนได้รับการปลดปล่อยอย่างสันติ สำนักงานตรวจราชการปกครองจิ่วฉวนก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม โดยดูแล 6 อำเภอและเขตการปกครองซูเป่ย ตลอดหลายทศวรรษต่อมา มีการปรับเปลี่ยนเขตแดนหลายครั้ง ในปี พ.ศ. 2491 ได้มีการจัดตั้งเมืองจิ่วฉวนขึ้นเป็นเมืองระดับจังหวัด ในปี พ.ศ. 2512 ได้กลายเป็นจังหวัดจิ่วฉวน เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2545 สภาแห่งรัฐได้อนุมัติการจัดตั้งเมืองจิ่วฉวนขึ้นเป็นเมืองระดับจังหวัดในปัจจุบัน โดยแยกเขตซูโจวออกมาจากเขตจิ่วฉวนเดิมที่เป็นระดับอำเภอ และในปี พ.ศ. 2549 อำเภออันซีได้เปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอกัวโจว
ภูมิศาสตร์กายภาพ
ที่ตั้ง
เมืองจิ่วฉวนตั้งอยู่ทางตะวันตกสุดของระเบียงเหอซี ระหว่างเทือกเขาอัลตุน เทือกเขาฉีเหลียน และเทือกเขามาจงซาน (เป่ยซาน) มีพรมแดนติดกับจางเย่ทางทิศตะวันออก ชิงไห่ทางทิศใต้ ซินเจียงทางทิศตะวันตก และมองโกเลียใน (และบางส่วนของมองโกเลีย) ทางทิศเหนือ เมืองนี้ทอดยาวประมาณ 680 กิโลเมตรจากตะวันออกไปตะวันตก และ 550 กิโลเมตรจากเหนือไปใต้ ครอบคลุมพื้นที่ 192,000 ตารางกิโลเมตร ซึ่งคิดเป็น 42% ของพื้นที่ทั้งหมดของมณฑลกานซู
ภูมิอากาศ
จิ่วฉวนส่วนใหญ่อยู่ในเขตภูมิอากาศแห้งแล้งกึ่งหนาว พื้นที่ทางตะวันตกเป็นภูมิอากาศแห้งแล้งกึ่งอบอุ่น ในขณะที่เทือกเขาฉีเหลียนทางใต้เป็นภูมิอากาศแบบอัลไพน์กึ่งแห้งแล้งถึงกึ่งชื้น อุณหภูมิเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ 8.2 องศาเซลเซียส เดือนกรกฎาคมเป็นเดือนที่ร้อนที่สุดที่ 23.4 องศาเซลเซียส และเดือนมกราคมเป็นเดือนที่หนาวที่สุดที่ −9.3 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสุดขั้วที่บันทึกไว้ ได้แก่ 43.1 องศาเซลเซียส (ตุนหวง กรกฎาคม 2016) และ −37.1 องศาเซลเซียส (หม่าจงซาน ธันวาคม 2002) ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ 81.8 มิลลิเมตร โดยมีตั้งแต่ 44.6 มิลลิเมตรในตุนหวงไปจนถึง 189.3 มิลลิเมตรในซูเป่ย ซึ่งเป็นปริมาณน้ำฝนต่ำที่สุดในมณฑลกานซู อัตราการระเหยเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ 2,100 ถึง 3,300 มิลลิเมตร และแสงแดดเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ 3,215 ชั่วโมง
ภูมิประเทศ
ภูมิประเทศลาดเอียงจากทิศตะวันตกเฉียงใต้ไปยังทิศตะวันออกเฉียงเหนือ แบ่งออกเป็นเขตภูเขาเป่ยซาน ระเบียงเหอซี และเทือกเขาฉีเหลียน จุดที่สูงที่สุดคือยอดเขาหลักของเทือกเขาอัลตุนที่ความสูง 5,808 เมตร ในอำเภออักไซ จุดที่ต่ำที่สุดคือแอ่งจินต้าทางตอนเหนือที่ความสูง 921 เมตร แอ่งระหว่างภูเขาที่สำคัญ ได้แก่ แอ่งทะเลสาบซูกาน แอ่งชิบาวเฉิง และแอ่งป้อมฉางหม่า
อุทกวิทยา
แม่น้ำในเมืองนี้เป็นส่วนหนึ่งของระบบแม่น้ำสามสาย ได้แก่ แม่น้ำซูเล่ แม่น้ำเหยเหอ และทะเลสาบซูกาน ซึ่งทั้งหมดมีต้นกำเนิดมาจากธารน้ำแข็งฉีเหลียนและอัลตุน ปริมาณน้ำไหลบ่ารวมต่อปีประมาณ 3.75 พันล้านลูกบาศก์เมตร เมืองนี้มีอ่างเก็บน้ำขนาดต่างๆ กัน 78 แห่ง โครงการน้ำที่สำคัญ ได้แก่ อ่างเก็บน้ำหงสุ่ยเหอ (ลงทุนรวม 798 ล้านหยวน ประมาณ 110.8 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) และโครงการผันน้ำแบบครบวงจรของแม่น้ำซูเล่ (ลงทุน 210 ล้านหยวน ประมาณ 29.2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)
ภัยพิบัติทางธรรมชาติ
จิ่วฉวนตั้งอยู่ในเขตที่อ่อนไหวต่อสภาพภูมิอากาศและเปราะบางทางระบบนิเวศ ภัยพิบัติทางอุตุนิยมวิทยา ได้แก่ พายุฝน พายุหิมะ คลื่นความหนาวเย็น ลมแรง พายุทราย ภัยแล้ง ลูกเห็บ และน้ำค้างแข็ง ภัยพิบัติทางธรณีวิทยา ได้แก่ หินถล่ม ดินถล่ม และการทรุดตัวของพื้นดิน ในเดือนสิงหาคม 2565 ฝนตกหนักทำให้เกิดน้ำท่วมในอำเภอจินต้า ส่งผลกระทบต่อประชาชน 24,000 คนใน 8 ตำบล ทำลายบ้านเรือน 2,515 หลัง และก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจโดยตรง 283 ล้านหยวน (ประมาณ 39.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)
ทรัพยากรธรรมชาติ
ทรัพยากรน้ำ
ปริมาณน้ำทั้งหมดของเมืองมีปริมาณ 4.103 พันล้านลูกบิดเมตร โดยเป็นน้ำผิวดิน 3.954 พันล้านลูกบิดเมตร และน้ำบาดาลสุทธิ 149 ล้านลูกบิดเมตร ปริมาณน้ำที่สามารถนำมาใช้ได้มีทั้งหมด 3.086 พันล้านลูกบิดเมตร ณ สิ้นปี 2566 ปริมาณน้ำต่อหัวประชากรอยู่ที่ 2,958.7 ลูกบิดเมตร
ทรัพยากรที่ดิน
ข้อมูลปี 2024 ระบุว่า จิ่วฉวนมีพื้นที่เพาะปลูก 460,040 เฮกตาร์ พื้นที่ทุ่งหญ้า 7,724,400 เฮกตาร์ และพื้นที่ป่า 1,159,670 เฮกตาร์ โดยมีสัดส่วนพื้นที่ป่าปกคลุม 5.55%
ทรัพยากรแร่
จิ่วฉวนเป็นเมืองเหมืองแร่สำคัญในมณฑลกานซู มีการค้นพบแร่ธาตุ 97 ชนิด โดย 73 ชนิดมีปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้ว มีการระบุแหล่งแร่ทั้งหมด 415 แห่ง รวมถึงแหล่งแร่โลหะมีค่า 88 แห่ง และแหล่งแร่ที่ไม่ใช่โลหะ 172 แห่ง ทรัพยากรที่สำคัญที่สุดในมณฑล ได้แก่ โครเมียม วานาเดียม ทังสเตน ไนโอเบียม-แทนทาลัม รูบิเดียม สแกนเดียม แอสเบสตอส แอนดาลูไซต์ ไคยาไนต์ แมกนีไซต์ ฟอสฟอรัส กราไฟต์ หินปูน และควอตไซต์ ปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้ว ได้แก่ ถ่านหิน 600 ล้านตัน เหล็ก 220 ล้านตัน กราไฟต์ 1,272 ล้านตัน และทองคำ 155 ตัน
ทรัพยากรชีวภาพ
เมืองนี้มีพืชมีท่อลำเลียงในป่า 565 ชนิด กระจายอยู่ใน 61 วงศ์ โดยมี 10 ชนิดที่ได้รับการคุ้มครองในระดับชาติ นอกจากนี้ยังมีการบันทึกสัตว์ป่าบนบกประมาณ 445 ชนิด กระจายอยู่ใน 68 วงศ์ รวมถึงสัตว์ป่าที่ได้รับการคุ้มครองระดับชาติ 86 ชนิด เช่น เสือดาวหิมะ ลาป่า ม้าปรีวาเลสกี อูฐป่า และนกกระเรียนคอสีดำ และยังมีเขตอนุรักษ์ธรรมชาติและอุทยาน 29 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่ 4.55 ล้านเฮกตาร์ (27.11% ของพื้นที่เมือง)
พลังงานหมุนเวียน
จิ่วฉวนเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์ที่สุดของจีนในด้านทรัพยากรลมและแสงอาทิตย์ โดยได้รับการกำหนดให้เป็นเขตพลังงานลมระดับ 2 และเขตพลังงานแสงอาทิตย์ระดับ 1 ของประเทศ กวาโจวและหยูเหมินเป็นที่รู้จักกันในชื่อ "คลังพลังงานลมโลก" และ "ช่องว่างพลังงานลมโลก" ปริมาณสำรองพลังงานลมตามทฤษฎีอยู่ที่ประมาณ 200 ล้านกิโลวัตต์ โดยสามารถพัฒนาได้ 100 ล้านกิโลวัตต์ ปริมาณสำรองพลังงานแสงอาทิตย์ตามทฤษฎีอยู่ที่ 2 พันล้านกิโลวัตต์ โดยสามารถพัฒนาได้ 1 พันล้านกิโลวัตต์ และมีพื้นที่ของรัฐที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ประมาณ 40,000 ตารางกิโลเมตร ซึ่งสามารถนำมาพัฒนาเป็นพลังงานใหม่ได้
หน่วยงานบริหาร
ณ เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2569 จิ่วฉวนปกครอง 1 เขต 4 อำเภอ และ 2 เมืองระดับอำเภอ ได้แก่ เขตซูโจว เมืองหยูเหมิน เมืองตุนหวง อำเภอจินต้า อำเภอกัวโจว อำเภอปกครองตนเองมองโกลซูเป่ย และอำเภอปกครองตนเองคาซัคอักไซ ที่ทำการเทศบาลตั้งอยู่ที่เลขที่ 29 ถนนฟู่คัง เขตซูโจว
การเมือง
เมืองนี้บริหารงานภายใต้ระบบการเมืองแบบจีนมาตรฐาน ซึ่งประกอบด้วยคณะกรรมการพรรคประจำเทศบาล สภาประชาชน และรัฐบาลประชาชน
ประชากร
ณ สิ้นปี 2025 ประชากรประจำของเมืองจิ่วฉวนมีจำนวน 1.0482 ล้านคน โดยเป็นประชากรในเขตเมือง 725,500 คน (อัตราการเป็นเมือง: 69.21% เพิ่มขึ้น 0.96 จุดเปอร์เซ็นต์) มีจำนวนการเกิด 6,100 คน (อัตราการเกิด: 5.87‰) จำนวนการเสียชีวิต 7,900 คน (อัตราการเสียชีวิต: 7.51‰) และอัตราการลดลงตามธรรมชาติอยู่ที่ −1.64‰
องค์ประกอบทางชาติพันธุ์
เมืองจิ่วฉวนเป็นพื้นที่ที่มีผู้คนหลากหลายเชื้อชาติอาศัยอยู่มาตั้งแต่ในอดีต ณ ปี 2024 มีกลุ่มชาติพันธุ์ชนกลุ่มน้อย 41 กลุ่ม รวมประชากร 64,000 คน อาศัยอยู่ในเมืองนี้ ซึ่งรวมถึงชาวมองโกล ชาวคาซัค ชาวตงเซียง ชาวหุย ชาวทิเบต และชาวหยูกูร์ เมืองนี้มีเขตปกครองตนเองของชนกลุ่มน้อย 2 แห่ง และตำบลของชนกลุ่มน้อย 7 แห่ง เขตปกครองตนเองมองโกลซูเป่ยและเขตปกครองตนเองคาซัคอักไซได้รับการยอมรับให้เป็นพื้นที่สาธิตระดับชาติสำหรับความสามัคคีของชนกลุ่มน้อย
เศรษฐกิจ
ภาพรวม
จิ่วฉวนเป็นเมืองหลักของเขตเศรษฐกิจระเบียงเหอซี และเป็นศูนย์กลางโลจิสติกส์ระดับภูมิภาคที่ได้รับการกำหนดไว้ระดับชาติ อุตสาหกรรมหลัก 4 ประการ ได้แก่ พลังงานใหม่และการผลิตอุปกรณ์ เคมีภัณฑ์สมัยใหม่ การแปรรูปผลิตภัณฑ์แร่ขั้นสูง และอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับนิวเคลียร์ ในปี 2568 ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ของภูมิภาคอยู่ที่ 110.36 พันล้านหยวน (ประมาณ 15.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ) เพิ่มขึ้น 6.3% ในปี 2567 ภาคเกษตรกรรมมีส่วนสนับสนุน 14.83 พันล้านหยวน (2.06 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 7.3%) ภาคอุตสาหกรรม 47.76 พันล้านหยวน (6.63 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 10.3%) และภาคบริการ 41.58 พันล้านหยวน (5.78 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 5.2%) GDP ต่อหัวอยู่ที่ 99,992 หยวน (ประมาณ 13,888 ดอลลาร์สหรัฐ) การลงทุนในสินทรัพย์ถาวรเติบโต 1.6% รายได้สุทธิต่อหัวในเขตเมืองอยู่ที่ 52,554 หยวน (7,300 ดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 5.5%) รายได้สุทธิต่อหัวในเขตชนบทอยู่ที่ 28,895 หยวน (4,013 ดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 5.9%) รายรับจากงบประมาณแผ่นดินอยู่ที่ 7.01 พันล้านหยวน (973 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 8.3%) รายจ่ายจากงบประมาณแผ่นดินอยู่ที่ 23.65 พันล้านหยวน (3.28 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ)
อุตสาหกรรมหลัก
จิ่วฉวนเป็นพื้นที่เกษตรกรรมชลประทานและโอเอซิสที่เป็นเอกลักษณ์ ได้จัดตั้งเขตสาธิตการเกษตรสมัยใหม่ระดับชาติ 2 แห่ง และอุทยานอุตสาหกรรมเมล็ดพันธุ์สมัยใหม่ระดับชาติ ภาคส่วนสำคัญ ได้แก่ การเพาะพันธุ์เมล็ดพันธุ์สมัยใหม่ ผักประสิทธิภาพสูง ป่าไม้เฉพาะทาง และปศุสัตว์สีเขียว มีการสร้างฐานสาธิตการเกษตรในทะเลทรายโกบีมากกว่า 200 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่รวมกว่า 200,000 เฮกตาร์ เมืองนี้เป็นหนึ่งในฐานการเพาะพันธุ์และส่งออกเมล็ดพันธุ์ที่สำคัญที่สุดของจีน โดยการผลิตเมล็ดพันธุ์ดอกไม้และผักคิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 50% ของผลผลิตรวมของประเทศ ในปี 2025 ผลผลิตธัญพืชอยู่ที่ 587,000 ตัน (+1.3%) ฝ้าย 37,000 ตัน (+6.2%) และจำนวนแกะถึง 9.68 ล้านตัว (+5%) ผลผลิตเนื้อสัตว์รวมอยู่ที่ 157,000 ตัน (+7.1%)
อุตสาหกรรมรอง
ระบบอุตสาหกรรมสมัยใหม่ "433" ของเมืองนี้สร้างขึ้นโดยมีอุตสาหกรรมหลัก 4 ประเภท ได้แก่ อุตสาหกรรมดั้งเดิม 3 ประเภท และอุตสาหกรรมเกิดใหม่ 3 ประเภท ในปี 2025 มูลค่าเพิ่มรวมของภาคอุตสาหกรรมอยู่ที่ 42.09 พันล้านหยวน (+8.3%) โดยมูลค่าเพิ่มของอุตสาหกรรมขนาดใหญ่เติบโต 10.2% กำลังการผลิตไฟฟ้าติดตั้งรวมอยู่ที่ 480.42 ล้านกิโลวัตต์ (+18.2%) ซึ่งรวมถึงพลังงานลม 228.3 ล้านกิโลวัตต์ และพลังงานแสงอาทิตย์ 141.35 ล้านกิโลวัตต์ มูลค่าเพิ่มของอุตสาหกรรมการก่อสร้างอยู่ที่ 8.13 พันล้านหยวน (+1.3%)
อุตสาหกรรมบริการ
เมืองจิ่วฉวนกำลังพัฒนาระบบอุตสาหกรรมบริการที่ทันสมัย โดยมุ่งเน้นทั้งบริการผู้ผลิตและบริการผู้บริโภค เขตเศรษฐกิจการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมตุนหวงเป็นโครงการสำคัญ โดยมีโครงการต่างๆ เช่น ศูนย์นิทรรศการดิจิทัลถ้ำโมเกา (ระยะที่ 2) และแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมซวนฉวนจือ ในปี 2568 มูลค่าเพิ่มจากการค้าส่งและค้าปลีกอยู่ที่ 7.48 พันล้านหยวน (+5.5%) ที่พักและอาหาร 2.36 พันล้านหยวน (+8.6%) และการเงิน 5.83 พันล้านหยวน (+10.4%) ยอดขายปลีกสินค้าอุปโภคบริโภครวมอยู่ที่ 37.69 พันล้านหยวน (5.23 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ, +6.7%) การนำเข้าและส่งออกรวมอยู่ที่ 1.49 พันล้านหยวน (207 ล้านดอลลาร์สหรัฐ, −7.9%) เมืองนี้มีนักท่องเที่ยว 72.637 ล้านคน (+21%) สร้างรายได้จากการท่องเที่ยว 64.37 พันล้านหยวน (8.94 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ, +29.4%)
เขตเศรษฐกิจ
เมืองจิ่วฉวนมีเขตพัฒนาเศรษฐกิจระดับจังหวัดขึ้นไป 4 แห่ง และเขตพัฒนาเศรษฐกิจระดับเทศบาล 3 แห่ง โดยมีสถานประกอบการอุตสาหกรรมเกือบ 4,000 แห่ง (387 แห่งเป็นขนาดกลางและขนาดใหญ่) เขตพัฒนาเศรษฐกิจและเทคโนโลยีจิ่วฉวน ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี 2543 และได้รับการปรับปรุงในปี 2549 ครอบคลุมพื้นที่ 102.1 ตารางกิโลเมตรใน 3 นิคมอุตสาหกรรม และเป็นฐานการผลิตอุปกรณ์พลังงานลมบนบกที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ ในปี 2565 เขตพัฒนาเศรษฐกิจของเมืองสร้างผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) มูลค่า 22.32 พันล้านหยวน คิดเป็น 26.54% ของเศรษฐกิจโดยรวมของเมือง จิ่วฉวนยังเป็นที่ตั้งของศูนย์ปล่อยดาวเทียมจิ่วฉวน (เมืองการบินและอวกาศตงเฟิง) ซึ่งเป็นศูนย์ปล่อยจรวดสำหรับการบินอวกาศที่มีมนุษย์ควบคุมแห่งแรก ใหญ่ที่สุด และ (ณ ปี 2569) แห่งเดียวในประเทศจีน ซึ่งสะท้อนถึงจิตวิญญาณของ "ระเบิดสองลูก ดาวเทียมหนึ่งดวง" และการบินอวกาศที่มีมนุษย์ควบคุม
บริการสังคม
การศึกษา
ในปี 2025 วิทยาลัยจิ่วฉวนมีนักศึกษาในระดับอุดมศึกษา 13,571 คน นักศึกษาระดับมัธยมปลาย 23,676 คน นักศึกษาระดับมัธยมต้น 29,935 คน และนักศึกษาระดับประถมศึกษา 63,503 คน อัตราการคงอยู่ในการศึกษาภาคบังคับ 9 ปีอยู่ที่ 99.8% และอัตราการเข้าเรียนระดับมัธยมปลายรวมอยู่ที่ 97.03% วิทยาลัยอาชีวศึกษาจิ่วฉวน ก่อตั้งขึ้นในปี 2544 เป็นสถาบันอาชีวศึกษาระดับสูงของประเทศ
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ในปี 2025 มีการจดทะเบียนผลงานทางวิทยาศาสตร์ 306 รายการ โดยมีการออกสิทธิบัตร 943 ฉบับ (สิ่งประดิษฐ์ 125 รายการ) และมีการลงนามในสัญญาด้านเทคโนโลยีรวมมูลค่า 65.4 พันล้านหยวน เพิ่มขึ้น 6.8%
วัฒนธรรม
ณ สิ้นปี 2025 เมืองนี้มีศูนย์วัฒนธรรม 8 แห่ง พิพิธภัณฑ์และอนุสรณ์สถาน 35 แห่ง ห้องสมุดสาธารณะ 8 แห่ง (1.237 ล้านเล่ม) และเครือข่ายการออกอากาศที่ครอบคลุม พิพิธภัณฑ์เทศบาลจิ่วฉวน ซึ่งเปิดในเดือนธันวาคม 2015 เป็นพิพิธภัณฑ์ระดับสองของประเทศ ครอบคลุมพื้นที่ 17,400 ตารางเมตร
การดูแลสุขภาพ
เมืองนี้มีสถานพยาบาล 994 แห่ง รวมถึงโรงพยาบาล 38 แห่ง และสถานพยาบาลระดับรากหญ้า 939 แห่ง มีบุคลากรทางการแพทย์ 11,430 คน และเตียงผู้ป่วย 8,651 เตียง โรงพยาบาลประชาชนจิ่วฉวน ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี 1951 เป็นโรงพยาบาลระดับ 3-A ที่ครอบคลุมครบวงจรแห่งเดียวในภูมิภาคนี้
ประกันสังคม
ณ สิ้นปี 2568 มีผู้เข้าร่วมโครงการประกันบำนาญพื้นฐานสำหรับพนักงานในเมือง 239,600 คน โครงการบำนาญสำหรับผู้อยู่อาศัยในเมืองและชนบท 440,200 คน และโครงการประกันสุขภาพพื้นฐาน 944,100 คน นอกจากนี้ เมืองยังมีสถานบริการดูแลผู้สูงอายุที่บ้านและในชุมชนจำนวน 477 แห่ง
การปกป้องสิ่งแวดล้อม
ในปี 2025 เมืองจิ่วฉวนมีวันที่มีคุณภาพอากาศดี 304 วัน (อัตราการปฏิบัติตามมาตรฐาน 90.4%) คุณภาพน้ำดื่มและน้ำผิวดินเป็นไปตามมาตรฐาน 100% อัตราการบำบัดน้ำเสียในเขตเมืองอยู่ที่ 99.49% และอัตราการกำจัดขยะที่ไม่เป็นอันตรายอยู่ที่ 100% อัตราส่วนพื้นที่สีเขียวในเขตเมืองอยู่ที่ 37.9% โดยมีพื้นที่สวนสาธารณะสีเขียวต่อหัวประชากร 22.68 ตารางเมตร
การขนส่ง
ภาพรวม
เมืองจิ่วฉวนเป็นศูนย์กลางการคมนาคมขนส่งที่สำคัญมาโดยตลอด ทางรถไฟความเร็วสูงหลานโจว-ซินเจียง ทางด่วนปักกิ่ง-ซินเจียง ทางด่วนเหลียนหยุนกัง-ฮอร์กอส และเส้นทางคมนาคมหลักอื่นๆ ตัดผ่านเมืองนี้ บริการทางอากาศเชื่อมต่อกับเมืองสำคัญกว่า 30 เมือง ผ่านสนามบินตุนหวงโมเกาและสนามบินเจียหยูกวน-จิ่วฉวน ในปี 2025 ปริมาณสินค้าทางบกอยู่ที่ 40 ล้านตัน (+0.4%) ปริมาณผู้โดยสาร 25.76 ล้านคน (−4.7%) ระยะทางทางหลวงรวม 17,948 กิโลเมตร รวมถึงทางด่วน 982.9 กิโลเมตร จำนวนรถยนต์ส่วนบุคคลอยู่ที่ 305,000 คัน (+5.1%)
ทางหลวง
เมืองนี้ได้สร้างเครือข่ายถนนที่ครอบคลุม โดยมีทางด่วนเป็นแกนหลัก ทางหลวงแห่งชาติและทางหลวงจังหวัดเป็นเส้นทางเชื่อมต่อ และถนนในชนบทเป็นฐานราก ทุกอำเภอเชื่อมต่อกันด้วยทางด่วน และหมู่บ้านในเขตการปกครองทุกแห่งมีถนนลาดยางเข้าถึงได้ 100% ณ สิ้นปี 2024 ระยะทางรวมของทางหลวงอยู่ที่ 17,832 กิโลเมตร
ทางรถไฟ
ทางรถไฟหลานโจว-ซินเจียงและทางรถไฟตุนหวงตัดผ่านเมืองจิ่วฉวน ในเดือนธันวาคม 2021 ทางรถไฟจิ่วฉวน-เอ๋อจี้แบนเนอร์ได้เปิดให้บริการ เชื่อมต่อทุกอำเภอด้วยทางรถไฟ สถานีตุนหวงเริ่มให้บริการรถไฟความเร็วสูงในปี 2019
การบิน
สนามบินเจียหยูกวน-จิ่วฉวน ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากเจียหยูกวนประมาณ 13 กิโลเมตร และห่างจากจิ่วฉวน 27 กิโลเมตร มีผู้โดยสารใช้บริการมากถึง 701,500 คนในปี 2024 ซึ่งเป็นสถิติสูงสุด ส่วนสนามบินนานาชาติตุนหวงโมเกา เปิดให้บริการในปี 1982 เชื่อมต่อตุนหวงกับเมืองสำคัญ 14 เมืองของจีน และทำหน้าที่เป็นสนามบินสำรองหลักสำหรับสนามบินนานาชาติอุรุมฉี
ระบบขนส่งสาธารณะ
ณ ปี 2023 เมืองจิ่วฉวนมีเส้นทางรถโดยสารประจำทาง 23 เส้นทาง โดยมีระยะทางรวม 183.24 กิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่เมืองเก่า 95.28% และเมืองใหม่ 88.27% และมีป้ายรถเมล์ในระยะ 500 เมตร 97.3% เมืองนี้ได้พัฒนาการบูรณาการระบบขนส่งสาธารณะไปยังชนบท โดยเปลี่ยนรถโดยสารประจำทางในชนบท 138 คันมาเป็นรถโดยสาร และจัดตั้งเส้นทางนำร่อง 19 เส้นทาง ส่งผลให้อัตราการเข้าถึงระบบขนส่งสาธารณะในชนบทอยู่ที่ 65.89%
ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม
ภาพรวม
จิ่วฉวนเป็นแหล่งกำเนิดของศิลปะตุนหวงและเป็นบ้านเกิดของ "บุรุษเหล็ก" หวังจินซี ที่นี่ได้บ่มเพาะ "จิตวิญญาณบุรุษเหล็ก" "จิตวิญญาณการบินอวกาศที่มีมนุษย์ควบคุม" และ "จิตวิญญาณโมเกา" ซึ่งเป็นจุดบรรจบกันของวัฒนธรรมเส้นทางสายไหม วัฒนธรรมกำแพงเมืองจีน วัฒนธรรมชายแดน วัฒนธรรมชนเผ่า และวัฒนธรรมแดง
ภาษา
ภาษาถิ่นจิ่วฉวนอยู่ในกลุ่มย่อยเหอซีของภาษาจีนกลางหลานหยิน ภายในตระกูลภาษาจีนกลางตะวันตกเฉียงเหนือ มีความคล้ายคลึงกับภาษาจีนกลางมาตรฐานโดยทั่วไป แต่มีความแตกต่างที่เห็นได้ชัดในด้านคำศัพท์และรูปแบบวรรณยุกต์ โดยมีเพียงสามวรรณยุกต์ ในขณะที่ภาษาจีนกลางมีสี่วรรณยุกต์
ศาสนา
ศาสนาหลักทั้งห้า ได้แก่ พุทธศาสนา ลัทธิเต๋า อิสลาม คาทอลิก และโปรเตสแตนต์ ล้วนมีการปฏิบัติกันในเมืองจิ่วฉวน ณ ปี 2017 เมืองนี้มีสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาที่ได้รับอนุญาต 101 แห่ง และมีนักบวช 167 คน พุทธศาสนาเข้ามาในพื้นที่นี้เร็วกว่าภาคกลางของจีน โดยมีพระสงฆ์จากอาณาจักรในเอเชียกลางเดินทางผ่านจิ่วฉวนเพื่อไปยังเมืองหลวง ลัทธิเต๋าเข้ามาในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ศาสนาอิสลามแพร่กระจายไปยังภูมิภาคเหอซีหลังยุคราชวงศ์ถัง-ซ่ง โดยผู้อพยพชาวคาซัคนำศาสนานี้มาสู่เมืองอักไซในช่วงทศวรรษ 1930
มรดกทางวัฒนธรรม
ณ ปี 2023 เมืองจิ่วฉวนมีแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้จำนวน 1,393 แห่ง รวมถึงแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมโลก 5 แห่ง (ถ้ำโมเกา กำแพงเมืองจีนสมัยฮั่น เมืองซูหยาง ซวนฉวนจือ และด่านหยูเหมิน) หน่วยงานคุ้มครองสำคัญระดับชาติ 22 แห่ง และหน่วยงานระดับจังหวัด 65 แห่ง นอกจากนี้ เมืองจิ่วฉวนยังมีมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ระดับชาติ 6 รายการ (รวมถึงการแกะสลักถ้วยเรืองแสง ม้วนหนังสือล้ำค่าเหอซี และงิ้วพื้นบ้านตุนหวง) ระดับจังหวัด 45 รายการ ระดับเทศบาล 403 รายการ และระดับอำเภอ 662 รายการ
หมู่บ้านดั้งเดิม
ณ ปี 2024 จิ่วฉวนมีหมู่บ้านดั้งเดิมระดับชาติ 5 แห่ง ได้แก่ หมู่บ้านปู้จื่อ ในเมืองซู่หยาง (อำเภอกัวโจว) และหมู่บ้านตงฉู่ หมู่บ้านเทียเหริน หมู่บ้านเจ๋อหู และหมู่บ้านซุยเซีย ในเมืองหยูเหมิน หมู่บ้านเหล่านี้ยังคงอนุรักษ์สถาปัตยกรรมชนบทแบบดั้งเดิมและภูมิทัศน์ทางวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของระเบียงเหอซีไว้
สถานที่ท่องเที่ยวที่สวยงาม
จิ่วฉวนเป็นเมืองท่องเที่ยวดีเด่นระดับชาติและเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางการท่องเที่ยวที่มีอิทธิพลระดับนานาชาติมากที่สุดในภาคตะวันตกของจีน ณ กลางปี 2024 เมืองนี้มีสถานที่ท่องเที่ยวระดับ A จำนวน 54 แห่ง ประกอบด้วย ระดับ 5A 1 แห่ง (ภูเขาหมิงซาตุนหวงและทะเลสาบพระจันทร์เสี้ยว) ระดับ 4A 16 แห่ง ระดับ 3A 35 แห่ง ระดับ 2A 1 แห่ง และระดับ 1A 1 แห่ง ภูมิประเทศของภูมิภาคนี้ประกอบด้วยเทือกเขา ทะเลทรายโกบีอันกว้างใหญ่ และแอ่งที่เชื่อมต่อกันก่อให้เกิดทัศนียภาพทางตะวันตกเฉียงเหนือที่โดดเด่น
การแลกเปลี่ยนภายนอก
เมื่อวันที่ 27 เมษายน 2559 เมืองจิ่วฉวนได้สถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องกับเมืองหยางเจียง มณฑลกวางตุ้ง
บุคคลสำคัญ
ศิลปะการต่อสู้จิ่วฉวนได้ผลิตบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์และร่วมสมัยมากมาย รวมถึงหวังจินซี ("บุรุษเหล็ก" และแบบอย่างคนงานแห่งบ่อน้ำมันต้าชิง) และบุคคลสำคัญทางวัฒนธรรม การทหาร และการเมืองต่างๆ ตลอดประวัติศาสตร์อันยาวนาน
เกียรตินิยมระดับสูง
เมืองจิ่วฉวนได้รับรางวัลเมืองต้นแบบระดับชาติที่ได้รับการสนับสนุนสองด้าน รางวัลเมืองแบรนด์ระดับจังหวัด 100 อันดับแรก และได้รับการแต่งตั้งให้เป็นหนึ่งในเมืองนำร่องกลุ่มแรกของจีนสำหรับการลดมลพิษและการสร้างนวัตกรรมคาร์บอนแบบร่วมมือกัน
ข้อมูลการเดินทางอาจมีการเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจสอบเวลาเปิดทำการ การสำรองที่นั่ง และข้อกำหนดในการเข้าประเทศก่อนเดินทาง




พูดคุยเรื่องเที่ยว
เริ่มต้นบทสนทนาด้วยเคล็ดลับที่เป็นประโยชน์หรือคำถาม