เขตปกครองตนเองต้าหลี่ไป่
เขตปกครองตนเองต้าหลี่ไป๋ เป็นเขตปกครองตนเองของชนเผ่าในมณฑลยูนนาน ตั้งอยู่ทางตอนกลางตะวันตกของมณฑล ระหว่างเส้นลองจิจูด 98 องศา 52 นาที และ 101 องศา 03 นาทีตะวันออก
เขตปกครองตนเองต้าหลี่ไป่
เขตปกครองตนเองต้าหลี่ไป๋เป็นเขตปกครองตนเองของชนเผ่าในมณฑลยูนนาน ตั้งอยู่ทางตอนกลางของมณฑลฝั่งตะวันตก ระหว่างลองจิจูด 98 องศา 52 นาที ถึง 101 องศา 03 นาทีตะวันออก และละติจูด 24 องศา 41 นาที ถึง 26 องศา 42 นาทีเหนือ มีภูมิอากาศแบบมรสุมที่ราบสูงละติจูดต่ำ มีฤดูแล้งและฤดูฝนที่ชัดเจน ฤดูร้อนไม่หนาวจัด และฤดูหนาวไม่หนาวจัด พื้นที่ทั้งหมด 29,459 ตารางกิโลเมตร ณ สิ้นปี 2568 มีประชากร 3.321 ล้านคน ณ เดือนพฤษภาคม 2569 เขตปกครองนี้บริหารจัดการเมืองระดับอำเภอ 1 แห่ง และอำเภอ 11 แห่ง พื้นที่นี้มีประวัติศาสตร์ยาวนานย้อนไปถึงยุคหินใหม่ เมื่อบรรพบุรุษของชาวไป๋ ชาวอี๋ และชนเผ่าอื่นๆ ตั้งถิ่นฐานอยู่ที่นี่ ในสมัยราชวงศ์ถังและซ่ง อาณาจักรหนานจ้าวและอาณาจักรต้าหลี่ได้ผงาดขึ้นเป็นมหาอำนาจในภูมิภาค ในปี 1956 เขตปกครองตนเองต้าหลี่ไป๋ได้รับการจัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการ เมืองหลวงของเขตคือเมืองต้าหลี่ ซึ่งเป็นจุดตัดของทางหลวงเตียน-เมียนมาร์และเตียน-ทิเบต ในอดีตเป็นสถานีขนส่งที่สำคัญบนเส้นทางค้าชาโบราณ ปัจจุบันได้รับการวางแผนให้เป็นเมืองศูนย์กลางและศูนย์กลางโลจิสติกส์ของมณฑลยูนนานตะวันตก เขตนี้มีสถานที่ท่องเที่ยวมากกว่า 130 แห่ง รวมถึงสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ทางพุทธศาสนาอย่างภูเขาจี้จูซาน ภูเขาเต๋าเหวยเป่าซาน ถ้ำสมบัติชิเป่าซาน และทะเลสาบเอ๋อไห่ ทะเลสาบเอ๋อไห่เป็นดั่งไข่มุกแห่งเทือกเขาแอลป์ เทือกเขาชางซาน-เอ๋อไห่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวแห่งชาติ และธรรมชาติชางซานและโบราณสถานหนานจ้าวได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางธรรมชาติและวัฒนธรรมแห่งชาติ ในปี 2025 เขตนี้มีผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) อยู่ที่ 208.751 พันล้านหยวน (ประมาณ 28.79 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ) เพิ่มขึ้น 4.1 เปอร์เซ็นต์
วิวัฒนาการทางประวัติศาสตร์
ตั้งแต่ยุคหินใหม่ บรรพบุรุษของชาวไป๋ ชาวอี๋ และกลุ่มชาติพันธุ์อื่นๆ อาศัยอยู่ในบริเวณนี้ ในปี 221 ก่อนคริสต์ศักราช ภูมิภาคต้าหลี่ถูกผนวกเข้ากับราชวงศ์ฉิน ในปี 109 ก่อนคริสต์ศักราช ราชวงศ์ฮั่นตะวันตกได้ก่อตั้งมณฑลอี้โจว และจัดตั้งอำเภอเย่หยู ยูนนาน เซี่ยหลง และปีซู ทำให้ต้าหลี่เป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิฮั่นอย่างเป็นทางการ ในสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ต้าหลี่เป็นส่วนหนึ่งของมณฑลหย่งชาง โดยมีการจัดตั้งอำเภอใหม่ชื่อโบหนิง (ปัจจุบันคือหย่งผิง)
ในสมัยสามก๊ก พื้นที่นี้เป็นส่วนหนึ่งของหนานจงภายใต้อาณาจักรฉู่ ในปี ค.ศ. 271 ราชวงศ์จินตะวันตกได้ก่อตั้งหนิงโจวขึ้น ราชวงศ์ทางใต้ได้ปกครองยูนนานในหลายยุคหลายสมัย ในปี ค.ศ. 585 ราชวงศ์สุยได้ก่อตั้งกงโจว เซี่ยโจว และคุนโจว ในปี ค.ศ. 621 ราชวงศ์ถังได้ส่งทูตไปยังภูมิภาคเอ๋อไห่ สงครามเทียนเป่า (ค.ศ. 749 ถึง 754) ระหว่างราชวงศ์ถังและหนานจ้าว นำไปสู่การขยายตัวของหนานจ้าวเป็นรัฐหลายชาติพันธุ์ที่ทอดยาวจากกุ้ยโจวตะวันตกไปจนถึงเวียดนามเหนือ และไปทางตะวันตกถึงเมียนมาร์เหนือ ในปี ค.ศ. 937 ต้วนซื่อผิงได้โค่นล้มอาณาจักรต้าหลี่หนิงและก่อตั้งอาณาจักรต้าหลี่ขึ้น
ในปี ค.ศ. 1253 กุบไลข่านพิชิตอาณาจักรต้าหลี่ ในปี ค.ศ. 1274 ราชวงศ์หยวนได้จัดตั้งการปกครองมณฑลยูนนาน โดยแทนที่การบังคับบัญชาทางทหารด้วยเขตปกครองและอำเภอ ราชวงศ์หมิงได้ปรับโครงสร้างการปกครองใหม่ในปี ค.ศ. 1382 ราชวงศ์ชิงได้ทำการเปลี่ยนผู้นำท้องถิ่นครั้งใหญ่ โดยแต่งตั้งข้าราชการจากส่วนกลางภายใต้การนำของผู้ว่าการออร์ไท ในช่วงยุคสาธารณรัฐจีน มีการปรับเปลี่ยนเขตแดนหลายครั้ง และในวันที่ 22 พฤศจิกายน ค.ศ. 1956 เขตปกครองตนเองต้าหลี่ไป๋ก็ได้รับการจัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการ
หน่วยงานบริหาร
ประวัติการแบ่งส่วน
จังหวัดนี้มีการปรับโครงสร้างใหม่หลายครั้งตั้งแต่ปี 1950 ถึง 2005 ในปี 1950 ได้มีการจัดตั้งสำนักงานผู้ว่าการจังหวัดต้าหลี่ขึ้น โดยมี 15 อำเภอ ในปี 1956 ประกอบด้วย 1 เมือง 12 อำเภอ และ 2 อำเภอปกครองตนเอง การปรับโครงสร้างครั้งใหญ่ในปี 1958 ทำให้เหลือ 1 เมือง 4 อำเภอ และ 1 อำเภอปกครองตนเอง การปรับเปลี่ยนครั้งต่อมาจนถึงปี 1985 ส่งผลให้เหลือ 1 เมือง 8 อำเภอ และ 3 อำเภอปกครองตนเอง รวมทั้งหมด 110 ตำบลและเมือง
รายละเอียดแผนก
ณ เดือนเมษายน พ.ศ. 2567 เขตปกครองนี้ดูแลเมืองระดับอำเภอ 1 เมือง (ต้าหลี่) และอำเภอ 11 อำเภอ ได้แก่ เซียงหยุน ปินฉวน มิดู หย่งผิง หยุนหลง เอ้อร์หยวน เจียนฉวน เหอชิง อำเภอปกครองตนเองหยางปี่อี๋ อำเภอปกครองตนเองหนานเจี้ยนอี๋ และอำเภอปกครองตนเองเหวยซานอี๋ฮุย รวมทั้งหมด 110 ตำบลและเมือง ที่ทำการรัฐบาลตั้งอยู่ที่เขตบริหารหลงซาน เมืองซีกวน ต้าหลี่
สภาพแวดล้อมทางภูมิศาสตร์
ที่ตั้งและอาณาเขต
เขตปกครองนี้ตั้งอยู่ทางตอนกลางของมณฑลยูนนาน ติดกับเขตปกครองตนเองฉู่ซงอี๋ทางทิศตะวันออก เมืองผู่เอ๋อร์และหลินชางทางทิศใต้ เมืองเป่าซานและเขตปกครองตนเองหนูเจียงหลี่ซูทางทิศตะวันตก และเมืองลี่เจียงทางทิศเหนือ ระยะทางจากตะวันออกไปตะวันตกไกลที่สุดกว่า 320 กิโลเมตร จากเหนือไปใต้กว่า 270 กิโลเมตร และระยะทางไปยังเมืองคุนหมิงคือ 331 กิโลเมตร มีพื้นที่ทั้งหมด 29,459 ตารางกิโลเมตร
ลักษณะภูมิประเทศและลักษณะพื้นผิว
จังหวัดนี้ตั้งอยู่บริเวณรอยต่อระหว่างที่ราบสูงยูนนาน-กุ้ยโจวและเทือกเขาเหิงต้วน โดยทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือจะสูงกว่าและทางทิศตะวันออกเฉียงใต้จะต่ำกว่า ภูเขาชางซานตั้งอยู่ใจกลางจังหวัด ยอดเขาที่สูงที่สุดคือยอดเขาเสวี่ยปานซาน สูง 4,295 เมตร ตั้งอยู่บริเวณชายแดนเจียนฉวน-ลี่เจียง จุดที่ต่ำที่สุดคือเขื่อนหงฉีในอำเภอหยุนหลง สูง 730 เมตร
ภูมิอากาศ
จังหวัดนี้มีภูมิอากาศแบบมรสุมบนที่ราบสูงละติจูดต่ำ โดยมีความแปรผันในแนวดิ่งอย่างชัดเจน อุณหภูมิเฉลี่ยต่อปีอยู่ระหว่าง 12 ถึง 19 องศาเซลเซียส โดยเดือนที่ร้อนที่สุดมีอุณหภูมิเฉลี่ย 19 ถึง 25 องศา และเดือนที่หนาวที่สุดมีอุณหภูมิเฉลี่ย 5 ถึง 13 องศา ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ 836 มิลลิเมตร โดยฤดูฝนตั้งแต่เดือนพฤษภาคมถึงตุลาคมมีปริมาณน้ำฝนถึง 83 ถึง 95 เปอร์เซ็นต์ ช่วงปลอดน้ำค้างแข็งยาวนาน 225 ถึง 345 วัน
อุทกวิทยา
แม่น้ำสายสำคัญแบ่งออกเป็น 4 ระบบ ได้แก่ Jinsha, Lancang, Nujiang และ Honghe (Yuanjiang) โดยมีแม่น้ำสาขามากกว่า 160 สายเป็นลวดลายขนนก ทะเลสาบแปดแห่ง ได้แก่ Erhai, Tianchi, Cibihu, Xihu, Donghu, Jianhu, Haixihai และ Qinghaihu
ดิน
ดินในจังหวัดนี้ครอบคลุม 8 อันดับ 13 ประเภทดิน 23 ชนิดย่อย 76 สกุลดิน และ 236 ชนิดพันธุ์ดิน ดินสีม่วงคิดเป็น 31.75 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ทั้งหมด และดินสีแดงคิดเป็น 27.7 เปอร์เซ็นต์
ทรัพยากรธรรมชาติ
ทรัพยากรที่ดิน
ข้อมูล ณ เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2566 จังหวัดนี้มีพื้นที่เพาะปลูก 368,884 เฮกตาร์ และพื้นที่สวนผลไม้ 28,299 เฮกตาร์ การใช้ประโยชน์ที่ดินประกอบด้วยป่าไม้ประมาณ 60 เปอร์เซ็นต์ ทุ่งหญ้า 20 เปอร์เซ็นต์ พื้นที่เพาะปลูก 13 เปอร์เซ็นต์ และอื่นๆ 7 เปอร์เซ็นต์
ทรัพยากรชีวภาพ
ประเภทพืชพรรณหลัก ได้แก่ ป่าดิบชื้นกึ่งแห้งแล้ง ป่าสนเขตอบอุ่น ป่าละเมาะหุบเขาแห้งแล้ง และพืชน้ำในทะเลสาบที่ราบสูง เขตนี้เป็นพื้นที่ป่าสำคัญในมณฑลยูนนาน มีพันธุ์ไม้ต่างๆ เช่น สนยูนนาน สนหัวซาน ต้นเฮมล็อก ต้นเฟอร์ และต้นการบูร พันธุ์ไม้หายาก ได้แก่ แปะก๊วย ต้นเรดวูด และต้นพิราบ มีการจัดตั้งอุทยานป่าไม้แห่งชาติ 5 แห่ง เขตอนุรักษ์ธรรมชาติแห่งชาติ 1 แห่ง (ชางซาน-เอ๋อไห่) เขตอนุรักษ์ระดับจังหวัด 3 แห่ง และเขตอนุรักษ์ระดับเขตปกครอง 14 แห่ง มีการระบุชนิดพืชชั้นสูงกว่า 3,000 ชนิดในชางซานเพียงแห่งเดียว พื้นที่นี้เป็นแหล่งผลิตสมุนไพรที่สำคัญ โดยมีสมุนไพร 600 ชนิดอยู่ภายใต้การจัดการของรัฐบาลกลาง
ในเดือนมิถุนายน ปี 2024 มีการค้นพบแมลงสายพันธุ์ใหม่ 4 ชนิดบนภูเขาชางซาน ได้แก่ แมลงแมงป่องหัวเตียนปา แมลงแมงป่องคูหรง แมลงแมงป่องยอดเขาเซิงหยิง และแมลงแมงป่องเทียมฟาเจ๋อหลัว
ทรัพยากรน้ำ
ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ 29.872 พันล้านลูกบาศก์เมตร โดยมีน้ำไหลบ่าบนพื้นผิว 10.58 พันล้านลูกบาศก์เมตร และปริมาณน้ำใต้ดิน 3.23 พันล้านลูกบาศก์เมตร รวมเป็น 13.81 พันล้านลูกบาศก์เมตร ศักยภาพในการผลิตไฟฟ้าพลังน้ำสูงถึง 9.3 ล้านกิโลวัตต์ โดยมีกำลังการผลิตที่สามารถพัฒนาได้ 8.07 ล้านกิโลวัตต์
ทรัพยากรแร่
แร่โลหะ ได้แก่ แมงกานีส เหล็ก ดีบุก พลวง ตะกั่ว สังกะสี ทองแดง นิกเกล ทังสเตน เงิน ทองคำ และแพลทินัม พบในแหล่งแร่กว่า 200 แห่ง แร่ที่ไม่ใช่โลหะ ได้แก่ ถ่านหิน เกลือหิน หินอ่อน หินปูน และฟลูออไรต์ ปริมาณสำรองหินอ่อนมีมากกว่า 100 ล้านลูกบาศก์เมตร ทรัพยากรพลังงานความร้อนใต้พิภพกระจุกตัวอยู่ตามแนวเส้นหนานเจี้ยน-มิดู-ซีกวน-เอ๋อหยวน
ประชากร
ขนาดประชากร
ณ สิ้นปี 2025 ประชากรมีจำนวน 3.321 ล้านคน อัตราการเกิดต่อปีอยู่ที่ 18,200 คน (อัตราการเกิด 5.46 ต่อพันคน) การตาย 27,100 คน (อัตราการตาย 8.14 ต่อพันคน) และอัตราการเติบโตตามธรรมชาติอยู่ที่ติดลบ 2.67 ต่อพันคน ประชากรในเมืองมีจำนวน 1.556 ล้านคน ประชากรในชนบท 1.765 ล้านคน โดยมีอัตราการขยายตัวของเมืองอยู่ที่ 46.85 เปอร์เซ็นต์
องค์ประกอบทางชาติพันธุ์
จังหวัดนี้มีกลุ่มชาติพันธุ์ที่ตั้งถิ่นฐานมายาวนาน 13 กลุ่ม ได้แก่ ฮั่น ไป๋ ยี่ ฮุย ลีซู เหมียว นาซี จ้วง ทิเบต บูหลาง ลาหู่ อาชัง และไต แปดในจำนวนเหล่านี้เป็นประชากรขนาดเล็ก: ลีซู, แม้ว, ไต, อาชัง, จ้วง, ทิเบต, บูลาง และลาหู่
การเมือง
เศรษฐกิจ
ภาพรวม
ในปี 2025 จังหวัดนี้มีผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) อยู่ที่ 208.751 พันล้านหยวน (ประมาณ 28.79 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 4.1 เปอร์เซ็นต์ โดยภาคเกษตรกรรมมีส่วนสนับสนุน 42.352 พันล้านหยวน (ประมาณ 5.84 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 3.4 เปอร์เซ็นต์) ภาคอุตสาหกรรมมีส่วนสนับสนุน 58.213 พันล้านหยวน (ประมาณ 8.03 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 3.0 เปอร์เซ็นต์) และภาคบริการมีส่วนสนับสนุน 108.186 พันล้านหยวน (ประมาณ 14.92 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 4.9 เปอร์เซ็นต์) อัตราส่วนโครงสร้างอุตสาหกรรมอยู่ที่ 20.3 ต่อ 27.9 ต่อ 51.8 และผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศต่อหัวอยู่ที่ 62,678 หยวน (ประมาณ 8,645 ดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 4.4 เปอร์เซ็นต์) รายรับจากงบประมาณแผ่นดินอยู่ที่ 10.802 พันล้านหยวน (ประมาณ 1.49 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 3.2 เปอร์เซ็นต์) ขณะที่รายจ่ายอยู่ที่ 37.23 พันล้านหยวน (ประมาณ 5.14 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลง 4.6 เปอร์เซ็นต์)
อุตสาหกรรมหลัก
มูลค่ารวมของผลผลิตทางการเกษตร ป่าไม้ ปศุสัตว์ และประมง อยู่ที่ 77.49 พันล้านหยวน (ประมาณ 10.69 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 3.5 เปอร์เซ็นต์) ผลผลิตธัญพืชอยู่ที่ 1.7415 ล้านตัน (เพิ่มขึ้น 0.6 เปอร์เซ็นต์) ผลไม้ 1.8415 ล้านตัน (เพิ่มขึ้น 9.6 เปอร์เซ็นต์) และวอลนัท 674,000 ตัน (เพิ่มขึ้น 5.8 เปอร์เซ็นต์) จำนวนสุกรที่ถูกชำแหละ 2.9032 ล้านตัว (ลดลง 9.8 เปอร์เซ็นต์) โค 370,400 ตัว (ลดลง 10.3 เปอร์เซ็นต์) และแกะ 1.4249 ล้านตัว (ลดลง 15.8 เปอร์เซ็นต์) ผลผลิตเนื้อสัตว์รวม 390,900 ตัน (ลดลง 7.7 เปอร์เซ็นต์) และนม 334,700 ตัน (ลดลง 16.3 เปอร์เซ็นต์)
อุตสาหกรรมรอง
มูลค่าเพิ่มภาคอุตสาหกรรมโดยรวมอยู่ที่ 48.602 พันล้านหยวน (ประมาณ 6.70 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 4.3 เปอร์เซ็นต์) มูลค่าเพิ่มภาคอุตสาหกรรมขนาดใหญ่เติบโต 4.9 เปอร์เซ็นต์ โดยภาคเหมืองแร่ (เพิ่มขึ้น 45.4 เปอร์เซ็นต์) และภาคการผลิต (เพิ่มขึ้น 5.7 เปอร์เซ็นต์) เป็นผู้นำ ผลิตภัณฑ์หลัก ได้แก่ อาหารสัตว์ 802,500 ตัน (เพิ่มขึ้น 17.8 เปอร์เซ็นต์) ผลิตภัณฑ์นม 500,500 ตัน (ลดลง 9.0 เปอร์เซ็นต์) ซีเมนต์ 9.8911 ล้านตัน (ลดลง 4.9 เปอร์เซ็นต์) และอะลูมิเนียม 789,900 ตัน (เพิ่มขึ้น 11.2 เปอร์เซ็นต์) มูลค่าผลผลิตด้านการก่อสร้างอยู่ที่ 24.63 พันล้านหยวน (ประมาณ 3.40 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 11.9 เปอร์เซ็นต์)
อุตสาหกรรมบริการ
รายได้จากภาคบริการระดับสูงอยู่ที่ 14.646 พันล้านหยวน (ประมาณ 2.02 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลง 1.9 เปอร์เซ็นต์) ยอดขายปลีกสินค้าอุปโภคบริโภครวมอยู่ที่ 75.538 พันล้านหยวน (ประมาณ 10.42 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 2.4 เปอร์เซ็นต์) การค้าต่างประเทศรวมอยู่ที่ 2.37 พันล้านหยวน (ประมาณ 327 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลง 18.3 เปอร์เซ็นต์) โดยการส่งออกอยู่ที่ 2.28 พันล้านหยวน (ประมาณ 315 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลง 10.8 เปอร์เซ็นต์) การลงทุนจากต่างประเทศอยู่ที่ 33.39 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (เพิ่มขึ้น 157.2 เปอร์เซ็นต์) เงินฝากของสถาบันการเงินอยู่ที่ 267.786 พันล้านหยวน (ประมาณ 36.94 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 5.08 เปอร์เซ็นต์) และเงินกู้อยู่ที่ 254.769 พันล้านหยวน (ประมาณ 35.14 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 6.12 เปอร์เซ็นต์) รายได้จากเบี้ยประกันภัยอยู่ที่ 5.551 พันล้านหยวน (ประมาณ 766 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 4.08 เปอร์เซ็นต์)
กิจกรรมเพื่อสังคม
การศึกษา
ณ สิ้นปี 2568 จังหวัดนี้มีสถาบันอุดมศึกษา 4 แห่ง ประกอบด้วยมหาวิทยาลัยระดับปริญญาตรี 2 แห่ง วิทยาลัยอาชีวศึกษา 2 แห่ง และสถาบันฝึกอบรมระดับบัณฑิตศึกษา 1 แห่ง มหาวิทยาลัยต้าหลี่ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีประยุกต์เตียนซี วิทยาลัยอาชีวศึกษาพยาบาลต้าหลี่ และวิทยาลัยอาชีวศึกษาเกษตรและป่าไม้ต้าหลี่ มีนักศึกษาลงทะเบียน 11,722 คน มีนักศึกษาที่ลงทะเบียนเรียน 41,995 คน และสำเร็จการศึกษา 8,710 คน อัตราการเข้าเรียนสุทธิของเด็กวัยเรียนและนักเรียนมัธยมต้นสูงถึงร้อยละ 100
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ณ สิ้นปี 2025 จังหวัดนี้มีบริษัทเทคโนโลยีขั้นสูง 132 แห่ง และวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมที่ใช้เทคโนโลยีเป็นฐาน 638 แห่ง
วัฒนธรรม
จังหวัดนี้มีสถาบันทางวัฒนธรรม 151 แห่ง รวมถึงศูนย์วัฒนธรรม 14 แห่ง และห้องสมุด 13 แห่ง นอกจากนี้ยังมีสถานีวิทยุ 13 แห่ง สถานีโทรทัศน์ 13 แห่ง สถานีส่งสัญญาณกระจายเสียง 16 แห่ง และครัวเรือนที่รับชมเคเบิลทีวี 1.0835 ล้านครัวเรือน ครอบคลุมพื้นที่การออกอากาศ 100 เปอร์เซ็นต์
การดูแลสุขภาพ
ณ สิ้นปี 2025 จังหวัดนี้มีสถานพยาบาล 2,192 แห่ง โดยมีเตียงผู้ป่วย 24,821 เตียง และบุคลากรทางการแพทย์ 31,209 คน ซึ่งรวมถึงโรงพยาบาล 102 แห่ง และศูนย์สุขภาพระดับตำบล 109 แห่ง
กีฬา
จังหวัดนี้มีสถานที่เล่นกีฬา 13,120 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่ 9.2362 ล้านตารางเมตร คิดเป็น 2.77 ตารางเมตรต่อคน ยอดขายสลากกินแบ่งรัฐบาลด้านกีฬาอยู่ที่ 946 ล้านหยวน (ประมาณ 130 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)
ประกันสังคม
ณ สิ้นปี 2568 มีผู้เข้าร่วมโครงการประกันบำนาญขั้นพื้นฐานสำหรับพนักงานในเมือง 535,100 คน (เพิ่มขึ้น 3.2 เปอร์เซ็นต์) และโครงการประกันบำนาญขั้นพื้นฐานสำหรับผู้อยู่อาศัยในเมืองและชนบท 1.8952 ล้านคน (ลดลง 0.8 เปอร์เซ็นต์) ประกันการว่างงานครอบคลุม 204,500 คน (เพิ่มขึ้น 1.8 เปอร์เซ็นต์) และประกันอุบัติเหตุจากการทำงานครอบคลุม 336,200 คน (เพิ่มขึ้น 0.9 เปอร์เซ็นต์) ค่าครองชีพขั้นต่ำในเมืองครอบคลุม 8,718 คน ด้วยงบประมาณ 51.416 ล้านหยวน และค่าครองชีพในชนบทครอบคลุม 153,383 คน ด้วยงบประมาณ 592.871 ล้านหยวน
การขนส่ง
การบิน
สนามบินต้าหลี่เฟิงอี้ตั้งอยู่ที่จุดตัดระหว่างเมืองเฟิงอี้และตำบลฮาตง ห่างจากใจกลางเมืองต้าหลี่ 12 กิโลเมตร ให้บริการเที่ยวบินไปยังคุนหมิง (40 นาที), ซีซวงปันนา (50 นาที), ปักกิ่ง (5 ชั่วโมง ผ่านคุนหมิง), กวางโจว (3 ชั่วโมง ผ่านคุนหมิง) และเซี่ยงไฮ้ นอกจากนี้ สนามบินนานาชาติลี่เจียงซานอี้ยังครอบคลุมพื้นที่บางส่วนในเขตเหอชิงด้วย
ทางรถไฟ
สถานีรถไฟต้าหลี่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเมืองใหม่บนถนนหยุนหลิง มีรถไฟวิ่งไปยังเมืองคุนหมิง (359 กิโลเมตร) มากกว่า 90 เที่ยวต่อวัน
ทางหลวง
เขตปกครองนี้มีสถานีขนส่งรถโดยสารทางไกล 3 แห่ง และจุดออกเดินทาง 1 แห่ง ได้แก่ สถานีขนส่งผู้โดยสารทั่วไปต้าหลี่ สถานีขนส่งเซี่ยกวน สถานีขนส่งต้าหยุน และจุดออกเดินทางจากเมืองโบราณ เส้นทางเชื่อมต่อกับเมืองคุนหมิง ลี่เจียง หลิวคู และเมืองอื่นๆ ในปี 2568 ปริมาณการขนส่งสินค้ารวม 148.395 ล้านตัน (เพิ่มขึ้น 21.8 เปอร์เซ็นต์) และการขนส่งผู้โดยสาร 38.346 ล้านคน (เพิ่มขึ้น 5.2 เปอร์เซ็นต์)
ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม
ดนตรี
ดนตรีโบราณตงจิงมีต้นกำเนิดมาจากดนตรีลัทธิเต๋า ซึ่งถูกนำเข้ามาในภาคตะวันตกเฉียงใต้ของจีนในสมัยราชวงศ์หมิง ตลอดหลายศตวรรษ ดนตรีประเภทนี้ได้ซึมซับองค์ประกอบทางดนตรีของชนเผ่าต่างๆ จนก่อให้เกิดดนตรีโบราณตงจิงที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว สาขาเว่ยซานและต้าหลี่มีความแตกต่างกัน โดยสาขาเว่ยซานเน้นความสง่างามแบบคลาสสิกของหนานจ้าว ในขณะที่สาขาต้าหลี่ผสมผสานทำนองพื้นบ้านของชาวไป๋ ทั้งสองสาขาใช้เครื่องดนตรี ได้แก่ ขลุ่ย ฆ้อง กลอง เอ้อร์หู ซานเซียน และระฆัง
ศิลปะพื้นบ้าน
เพลงพื้นบ้านของชาวไป๋คือทำนองที่ร้องอย่างเป็นธรรมชาติในภาษาไป๋ ทำนองการสวดพระสูตรประกอบการบูชาเบ็นจู โดยใช้ปลาไม้ที่มีเสียงอันศักดิ์สิทธิ์และเก่าแก่ เบ็นซีฉู่เป็นรูปแบบการร้องเพลงพื้นบ้านของชาวไป๋ที่มีทั้งแบบเดี่ยวและแบบคู่ ชุยชุยฉาง (งิ้วม้านั่ง) เป็นรูปแบบการแสดงละครโบราณของชาวไป๋ที่มีทั้งแบบภาคเหนือและภาคใต้ ต้าเบ็นฉู่เป็นศิลปะการเล่าเรื่องของชาวไป๋ที่แสดงโดยนักร้องคนเดียวพร้อมดนตรีประกอบแบบซานเซียน โดยนำเสนอเรื่องราวพื้นบ้านและวรรณกรรมฮั่น แบ่งออกเป็นสาขาภาคใต้ ภาคเหนือ และไห่ตง
งานหัตถกรรมดั้งเดิม
การย้อมผ้าแบบมัดย้อม (จารัน) เป็นงานฝีมือดั้งเดิมของชาวไป๋ โดยใช้มีดทาขี้ผึ้งทาลงบนผ้า จากนั้นใช้แถบผ้าฝ้ายมัดส่วนต่างๆ ก่อนนำไปย้อม ทำให้เกิดลวดลายที่หลากหลาย ผลิตภัณฑ์ที่ได้ ได้แก่ ผ้าปูโต๊ะ ผ้าม่าน เสื้อผ้า และกระเป๋าพื้นเมือง ส่วนงานแกะสลักไม้เจียนฉวนนั้นมีชื่อเสียงในด้านฝีมือประณีต รูปทรงที่หลากหลาย และความทนทาน โดยเป็นการผสมผสานประเพณีการแกะสลักไม้สมัยหมิงและชิงเข้าด้วยกัน
บ้านไบ
บ้านของชาวไบสร้างด้วยหินเป็นส่วนใหญ่สำหรับฐานรากผนัง วงกบประตู วงกบหน้าต่าง และคาน โดยมีหลังคาเป็นกระเบื้อง การจัดวางผังลานบ้านมีสี่แบบ ได้แก่ บ้านสองหลังและปีกหนึ่งด้าน บ้านสามหลังและกำแพงกั้นหนึ่งด้าน บ้านสี่ลานและช่องระบายอากาศห้าช่อง และแบบหกความกลมกลืนแห่งฤดูใบไม้ผลิ กำแพงกั้นเป็นองค์ประกอบตกแต่งที่สื่อถึงความมงคล ความเจริญรุ่งเรือง และสุขภาพ
ชุดไบ
เครื่องแต่งกายของชาวไป๋มีความแตกต่างกันไปตามภูมิภาค ได้แก่ สไตล์ภูเขา สไตล์ที่ราบลุ่ม และสไตล์ริมทะเลสาบเอ๋อไห่ เครื่องแต่งกายริมทะเลสาบจากโจวเฉิง ซีโจว และวาเซ่ มีสีสันสดใส ส่วนเครื่องแต่งกายที่ราบลุ่มจากเอ๋อหยวน เจียนฉวน และเหอชิง ใช้โทนสีเย็น ชุดแต่งงานของเจ้าสาวทางใต้จากเหอชิงมีความสง่างามราวกับอยู่ในวัง มีหมวกและเสื้อคลุมเจ้าสาวที่เป็นเอกลักษณ์
เทศกาลดั้งเดิม
เทศกาลราโอซานหลิง: จัดขึ้นระหว่างวันที่ 23 ถึง 25 ของเดือนสี่ตามปฏิทินจันทรคติ ผู้แสวงบุญจะเดินเวียนรอบภูเขาชางซานไปยังวัดเซิงหยวน จากนั้นไปยังวัดจินฉีริมแม่น้ำเอ๋อไห่ และสุดท้ายไปยังหมู่บ้านหม่าจิ่วอี้ เทศกาลนี้เป็นที่รู้จักในชื่อเทศกาลของชาวไป๋
งานซานเยว่เจี้ย (งานเดือนที่สาม): หรือที่เรียกว่าตลาดกวนอิม จัดขึ้นระหว่างวันที่ 15 ถึง 21 ของเดือนที่สามตามปฏิทินจันทรคติ เป็นงานเทศกาลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของชาวไป๋ โดยมีการผสมผสานการค้า การแข่งม้า งิ้ว และการแสดงต่างๆ เข้าด้วยกัน
เทศกาลขับขานเพลงที่ชิบาโอซาน: จัดขึ้นระหว่างวันที่ 26 ของเดือนที่เจ็ดตามปฏิทินจันทรคติถึงวันที่ 1 ของเดือนที่แปด ผู้เฒ่าชาวไป๋จะมารวมตัวกันที่ชิบาโอซานเพื่อขับขานเพลงเพื่อความเป็นสิริมงคล
เทศกาลซัวไห่ (เทศกาลเล่นทะเล): หรือเรียกอีกชื่อว่าเทศกาลกู้ศพ จัดขึ้นตั้งแต่วันที่ 23 ของเดือนเจ็ดหรือวันที่ 8 ของเดือนแปด ซึ่งชาวไป๋จะพายเรือในแม่น้ำเอ๋อไห่ ร้องเพลงพื้นบ้าน และแข่งเรือมังกร
ความเชื่อพื้นบ้าน
วัดหนานจ้าวถู่: สถานที่แสวงบุญของชาวอี๋กว่า 8 ล้านคนที่แสวงหารากเหง้าบรรพบุรุษ ตั้งอยู่ที่ภูเขาเหวยเป่าซาน และได้รับการกำหนดให้เป็นฐานการศึกษาเพื่อความรักชาติ
วัดพระชายาไป่เจี๋ย: สร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึงเรื่องราวในตำนานเกี่ยวกับการเผาหอซงหมิง ในวันที่ 25 ของเดือนที่หกตามปฏิทินจันทรคติ (เทศกาลคบเพลิง) ผู้หญิงจะย้อมเล็บเป็นสีแดงด้วยรากต้นฟีนิกซ์เพื่อแสดงความเคารพในความภักดีของพระชายาไป่เจี๋ย
วัดหงซานเบ็นซู: เป็นสถานที่บูชาแม่ทัพหนานจ้าวอย่างหวังเซิง หวังเล่อ และหวังเล่อกวน ผู้พิชิตขุนพลราชวงศ์ถัง งานวัดประจำปีได้พัฒนามาเป็นเทศกาลเปิดทะเลเอ๋อไห่ตั้งแต่ปี 2551
มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้
มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของจังหวัดนี้ ได้แก่ การย้อมผ้าแบบไป๋ ดนตรีตงจิง เพลงพื้นบ้านไป๋ ศิลปะการเล่าเรื่องแบบต้าเปิงฉู่ และพิธีชงชาสามคอร์ส ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นตัวแทนของประเพณีทางวัฒนธรรมไป๋ที่มีมานานหลายศตวรรษ
จุดชมวิว
จังหวัดนี้มีสถานที่ท่องเที่ยวมากกว่า 130 แห่ง สถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ ได้แก่ อุทยานแห่งชาติเชิงเขาชางซาน-เอ๋อไห่ ภูเขาจีจูซาน ภูเขาเหวยเป่าซาน ถ้ำซื่อเป่าซาน และแหล่งมรดกทางธรรมชาติและโบราณสถานหนานจ้าว เมืองโบราณต้าหลี่เป็นหนึ่งใน 24 เมืองประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมระดับชาติแห่งแรก และยังได้รับการยกย่องให้เป็นอุทยานแห่งชาติ อุทยานธรรมชาติ เมืองท่องเที่ยวดีเด่น และอุทยานธรณีวิทยาแห่งชาติอีกด้วย
อาหารท้องถิ่นขึ้นชื่อ
เจียนฉวนแปดมหาบึก
อาหารแปดอย่างในชามใหญ่ มีประวัติยาวนานเกือบ 1,000 ปี โดยมีต้นกำเนิดมาจากอาหารจัดเลี้ยงในราชสำนักของอาณาจักรต้าหลี่ อาหารทั้งแปดอย่างมีชื่อที่เป็นมงคล ได้แก่ เนื้อแดงหมักเพื่ออายุยืนยาว ปลาอบเพื่อความอุดมสมบูรณ์ หมูสามชั้นเพื่อความสงบสุข เต้าหู้ไม้เพื่อความปรองดอง หมูกรอบผัดหน่อไม้เพื่อความสบายใจ วุ้นเส้นเพื่อมิตรภาพที่ยั่งยืน ถั่วทองเพื่อความปรารถนาที่ยืนยาวนับศตวรรษ และดอกลิลลี่ผัดหมูเพื่อความสุขชั่วนิรันดร์
ชาสามคอร์สของ Bai
ชาสามคอร์สเป็นประเพณีการต้อนรับของชาวไป๋ที่บันทึกไว้ตั้งแต่สมัยราชวงศ์ถัง คอร์สแรก (ชาขม) คั่วในหม้อดิน คอร์สที่สอง (ชาหวาน) ประกอบด้วยวอลนัทฝาน นมพัดอบ และน้ำตาลทรายแดง คอร์สที่สาม (ชาเพิ่มรสชาติ) เพิ่มพริกเสฉวน ขิง และอบเชย ลำดับของชาขม ชาหวาน และชาเพิ่มรสชาติ สะท้อนถึงปรัชญาชีวิตของชาวไป๋
ปลาเปรี้ยวเผ็ดแบบต้าหลี่
ทำจากปลาคาร์พเออร์ไห่ พริกแดงและพริกเขียว มะละกอ และลูกเบอร์รี่ นำไปปรุงสุกด้วยไฟจากฟืน บางครั้งอาจเสริมด้วยมันฝรั่งและเต้าหู้ เป็นอาหารหลักในครัวเรือนและเป็นอาหารจานเด่นในงานเลี้ยงของชาวไป๋
รูชัน
รุซาน (แผ่นนมรูปพัด) ทำจากนมวัวสดที่จับตัวเป็นก้อนด้วยกรดที่รับประทานได้ แล้วนำมารีดเป็นแผ่นบางๆ รูปทรงพัด เป็นหนึ่งในสิบแปดอาหารขึ้นชื่อของมณฑลยูนนาน รุซานสามารถนำไปทอด ย่าง ต้ม ตุ๋น ทอด หรือผัดได้
หนังดิบ (เซิงปี่)
เซิงผีเป็นอาหารพื้นเมืองดั้งเดิมของชาวไป๋ โดยนำหนังหมูไปย่างด้วยฟางข้าวเพื่อกำจัดขน จึงได้ชื่อว่าหมูย่างไฟแบบไป๋ โดยจะเลือกเนื้อส่วนที่ดีที่สุดจากขาหลัง เนื้อสันใน และเอว นำหนังไปย่างจนเหลืองทอง จากนั้นล้างให้สะอาดและเสิร์ฟแบบดิบๆ พร้อมน้ำจิ้มต้นหอม ขิง พริก และลูกพลัมตุ๋น ประเพณีนี้มีมาตั้งแต่สมัยหนานจ้าว
บุคคลสำคัญ
ตำแหน่งกิตติมศักดิ์
เขตปกครองตนเองต้าหลี่ไป่ได้รับรางวัลเกียรติยศมากมาย รวมถึงรางวัลเมืองที่มีเสน่ห์โดดเด่นแห่งประเทศจีนประจำปี 2017, เมืองพักผ่อนช่วงฤดูร้อนแห่งประเทศจีนประจำปี 2020, เมืองนำร่องด้านวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวแห่งชาติกลุ่มแรกประจำปี 2020, เมืองก้าวหน้าด้านการบริจาคโลหิตแห่งชาติประจำปี 2020 และเขตสาธิตความสามัคคีและความก้าวหน้าของกลุ่มชาติพันธุ์แห่งชาติประจำปี 2023 และในเดือนเมษายน 2025 ก็ได้รับรางวัลเมืองต้นแบบสนับสนุนสองด้านแห่งชาติอีกด้วย
ข้อมูลการเดินทางอาจมีการเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจสอบเวลาเปิดทำการ การสำรองที่นั่ง และข้อกำหนดในการเข้าประเทศก่อนเดินทาง




พูดคุยเรื่องเที่ยว
เริ่มต้นบทสนทนาด้วยเคล็ดลับที่เป็นประโยชน์หรือคำถาม