Podróż do Chin po swojemu
Odkryj mapę
Cel podróży / Szanghaj

Szanghaj

SzanghajRozdział pierwszy: Profil miastaSzanghaj – miasto, którego nazwa sama przywołuje na myśl połączenie Wschodu i Zachodu, tradycji i nowoczesności – leży w środkowej części wschodniego wybrzeża Chin, na wiodącym krańcu delty rzeki Jangcy. Zwrócone jest w stronę

Szanghaj

Szanghaj

Rozdział pierwszy: Profil miasta

Szanghaj – miasto, którego sama nazwa przywołuje na myśl połączenie Wschodu i Zachodu, tradycji i nowoczesności – leży w połowie wschodniego wybrzeża Chin, na wiodącym krańcu delty rzeki Jangcy. Od wschodu graniczy z rozległym Morzem Wschodniochińskim, od południa z Zatoką Hangzhou, od zachodu graniczy z prowincjami Jiangsu i Zhejiang, a od północy sięga ujścia rzeki Jangcy. Ten teren, budowany przez dziesięć tysiącleci przez muł niesiony przez Jangcy, jest klasyczną równiną aluwialną – niską i płaską, o średniej wysokości zaledwie około czterech metrów, a jej najwyższym punktem jest Dajinshan, wznoszący się zaledwie sto metrów nad poziomem morza. Woda jest duszą miasta: rzeka Huangpu wije się przez nie niczym łuk, dzieląc Szanghaj na Puxi (na zachód od rzeki) i Pudong (na wschód), zanim wpadnie do Jangcy. Rzeka Suzhou (Wusong) wije się niczym łagodna wstęga z zachodu na wschód, łącząc się z Huangpu, i od wieków podtrzymuje życie nadrzeczne. U ujścia Jangcy, wyspa Chongming – trzecia co do wielkości wyspa Chin – jest najmłodszym lądem Szanghaju, wciąż powoli się rozrastającym i pełniącym funkcję naturalnych zielonych płuc i ekologicznej osłony dla tego megamiasta.

Szanghaj zajmuje powierzchnię 6340,5 km² i liczy ponad 24,8 miliona mieszkańców, co czyni go najludniejszym miastem Chin i jednym z największych obszarów metropolitalnych na świecie. Jako jedna z czterech gmin bezpośrednio podległych rządowi centralnemu Chińskiej Republiki Ludowej, zajmuje niezastąpioną pozycję w strategii narodowej: zatwierdzony przez Radę Państwa plan generalny definiuje jego funkcje jako „międzynarodowe centrum gospodarki, finansów, handlu, żeglugi oraz innowacji naukowych i technologicznych”. Ta pozycja odzwierciedla zdumiewającą transformację miasta z małej wioski rybackiej w globalną metropolię na zachodnim brzegu Pacyfiku.

Przydomki Szanghaju są wielowarstwowe jak jego historia, a każdy z nich niesie ze sobą własną opowieść. Najbardziej znany, „Shencheng” (Miasto Shen), wywodzi się z legendy o lordzie Chunshen, Huang Xie, z okresu Walczących Królestw – podobno pogłębił on rzekę Huangpu (stąd jej alternatywna nazwa, rzeka Chunshen), od której miasto wzięło swoją starożytną nazwę. Sama nazwa „Szanghaj” pochodzi od systemów wodnych dynastii Song: „Szanghaj Pu”, dopływ rzeki Wusong, był ruchliwym kotwicowiskiem dla statków handlowych. W epoce Xianchun z dynastii Południowej Song oficjalnie założono miasto Szanghaj, a w 29. roku ery Zhiyuan z dynastii Yuan (1292 r. n.e.) utworzono powiat Szanghaj – stąd też nazwa została utrwalona. Po tym, jak miasto zostało otwarte jako port traktatowy w czasach nowożytnych, równiny pływowe wzdłuż obu brzegów Huangpu stały się znane jako „Szanghajski Bund” (Szanghajski Tan), termin, który później stał się symbolem przygody, możliwości i olśniewającego, światowego życia. Urzekająca i pełna wyobraźni przydomek „Modu” (Magiczne Miasto) pojawił się w powieści „Mato” japońskiego pisarza Muramatsu Shōfū z 1924 roku. W jego ujęciu miasto było dziwaczną mozaiką zagranicznych koncesji i chińskich dzielnic, a jego magiczny urok nigdy nie przeminął; dzisiejsza młodzież nadal z czułością używa słowa „Modu”, aby uchwycić fantazję, magnetyzm i nieustannie zmieniającą się dynamikę Szanghaju.

Rozdział drugi: Ewolucja historyczna

Nowoczesność Szanghaju często przyćmiewa jego głębokie historyczne korzenie. Znaleziska archeologiczne wskazują, że już 6000 lat temu w zachodniej części dzisiejszego Szanghaju kwitły osady neolityczne, takie jak kultura Songze, gdzie pierwsi mieszkańcy zajmowali się uprawą ryżu i rybołówstwem. W dziesiątym roku panowania dynastii Tang (751 r. n.e.) na terenie dzisiejszego dystryktu Songjiang utworzono powiat Huating – pierwszą stabilną jednostkę administracyjną w tym regionie. Prawdziwy początek historii Szanghaju nastąpił w okresie Południowego Song. Wraz z zamuleniem rzeki Wusong, centrum handlowe przeniosło się do jej dopływu, rzeki Szanghaj Pu, a w 1267 roku (Xianchun 3) założono miasto Szanghaj. W 1292 roku dwór Yuan oficjalnie ustanowił powiat Szanghaj, który jest powszechnie uważany za punkt wyjścia formalnej historii miasta. W tamtym czasie było to niewiele więcej niż miasto portowe z biurem handlu morskiego, ale już wtedy kształtowała się jego otwarta, morska postawa.

W 1843 roku traktat nankiński, kończący pierwszą wojnę opiumową, skierował Szanghaj na zupełnie inną ścieżkę – otwarcie portów traktatowych. Wielka Brytania, Francja, Stany Zjednoczone i inne kraje sukcesywnie udzielały sobie koncesji, przekształcając terytorium Chin w „państwa w państwie”. Koncesje te przyniosły zachodnią administrację miejską, systemy prawne, ramy handlowe i nowoczesną cywilizację, a Szanghaj szybko przekształcił się ze stolicy powiatu w najbogatszy port handlowy na Dalekim Wschodzie. W 1865 roku powstał tu Arsenał Jiangnan, który stał się kolebką nowoczesnego chińskiego przemysłu. Wzdłuż Bundu wznosiły się budynki w stylu zachodnim, na ulicy Nankińskiej pojawiły się światła elektryczne, a ulicami rozbrzmiewał stukot tramwajów. W latach 30. XX wieku Szanghaj był najważniejszym miastem na Dalekim Wschodzie, okrzykniętym „Paryżem Wschodu”. Jednak pod tą błyszczącą powierzchnią kryła się silna polaryzacja: był to raj dla poszukiwaczy przygód, miejsce narodzin zarówno kapitału narodowego, jak i klasy robotniczej, a także kolebka Komunistycznej Partii Chin – w 1921 r. w domu przy Shikumen Lane, przy obecnej ulicy Xingye 76, odbył się potajemnie jej Pierwszy Kongres Narodowy.

Po powstaniu Chińskiej Republiki Ludowej w 1949 roku rola Szanghaju uległa zasadniczej zmianie. Koncesje zostały odzyskane, a państwo wyznaczyło Szanghaj jako swoją największą bazę przemysłową. Tekstylia, maszyny, chemikalia i stal stały się podstawą nowej gospodarki Chin. Zegarki marki Shanghai, rowery Forever i maszyny do szycia Butterfly stały się symbolami dumy dla całego pokolenia. Po reformach i otwarciu, południowe specjalne strefy ekonomiczne przejęły inicjatywę, a Szanghaj przez pewien czas zmagał się z lękiem bycia „tylną strażą”. Dopiero w 1990 roku Komitet Centralny Komunistycznej Partii i Rada Państwa ogłosiły rozwój i otwarcie Pudongu – ten „atrap” ożywił ambicje Szanghaju. Lujiazui, niegdyś dzielnice rolnicze i magazynowe, przekształciły się w panoramę pełną globalnych instytucji finansowych, a Szanghaj ponownie wkroczył na światową scenę. Dziś, dążąc do budowy „pięciu centrów”, z nałożonymi na nie strategiami narodowymi, takimi jak Specjalny Obszar Pilotażowej Strefy Wolnego Handlu Lingang i Międzynarodowy Otwarty Hub Hongqiao, Szanghaj jest nie tylko chińskim Szanghajem, ale także węzłem w globalnej sieci miejskiej, któremu powierzono organizację krajowych wydarzeń dyplomatycznych, takich jak Międzynarodowe Targi Importu Chin (China International Import Expo). Ślady historii rozsiane są po mieście niczym strony książki: galeria architektury międzynarodowej Bundu jest świadkiem wzlotu i upadku ery koncesji; miejsce Pierwszego Kongresu Komunistycznej Partii Chin przy ulicy Xingye 76 oddaje ślady założycieli; a Pawilon Jeziora Środkowego i Most Dziewięciu Zakrętów w Ogrodzie Yu ucieleśniają wyrafinowaną elegancję Jiangnan sprzed czterech wieków.

Rozdział trzeci: Esencja kulturowa

Kultura Szanghaju wymyka się jednej etykietce; jest raczej jak rzeka, która nieustannie wchłania setki strumieni, rodząc poprzez fuzję charakterystyczny charakter „stylu szanghajskiego” (Haipai). Język jest najbardziej bezpośrednim nośnikiem. Dialekt szanghajski należy do podgrupy Su-Hu-Jia rodziny dialektów Taihu Wu – jest to najbardziej żywy, codzienny głos miasta. Zachowuje archaiczne słowa z języka Wu, takie jak nong (ty), ala (my) i bexiang (bawić się), a jednocześnie wykazuje niezwykłą otwartość na zapożyczenia obce: shafa (sofa), shuimenting (cement), sideke (kij) – te transliteracje były niegdyś modnymi znakami nowoczesności w ustach mieszkańców. Standardowy dialekt miejski centrum miasta subtelnie różni się wymową i słownictwem od lokalnych dialektów z Jiading, Chongming i innych okolic, tworząc delikatną mozaikę językową. Obecnie, mimo że język mandaryński jest powszechnie promowany, coraz większą uwagę poświęca się ochronie i rozpowszechnianiu lokalnego dialektu.

Tradycje ludowe stanowią część korzeni miasta. W Nowy Rok Festiwal Latarni w Świątyni Boga Starego Miasta przyciąga tłumy setkami świateł i przedstawieniami teatralnymi – karnawał trwający od wieków. Wiosną, Jarmark w Świątyni Longhua, a jesienią Festiwal Osmantusa, nawiązują do słonecznych wspomnień epoki rolnictwa. Zwyczaje życia w domach przy uliczkach Shikumen tworzą unikalną kulturę mieszkaniową, półprywatną, półpubliczną relację sąsiedzką: ciocie sortują warzywa na dziedzińcu, wujkowie grają w szachy przy wejściu na uliczkę, aromat smażonych paluszków unoszący się w wąskich przejściach – to intymne, a zarazem zharmonizowane życie wspólnotowe kształtowało charakter mieszkańców Szanghaju. Jeśli chodzi o wiarę, obok bujnego kadzidła w buddyjskich świątyniach, takich jak Jing'an, Longhua i Nefrytowy Budda, w taoistycznej Świątyni Boga Miasta czczone jest bóstwo opiekuńcze miasta, a katedra Xujiahui, Kościół Świętej Trójcy i wiele innych miejsc religijnych odzwierciedla wzorzec pluralistycznego współistnienia.

Szkoły artystyczne Haipai ukazują nieograniczoną kreatywność miasta. Po otwarciu portu, szanghajska szkoła malarstwa i kaligrafii – reprezentowana przez Zhao Zhiqiana i Wu Changshuo – wniosła ciężar epigrafiki pieczęciowej do malarstwa tuszem, wykorzystując wyraziste kolory i popularne tematy, aby odnowić tradycyjną sztukę literacką. Lokalna forma operowa, Huju (opera szanghajska), wyewoluowała z lokalnych ballad Tanhuang i w swoim łagodnym szanghajskim dialekcie przedstawia opowieści o radości i smutku, takie jak „Luohan Qian” i „Burza z piorunami”. Komiczne szkice (dramat Huaji) chłoną shuochang (opowiadanie historii i śpiew), dialogi i inne sztuki performatywne, wykorzystując dowcipne dialekty i aktualną, lecz celną satyrę – nazywane są „śmiejącą się szanghajską szkołą nauki”. W sztuce dekoracyjnej haft Gu z Ogrodu Luxiang wykorzystuje malarstwo jako podstawę haftu, rozdzielając nici cieńsze niż ludzki włos; Rzeźbiący bambus artyści z Jiading posługują się nożem jak pędzlem, aby wyrazić literacką elegancję; a obrazy chłopów z Jinshan przedstawiają tętniące życiem życie wiosek Jiangnan w nasyconych, podstawowych kolorach.

Te żywe tradycje są systematycznie chronione. Szanghaj szczyci się obecnie licznymi niematerialnymi obiektami dziedzictwa kulturowego o randze narodowej, takimi jak opera Huju, dramat Huaji, Duojiao (monolog komiczny), haft Gu, rzeźba w bambusie w stylu Jiading, szanghajski haft wełniany, Jiangnan sizhu (muzyka instrumentalna z jedwabiu i bambusa), techniki budowy uliczek Shikumen oraz Jarmark Latarni w Ogrodzie Yu. Nie są to muzealne okazy, lecz żywe organizmy, które wciąż tętnią życiem na scenach, w warsztatach i na festiwalach. Wejdź do starej herbaciarni, a usłyszysz Jiangnan sizhu – melodie fletu, xiao i erhu płynące niczym woda – i jest to najbardziej subtelna, a zarazem trwała kontynuacja kultury Haipai.

Rozdział czwarty: Architektura i krajobraz miejski

Miejski krajobraz Szanghaju to trójwymiarowa historia architektury, w której tekstury z różnych epok nakładają się na siebie, tworząc dramatycznie napięte napięcie wizualne. Najstarszą warstwą jest fundament Jiangnan. Typową tradycyjną architekturę można zobaczyć w Ogrodzie Yu na Starym Mieście – ten prywatny ogród z epoki Ming wykorzystuje skalniaki, pawilony wodne, werandy i ściany w kształcie smoka, aby stworzyć nieskończoną różnorodność przestrzenną na niewielkim obszarze, ucieleśniając ideał „miejskiego lasu”. W starożytnych miastach wodnych rozsianych po Qingpu, Jiading i innych dzielnicach, domy o białych ścianach i czarnych dachówkach, z małymi mostkami i płynącymi strumieniami, towarzyszą rzece, reprezentując życie Szanghaju sprzed epoki Jiangnan. Jednak formą, która naprawdę definiuje architekturę domową Szanghaju, jest współczesny Shikumen. Ta unikalna hybryda łączy w sobie trójdzielny układ domów ludowych Jiangnan z europejską zabudową szeregową – rozpoznawalną po kamiennych ramach bram, czarnych lakierowanych drzwiach z litego drewna i mosiężnych kołatkach – jednocześnie zachowując tradycyjne przestrzenie, takie jak dziedziniec, hol główny i pomieszczenia boczne. Dziesiątki tysięcy uliczek shikumen tworzą kapilary miasta, niosąc ze sobą stulecie codziennych radości i smutków mieszkańców Szanghaju. Dziś dzielnice takie jak Xintiandi, Sinan Mansions i Jianye Li chronią struktury shikumen, wprowadzając nowe funkcje miejskie i służą jako żywe punkty wejścia do odczytywania architektonicznego DNA miasta.

W ciągu prawie stu lat po otwarciu w 1843 roku, fala zachodnich idei architektonicznych nadała Szanghajowi reputację „Wystawy Architektury Międzynarodowej”. Bund to kilometrowy łuk, który gromadzi bogactwo stylów, od neoklasycyzmu po art déco. Dawny budynek HSBC (obecnie Bank Rozwoju Pudong) emanuje imperialnym majestatem dzięki kopułowym malowidłom ściennym i kolosalnym kolumnom jońskim; wysoka wieża zegarowa Urzędu Celnego wybija kuranty „East Is Red”, a od 1927 roku jest zegarem na Huangpu. Zielony dach hotelu Peace w kształcie piramidy był niegdyś symbolem dalekowschodniego luksusu. Za Bundem, rozciągającym się na teren dawnej Koncesji Francuskiej, budynki takie jak Wukang Mansion i Normandie Apartments – dzieła architektów takich jak László Hudec – prezentują eleganckie połączenie art déco i klasycyzmu. Park Hotel, niegdyś znany jako „najwyższy budynek Dalekiego Wschodu”, miał 83,8 metrów wysokości po ukończeniu budowy w 1934 roku i przez pół wieku utrzymywał się na szczycie szczytu wysokości w mieście.

Po decyzji z 1990 roku o zabudowie Pudongu, panorama Szanghaju uległa całkowitej przebudowie. Lujiazui skupia obecnie takie zabytki, jak wieża radiowo-telewizyjna Oriental Pearl, wieża Jin Mao, Shanghai World Financial Center i Shanghai Tower – z ich rozpoznawalnymi sylwetkami („perły spadające na jadeitową tacę”, „pagoda”, „otwieracz do butelek”, „spiralny wzlot”), pnącymi się ku niebu, symbolizującymi nieustającą ambicję miasta. Dziś Szanghaj przystąpił do renowacji swojego nabrzeża: całe 45-kilometrowe nabrzeże rzeki Huangpu, od mostu Yangpu do mostu Xupu, zostało otwarte – dawne fabryki, magazyny i doki przekształcono w parki, galerie sztuki i bieżnie, pozwalając mieszkańcom cieszyć się majestatycznymi widokami na ich macierzystą rzekę. Renowacja zatoki Suzhou i połączenie jej brzegów przywróciły łagodny urok wewnętrznej arterii wodnej miasta. Kultowe dzielnice, takie jak historyczno-kulturalna dzielnica Hengshan‑Fuxing Road, gdzie stare wille pod platanami sąsiadują z nowymi butikami, są przykładem symbiozy tej różnorodnej tkanki miejskiej.

Rozdział piąty: Kultura kulinarna

Na szanghajskim stole króluje idea fuzji i wyrafinowania. Lokalna kuchnia Benbang stanowi trzon kultury kulinarnej miasta. Zakorzeniona w tradycyjnych, wiejskich smakach regionu, przejęła cechy kuchni sąsiednich – Anhui, Jiangsu, Wuxi i Ningbo – i stopniowo wypracowała swój własny, charakterystyczny smak: „bogato naoliwiony, z ciemnym sosem, łagodny i wytrawny, słony z nutą słodyczy”. Ta charakterystyczna osobowość nosi w sobie ślady życia – pierwsi dokerzy i mieszkańcy miast, pracujący ciężko i w wilgotnym klimacie, potrzebowali bogato naoliwionych, intensywnie kolorowych i bogatych w cukier potraw, aby ukoić ciało. Jednak Szanghajczycy, z ich niezwykłą dbałością o szczegóły, wynieśli te pozornie surowe zasady do rangi sztuki.

Klasyczne dania Benbangu często wykazują talent do przekształcania zwyczajności w coś wzniosłego. Krewetki w oleju – żywe krewetki rzeczne szybko smażone w głębokim tłuszczu, a następnie obtaczane w sosie sojowo-cukrowym – zapewniają chrupiące skorupki i delikatne mięso, idealną słodko-słoną równowagę, która jest ostatecznym testem kontroli temperatury. Caotou quanzi (duszone jelita wieprzowe z koniczyną) łączy w jednym garnku bogactwo tłuszczu i świeżą zieleń. Yanduxian („sól w solance i świeżo” – gulasz) – sama nazwa jest pełna akcji: „yan” oznacza wędzone mięso, „du” to dialekt szanghajski oznaczający powolne gotowanie na wolnym ogniu, a „xian” odnosi się do świeżej wieprzowiny i wiosennych pędów bambusa. Ta mlecznobiała zupa, gotowana w glinianym garnku, to nieodłączny wiosenny rytuał dla rodzin, łączący w jednej misce wytrawne, aromatyczne i świeże smaki. Xiangyou shanhu (pasta z węgorza w skwierczącym oleju) – gdy smażony, rozdrobniony węgorz trafia na stół, kelner nalewa na niego chochlę gorącego oleju na oczach gości, a skwierczenie natychmiast uwalnia aromaty siekanego czosnku, dymki i pieprzu. Nie sposób pominąć też wieprzowiny duszonej na czerwono – metoda Benbang wykorzystuje karmelizowany cukier do duszenia boczku wieprzowego, aż stanie się błyszczący, półprzezroczysty i rozpłynie się w ustach, z lepką skórką i bogatym tłuszczem, osiągając idealną równowagę między słonym a słodkim smakiem.

Szanghajskie przekąski to kolejny tajemniczy kod przewijający się przez ulice. Bułeczki na parze Nanxiang (xiaolongbao) słyną z cienkiej skórki, delikatnego nadzienia, obfitego bulionu i eleganckiego kształtu; mantra jedzenia – „delikatnie unieś, powoli przesuń, najpierw otwórz okno, a potem wypij zupę” – znana jest każdemu Szanghajczykowi od dzieciństwa. Bułeczki smażone na patelni (shengjian mantou) to niekwestionowany król ulicy; grube, okrągłe rogaliki nawiązują do tradycji, a dziś szkoły „czystego bulionu” i „mieszanego bulionu” mają swoich zwolenników. Z złocistym, chrupiącym spodem i soczystym, jędrnym mięsnym nadzieniem, idealnie komponują się z miską curry z wołowiną lub smażonym tofu z makaronem makaronowym – klasycznym połączeniem lunchowym. Śniadanie kręci się wokół „czterech niebiańskich królów”: płaskiego chleba (dabing), smażonych paluszków z ciasta (youtiao), gotowanych na parze kulek ryżowych (cifan) i mleka sojowego. Płaski chleb z smażonym patykiem i kleista kulka ryżowa nadziewana nicią wieprzową i marynowanymi warzywami – proste danie, a jednak pozwalające przetrwać pokoleniom w ich zabieganych, ale uporządkowanych porankach.

Za tymi daniami kryje się regionalny charakter Szanghaju. Obsesja na punkcie równowagi smaków ujawnia wrodzoną przenikliwość i poczucie proporcji; umiejętność przekształcania zwykłych składników w dziesiątki wariacji odzwierciedla praktyczność i dbałość o koszty. Lokalna adaptacja kuchni zachodniej ma długą historię, od najwcześniejszego barszczu po dzisiejsze bistra fusion rozsiane po całym mieście – wszystkie one są wyrazem kosmopolitycznego charakteru miasta: zawsze gotowego na przyjęcie obcych smaków i włączenie ich do nowych tradycji.

Rozdział szósty: Rozwój nowoczesny i współczesny

Nowożytna historia Szanghaju jest najdobitniejszym przykładem spotkania Chin z globalizacją. Otwarcie Szanghaju w 1843 roku na mocy Traktatu Nankińskiego i późniejsze ustępstwa całkowicie wywróciły wewnętrzną logikę miasta. Utworzenie Urzędu Celnego Jianghai i otwarcie oceanicznych szlaków handlowych umożliwiły światu transport herbaty i jedwabiu przez Szanghaj, a jednocześnie przywiozły zagraniczne tkaniny, maszyny, a nawet nowe idee i style życia. W latach 30. XX wieku Szanghaj odpowiadał za ponad połowę całkowitego handlu zagranicznego Chin – był niekwestionowanym sercem gospodarczym. Proces ten sprzyjał jednocześnie kiełkowaniu przemysłu narodowego i przedwczesnemu rozwojowi cywilizacji miejskiej – to tutaj pojawiły się pierwsze w kraju oświetlenie elektryczne, woda z kranu, gaz, telefony i tramwaje – ale pozostawił też głębokie blizny ze względu na swój półkolonialny charakter. Słynny napis w Ogrodzie Publicznym na Bundzie – „Wstęp wzbroniony Chińczykom i psom” – stanowił trójwymiarowe przypomnienie upokorzenia narodu.

Po 1949 roku Szanghaj wszedł w fazę przemysłowego wyżyny gospodarki planowej. Przedsiębiorstwa prywatne zostały zrestrukturyzowane, ślady koncesji zatarte, a Szanghaj przekazywał zdecydowaną większość swoich dochodów do skarbu państwa, jednocześnie pełniąc rolę krajowej maszyny przemysłowej. Pierwszy w Szanghaju mechanizm zegarka wysokiej jakości, pierwsza maszyna do szycia i pierwszy samochód marki Phoenix – wszystkie były symbolami dumy narodowej w tamtych latach niedoboru. Duże wioski robotnicze, takie jak Caoyang New Village i Anshan New Village, ukształtowały miejski styl życia w czasach socjalizmu. Jednak przez prawie cztery dekady odnowa infrastruktury miejskiej pozostawała w tyle, mieszkalnictwo było ciasne, a chociaż miasta satelickie, takie jak Minhang i Jiading, rozwinęły strefy przemysłowe, centrum miasta pozostało zatłoczone i ciężkie – Szanghaj przez jakiś czas wydawał się szary i postarzały.

18 kwietnia 1990 roku Komitet Centralny i Rada Państwa oficjalnie ogłosiły rozwój i otwarcie Pudongu, zapoczątkowując transformację trwającą ponad trzydzieści lat. Stopniowo tworzono strefy rozwoju na szczeblu krajowym – Strefę Finansów i Handlu Lujiazui, Strefę Przetwórstwa Eksportowego Jinqiao, Strefę Wolnego Handlu Waigaoqiao – które przyciągały globalny kapitał i zaawansowaną produkcję. Szanghajska Giełda Papierów Wartościowych ponownie otworzyła swoje oddziały, zagraniczne banki otworzyły swoje oddziały, ulica Nankińska została przebudowana na deptak, a wygląd miasta zmieniał się z roku na rok. W XXI wieku Szanghaj z powodzeniem ubiegał się o organizację Światowej Wystawy Expo 2010 pod hasłem „Lepsze Miasto, Lepsze Życie”, przeprowadzając największą w historii relokację i renowację wzdłuż rzeki Huangpu. Wykorzystując to jako szansę, miasto przyspieszyło transformację z miasta przemysłowego w gospodarkę opartą na usługach. Od tego czasu pojawiły się nowe obszary wzrostu, takie jak teren Expo, dzielnica biznesowa Hongqiao i Qiantan.

Dziś Szanghaj pogłębia swoją transformację w kierunku „pięciu centrów” – międzynarodowych centrów innowacji gospodarczych, finansowych, handlowych, żeglugowych i naukowo-technologicznych. Utworzenie Specjalnego Obszaru Lingang w Pilotażowej Strefie Wolnego Handlu ponownie stawia Szanghaj w czołówce instytucjonalnego otwarcia, koncentrując się na wiodących branżach, takich jak układy scalone, sztuczna inteligencja i biomedycyna. Integracja delty rzeki Jangcy została podniesiona do rangi strategii narodowej, a Szanghaj stał się smoczą głową, splatając się z sąsiednimi miastami w najbardziej dynamiczny klaster miejski światowej klasy. Pozycja miasta nie ogranicza się już jedynie do roli centrum gospodarczego Chin, ale do roli globalnego miasta, mającego wpływ na międzynarodowe sieci finansowe, żeglugowe i technologiczne. Od żaglowców na Huangpu po automatyczne suwnice bramowe w bezzałogowym terminalu w Porcie Głębinowym Yangshan, Szanghaj zawsze wykorzystywał swoją własną metamorfozę do interpretowania interakcji między Chinami a światem.

Rozdział siódmy: Transport i poruszanie się

Transport wewnętrzny miasta opiera się na światowej klasy sieci kolei miejskich. Od otwarcia pierwszej linii metra w Szanghaju w 1993 roku sieć rozrosła się do 20 linii, których długość operacyjna przekracza 800 kilometrów – jest to najdłuższa na świecie. Niczym gęsta pajęczyna, metro dociera do większości obszarów Puxi i Pudong, a dzienna liczba pasażerów często przekracza 10 milionów. Stacje są wyraźnie oznakowane w języku chińskim i angielskim, odstępy między pociągami są z dokładnością do sekundy, a wagony poza szczytem są stosunkowo wygodne – wszystko to sprawia, że ​​metro jest najpewniejszym sposobem na zwiedzanie miasta. Autobusy obsługują mikrokrążenie, a promy na rzece Huangpu – stuletni tradycyjny środek transportu – nadal obsługują ponad tuzin tras, takich jak Dongchang Road – Jinling East Road i Dongjiadu – Tangqiao. To nieliczne „rejsy rekreacyjne dla przeciętnego człowieka”, podczas których za jedyne dwa juany można podziwiać panoramę Bundu i Lujiazui.

Niepowtarzalne doświadczenia podróżnicze stają się niezapomnianymi rozdziałami. Szanghajski pociąg magnetyczny (MAGLEV) kursuje ze stacji metra Longyang Road do międzynarodowego lotniska Pudong – 30-kilometrowa podróż trwa zaledwie osiem minut, a jego maksymalna prędkość to 431 km/h. To jedyny na świecie superszybki pociąg magnetyczny (MAGLEV) w komercyjnej eksploatacji. Jazda nim zapewnia nie tylko prędkość, ale także futurystyczne wrażenie unoszenia się w powietrzu. Jeśli wolisz wolniejsze tempo, jazda na rowerze będzie idealna: zielony szlak wzdłuż nabrzeża rzeki Huangpu i ścieżki wzdłuż potoku Suzhou, ciągnące się przez dziesiątki kilometrów, łączą wiele malowniczych odcinków; a jazda na rowerze lub spacer po zacienionych platanami ulicach dawnej Francuskiej Koncesji pozwala jeszcze bardziej intymnie poczuć ciepło miasta. Podróżowanie taksówką również ma swój urok – doświadczeni taksówkarze, zwani w języku szanghajskim „chatou”, znają na pamięć wszystkie stare nazwy dawnych uliczek, a sposobem na zachowanie ustnej pamięci przez pokolenia jest szybko zanikająca ustna mapa Szanghaju.

Rozdział ósmy: Wskazówki dotyczące podróży

Dla podróżnych zwiedzających Szanghaj wybór odpowiedniej pory roku to pierwszy krok do wywarcia trwałego wrażenia. Szanghaj ma cztery wyraźne pory roku, a wiosna (od marca do maja) i jesień (od września do listopada) są powszechnie uważane za najlepsze pory na wizytę. Wiosną w parkach kolejno kwitną magnolie i wiśnie; jesienią niebo jest wysokie i czyste, powietrze rześkie, liście platanów pokrywają małe uliczki dawnej Francuskiej Koncesji, a wiatr unosi się zapachem osmantusa. Lato (od czerwca do sierpnia) jest gorące i wilgotne, z okazjonalnymi, długotrwałymi opadami deszczu w porze śliwkowego deszczu – ale to również doskonały czas na doświadczenie tętniącego życiem nocnego życia miasta, barów na dachach i wieczornej bryzy na Bundzie. Zimowe temperatury często utrzymują się powyżej zera, ale wilgotny chłód przenika głęboko, a różnice temperatur między wnętrzem a otoczeniem są duże; jednak ta pora roku oferuje mniejsze tłumy i świąteczną atmosferę końca roku.

Niezbędne atrakcje Szanghaju można podsumować kilkoma wątkami. Po pierwsze, magiczna panorama z Bundem w centrum – Lujiazui – najlepiej wyruszyć z Nanjing East Road na Bund przed zmierzchem, poczekać, aż historyczne budynki rozświetlą się, a wieżowce Pudong wyłonią się w swojej olśniewającej gamie, a następnie przepłynąć promem lub tunelem widokowym przez rzekę, wjechać na taras widokowy „Top of Shanghai” w Shanghai Tower i spojrzeć w dół z chmur, aby naprawdę poczuć skalę miasta. Po drugie, Ogród Yu i Świątynia Boga Starego Miasta – tutaj znajdziesz zachowany ogród Jiangnan i popularne miejsce kultu w samym sercu metropolii. Przejdź przez Most Dziewięciu Zakrętów, aby zobaczyć koi w stawie z lotosami, skosztuj kosza gotowanych na parze bułeczek Nanxiang, a następnie wejdź do skalnych ogrodów i pawilonów Ogrodu Yu, aby doświadczyć spokoju owianego miejskim zgiełkiem. Po trzecie, Muzeum Szanghajskie i jego okolice – położone na Placu Ludowym, muzeum posiada światowej klasy kolekcję brązów, ceramiki, kaligrafii, obrazów i monet, oferując skrót do zrozumienia chińskiej cywilizacji. Jeśli bardziej interesuje Cię sztuka współczesna, udaj się do West Bund Museum Avenue lub do Elektrowni Sztuki. Po czwarte, spacer po dawnej dzielnicy Francuskiej Koncesji – nie ma tu stałego początku ani końca. Zacznij od Wukang Mansion, idź ulicami Wukang, Fuxing West Road, Hunan Road i innymi; po obu stronach przeplatają się wille ogrodowe, tablice pamiątkowe, butiki i niezależne kawiarnie – to wciągający sposób na odkrycie uroku Haipai. Po piąte, zanurz się w lokalnym życiu – rano znajdź starodawną restaurację na śniadanie „czterech niebiańskich królów”, a wieczorem wpadnij do narożnej izakayi lub małej restauracji Benbang, używając kubków smakowych, by poczuć puls miasta.

Praktyczne wskazówki: W przypadku transportu publicznego zaleca się pobranie aplikacji „Metro Daduhui” do skanowania kodów przejazdów metrem lub skorzystanie z kodów QR Alipay/WeChat, które obsługują transport publiczny w Szanghaju – gotówka praktycznie nie będzie potrzebna. Możliwości zakwaterowania są liczne: luksusowe hotele wzdłuż Bundu i butikowe pensjonaty przebudowane ze starych domów w Koncesji Francuskiej oferują zupełnie inne perspektywy. W większości lokali usługowych można porozumieć się po angielsku; nauczenie się prostego „Xiexie nong” (dziękuję) wywoła uśmiech na Twojej twarzy. Warto pamiętać, że w Szanghaju obowiązuje ścisła segregacja odpadów, a w większości miejsc publicznych znajdują się wydzielone kosze na śmieci; palenie jest zabronione we wszystkich miejscach publicznych i w środkach transportu. Pod względem bezpieczeństwa Szanghaj jest jednym z najbezpieczniejszych megamiast na świecie, a samotne spacery późnym wieczorem są generalnie bezpieczne, ale należy pilnować swoich rzeczy w zatłoczonych miejscach. Co najważniejsze, należy zachować otwarty umysł i cierpliwość. Pod powierzchnią tego dynamicznego i precyzyjnego „Magicznego Miasta” kryje się wiele ciepłych, skromnych i codziennych zakątków, które nie spieszą się z ujawnieniem – a to właśnie one są najbardziej wzruszającymi częściami Szanghaju.

Informacje dotyczące podróży mogą ulec zmianie. Przed podróżą sprawdź aktualne godziny otwarcia, rezerwacje i wymagania wjazdowe.

Rozmowy podróżników

Rozpocznij rozmowę od przydatnej wskazówki lub pytania.

Podziel się przydatną wskazówką

Podziel się szczegółami z pierwszej ręki lub zadaj pytanie. Komentarze są weryfikowane przed publikacją.

Odkrywaj dalej

Odkryj wszystko
Bezpłatne porady

Twoja podróż do Chin nabiera kształtu.

Opowiedz o zainteresowaniach, kierunkach i czasie podróży. Otrzymasz bezpłatne porady.

Język

Przeczytaj w swoim języku

EnglishEnglish日本語JapaneseDeutschGermanFrançaisFrenchEspañolSpanishItalianoItalianNederlandsDutchРусскийRussianPortuguêsPortuguesePolskiPolish한국어KoreanไทยThaiTürkçeTurkish简体中文Simplified Chinese繁體中文Traditional Chinese
Bezpłatne porady

Twoja podróż do Chin nabiera kształtu.

Daty podróży, zainteresowania, miejsca docelowe, wielkość grupy lub pytania — podaj informacje, które pomogą nam zrozumieć Twoją podróż.

Twoich danych używamy wyłącznie w celu udzielenia odpowiedzi na to zapytanie. Prywatność